4 · 02 · §4.2

Bakteriak, birusak eta parasitoakBacterias, virus y parásitos

2. blokea 3tikPDF orrialdeak: 34, 35, 36

Hiru mikroorganismo mota, eta bakoitza bere egiturarekin: pareta eta flageloak batean, kapsidea bestean, zelula kopurua hirugarrenean.

1Testua

Ikasketa-helburuak

Bakterioen morfologia formaren arabera izendatzea.
Flageloen antolakuntzaren lau motak bereiztea.
Gram tintzioa zertarako den azaltzea.
Birusen hiru sailkapenak bereiztea.

BAKTERIOAK

Mikroorganismo unizelularrak, Prokariota, Tamaina: 0,2-0,5µm, DNA eta RNA, Eukariotak baina estruktura sinpleagoa.

PDF · 34

MORFOLOGIA: Bakteriaren paretak forma mugatuko du Pleomorfismoa: espezie berak morfologia ezberdina izan dezake egoeraren baitan: Adb: kultiboan, antibiotikoen aurrean...

Esferikoa: kokoak Bazilo motzak: kokobaziloak Zilindrikoak: baziloak Helikoidala: espirilo, espiroketak…

ESTRUKTURA

Kanpoko estruktura:

Bakterioaren pareta

Flageloak

Hari itsurakoak → MUGITZEKO

Bakteria atrikoa: flagelo gabekoak

Flageloen antolakuntzaren arabera:

Monotrikoa: flagelo bakarra

Lofotrikoa: flagelo bat edo gehiago zelularen albo badar edo bietan

Anfitrikoa: flagelo bana alta bakoitzean

Peritrikoa: zelularen kanpo estrura osoan flageloak

Fimbriak edo pili

Filamento motzak, zurrunak eta oso finak itsaspenaren arduradunak Infekziorako garrantzitsua

Material genetikoaren transferentzia = KONJUGAZIOA

Kapsula

Horma inguratzen duen material amorfoa da, normalean polisakaridoa.

Bere presentzia BIRULENTZIA SEINALE da → fagozitosia zailtzen du

GRAM TINTZIOA

Gram positiboa eta Gram negatibotan sailkatzen dira paretaren konposizioaren arabera. Bakterio batzuk ez dira tintatzen edo modu irregularrean tintatzen dira. Adb: Legionella.

Barne estruktura:

DNA zirkularra eta plasmidoak maiz

Mitz zitoplasmatikoa eta zitoplasma

Esporak

BIRUSAK

Parasito intrazelular gisa portatzen dira: Ez metabolismo zelularra. Beste zelula batzuen kontura bizi dira Birioia: partikula birikoa, morfologikoki osoa.

PDF · 35

Gaixotasun birikoak: gripea, HIESA, gastroenteritisa, A hepatitisa…

EZAUGARRIAK

Txikia (normalean 20-300 nm ingurukoa)

DNA edo RNAz osatutako genoma

Ez dute jarduera metabolikorik

Hazteko bitarteko espezifikoak behar dituzte

Erresistenteak antibiotikoen aurrean

ESTRUKTURA

Azido nukleikoa → DNA edo RNA

Kapsidea (kapsimeroz sortutako kapa proteikoa, antigenikoa) *Azido nukleikoa + Kapsidea → nukleokapsidea

Kanpoko mintza lipoproteikoa da (ez dago beti presente)

SAILKAPEN EZBERDINAK

Azido nukleikoa (bata edo bestea):

Desoxirribobirusak: DNA

Ribobirusak: RNA

Kapsidearen simetriaren arabera:

Kubikoa

Helikoidala

Konplexua

Geruzaren presentzia:

Bilduta

Biluziak

UGALKETA

ERREPLIKAZIO bidez → birusa zelula batetik bestera pasa → infektatu (karga birikoa bakarrik eman) → zeluletatik lortu bizirauteko behar duen energia.

PARASITOAK

Parasito zorrotzak aldi baterako edo etengabe elikatzen dira beste izaki bizidun batek irentsi edo ekoitzi dituen substantziez, eta horrek lesioak eragin diezaioke ostalariari.

PDF · 36

EGITURAREN ARABERAKO SAILKAPENA

Zelulabakarrak: protozooak

Zelulaniztunak: helmintoak eta artropodoa

«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.

Hiztegia

Euskaraz	Gaztelaniaz
Prokariota	Procariota
Pleomorfismoa	Pleomorfismo
Konjugazioa	Conjugación
Kapsidea	Cápside
Birioia	Virión

2Sailkapena

Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.

Bakterioen flageloen antolakuntza

Zeren arabera: Apunteak berak dioena: flageloen antolakuntzaren arabera

Monotrikoa	Monotrikoa: flagelo bakarra
Lofotrikoa	Lofotrikoa: flagelo bat edo gehiago zelularen albo badar edo bietan
Anfitrikoa	Anfitrikoa: flagelo bana alta bakoitzean
Peritrikoa	Peritrikoa: zelularen kanpo estrura osoan flageloak