11 · 14 · §5.1
Lepoko arteriak: karotidak eta orno-arteriaLas arterias del cuello: carótidas y vertebral
Burura bi bidetatik iristen da odola: karotidetatik aurretik eta orno-arterietatik atzetik. Bidegurutze horretan daude, gainera, tentsioaren eta oxigenoaren sentsoreak.
1Testua
- Karotida komunaren jatorria eta bi adarrak izendatzea.
- Sinu karotideoa eta gorputz karotideoa bereiztea.
- Kanpoko karotidaren adar nagusiak zerrendatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Karotida komuna eta bere banaketa
Arteria karotida komunak eskuinean enbor brakiozefalikotik eta ezkerrean aortatik datoz. Bi adarretan banatzen dira: kanpoko arteria karotida eta barneko arteria karotida. Sinu karotideoa hodiaren zabalgune bat da, barohartzaileekin, tentsio arteriala neurtzen duena; barneko karotidak garezurraren barnealdea odoleztatzen du. Gorputz karotideoa kimiohartzailez osatua dago (IX. eta X. nerbio pareak) eta barneko eta kanpoko arterien adarkatzean dago. Orno-arteria edo bertebrala subklabiotik dator.
Barneko arteria karotidak arteria oftalmikoa eta Willis-en poligono arteriala ematen ditu. Kanpoko arteria karotidak goiko tiroideoa, mihi-arteria, aurpegi-arteria (arteria angularra + oftalmikoa), arteria okzipitala, barneko masailezurreko arteria, erdiko arteria meningea (zulo borobil txikitik) eta azaleko arteria tenporala.
Barneko karotidak ez du adarrik ematen lepoan: zuzenean igotzen da garezurrera. Horregatik, lepoan ikusten den adar oro kanpoko karotidarena da, eta hori da bien arteko bereizgarri praktikoa.
Erizaintzan: karotidaren pultsua da bihotz-geldialdian bilatzen den erreferentzia helduetan. Sinu karotideoa estutzeak, ordea, bradikardia eragin dezake, eta horregatik ez da bi aldeetan batera palpatzen.
Willis-en poligonoa barneko karotidak eta orno-arteriak elkartzen dituen eraztuna da entzefaloaren oinaldean: bide bat ixten bada, odolak beste bidetik irits daiteke.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| arteria karotida komuna | arteria carótida común |
| barneko karotida | carótida interna |
| kanpoko karotida | carótida externa |
| sinu karotideoa | seno carotídeo |
| gorputz karotideoa | cuerpo carotídeo |
| orno-arteria | arteria vertebral |
| Willis-en poligonoa | polígono de Willis |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2122 Common Carotid Artery», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Karotida komunak, barneko karotidak eta orno-arteriak orno zerbikalen ondoan. Kanpoko karotidaren adarrak ez daude banaka atlasean: irudietan ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Burua eta lepoa
Arakatu garezurra hezurrez hezur, aurpegiko muskuluak, lepoko muskuluak, faringea eta laringea, eta lepoko hodiak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu maseteroa, tenporala eta pterigoideoak (murtxikatzeko muskuluak), ezta glandula parotidoa edo nerbio kranialak ere: irudietan ikusi. Sinuak eta betzuloak hezurren barruan daude; ez dira gune huts gisa irudikatzen. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International