Desparekotasunaren determinatzaileakLos determinantes de la desigualdad

Hiru ezaugarri beharrezkoak dira diferentzia soilak desparekotasun bilakatzeko: Agerpen sistematikoa, jatorri soziala izatea eta dimentsio moral eta etikotik begiratzean bidegabekoak izatea.

Baliabide eta botere maila desberdinak

Osasun arriskuei esposizio maila desberdina

Esposizio maila berdinarekin ondorio desberdinak

Ondorioak bizi-zikloan zehar

Gaixotasunaren ondorio sozial eta ekonomiko desberdinak

Osasunera iristeko aukera berdinak izatea.

Aniztasunaren antzematea, hau diskriminazio-arrazoi bilakatu gabe.

Egoera perfektu batean, pertsona guztiek gehienezko osasun maila lortzea, inor bere maila sozial edo beste faktore sozialen eraginez desabantaila egoeran egon gabe.

Maila soziala Gizarte guztietan, eskala sozialean behera egiten dugun heinean, bizi-esperantza laburtzen da eta gaixotasuna nagusitzen da, kausa psikosozial eta materialei egozgarriak. Desabantaila egoerak talde jakin batzuengan kontzentratzen dira eta hauek bizitzan zehar osasunean duten eragina metatzen joaten da.

Kultura Kulturak talde batean ikasi, onartu eta transmititzen diren balio, sinesmen eta bizimodu multzoa adierazten du. Kultura eta migrazioa beti izan dira historiaren parte eta honek gizartearen bizikidetzaren balioa erakusten du. Europaren etorkizunerako ezinbestekoa da baina sarri aniztasuna oztopo gisa ikusten da.

Etorkinek maiz pairatzen dituzte diskriminazioak eta etnia-bazterketak, baliabide ekonomiko mugatuak (etxebizitza, lana eta kualifikazioa, 3-D kategoria→ Dirty, degrading, dangerous…). Gehienetan sare sozial oso mugatua dute eta osasunaren autopertzepzio okerragoa dute, baliabide soziosanitarioen ezagutza falta dute eta. Hortaz gain, prozesu asistentzialean komunikazio arazoak egon daitezke, hizkuntza, komunikazio estiloa edo estereotipoak direla eta. Osasun-gaixotasun kontzeptuaren barnean, laguntza mota eta erantzukizun maila ere ezberdin pertzibitu daitezke.

Generoa Sexua gizonezko eta emakumezkoak definitzen dituzten ezaugarri biologiko, anatomiko eta fisiologikoak dira.

Generoa berriz gizarte batean gizonezkoentzako eta emakumezkoentzako egokiak diren rol, portaera, jarrera eta konbentzimenduak dira.

Gizartean emakume eta gizonek rol ezberdinak dituzte, aukera, baliabide eta erabakian hartzeko ahalmen ezberdinak dituzte adibidez. Genero rol hauek beste aldagai batzuekin (sozialak, ekonomikoak…) kontaktuan jartzean desparekotasunak sortzen dira eta honek osasunean inpaktua izaten du. Gizarte industrializatu gehienetan, generoaren araberako desparekotasunak daude produkzio eta erreprodukzio lanetan, etxez kanpoko lana funtsezkoa eta errekonozitua da, zainketek berriz balio sozial mugatua dute. Adib. Osasun arloko ikerketetan ez dira emakumeak hartzen kontrol zein ikerketako taldeetan, fetuarekin, hormona-aldaketekin edo eta izan ditzaketen tratamenduekin interakziorik egon ez dadin. Honek emakumeak baztertzen ditu, ezin delako ziurtatu gizonezkoetan egindako ikerketa baten emaitzak emakumeentzat baliozkoak izango diren edo ez.