2.2 · 03 · §3
MeiosiaLa meiosis
Gametoak sortzeko, kromosoma kopurua erdira murrizten da bi zatiketatan, eta bidean informazio genetikoa nahasten da.
1Testua
- Meiosiaren bi zatiketak bereiztea.
- Birkonbinazio genetikoa non gertatzen den azaltzea.
- Mitosia eta meiosia alderatzea.
MEIOSIA
Ondorengoak izateko, animalia zelulanitzek sexu bidezko ugalketa izaten dute, 2 zelula germinalen baturaz: GAMETOAK.
Gizaki bakoitzak 23 kromosoma pare ditu, hau da, diploideak gara, baina gametoak zelula haploideak dira, hau da 23 kromosoma paregabe dituzte. Material murrizketa honi meiosia deritzo (Murrizketa grekoz). Prozesu honetan mitosiaren antzeko prozesuak gertatzen dira, baina 2 ziklotan.
Meiosiaren ezaugarririk garrantzitsuena birkonbinazio genetikoa da. Ugalketa sexualaren oinarrizko ezaugarria da, ondorengoetan konbinazio posible ugari eskeintzen dituelako. Hau bi eratara gerta daiteke:
Kromosomak ausaz paketatzean, amaren eta aitaren jatorria dutenak nahastu egiten direlako.
DNAren errekonbinazioa dela eta. Kiasmetan, hau da, sekuentzia oso antzekoetan, DNA kateen trukea ematen da.
Atal hau azaltzen duten irudiak
INTERFASEA (S FASEA)
Mitosian gertatzen den bezala, DNA bikoiztu egiten da, baina denbora gehiago behar izaten du prozesu honek meiosian. DNA era haploidean banatzeko prestatu behar da.
PROFASEA I
Era berean, profase I motelagoa eta konplexuagoa da.
Leptotenoa: Kromosomen kromatida pareak ikusten dira.
Zigotenoa: Kromosoma homologoak bikoteak osatzen dituzte: Sinapsia deitzen den loturaren bidez, laukotea edo tetrada osatuz.
Pakitenoa: Laukotea sortu ondoren, Kiasmak sortzen dira (DNA-k nahastuko diren puntuak).
Diplotenoa: Laukote egitura desagertzen da eta kromosomak kiasmen bidez loturik agertzen dira. ARN-ren transkripzioa ematen da eta beraz proteinen ekoizpena.
Diazinesia: Ardatz meiotikoa sortzen da eta kromosomak banatzeko prestatzen dira.
Mintz nuklearra desagertzen da eta kromosomak lerrokatzen dira
METAFASEA I
Kromosomak lerrokatzen dira, horrela ama eta aita jatorrizko kromosomak zelularen poloetara mugitzen dira ausazko banaketa baten bidez.
ANAFASEA I
Kromosomak banandu egiten dira poloetara, kiasmak apurtuz.
TELOFASEA I
Telofasea I mitosian gertatzen dena baino sinpleagoa da: ADN-k oraindik nahiko bilduta jarraitzen du eta nukleoa ez da beti berriro sortzen.
INTERZINESIA
2 zelula alaba sortzen dira: Zelula diploideek bezain beste DNA kopuru dute baina kromatida homologoz osatuak. Horrela, bere informazioa haploidea da, hau da, informazio genetikoaren erdia bakarrik du bikoiztuta.
Ondoren, meiosiaren II.zatiketa meiotikoa hasten da, DNA berriro bikoiztu gabe.
PROFASEA II
Berriro mintz nuklearra desegiten da, interzinesian sortu bazen. Aparatu mitotikoa ekoizten da eta kromosomak berriro paketatzen dira, plaka metafasikoan lerrokatuz.
METAFASEA II
Kromosomak berriro paketatzen dira eta plaka metafasikoan lerrokatzen dira.
ANAFASEA II
Kromatidak banatzen hasten dira, poloetara bideratuz. Kromatida bakoitzak bere zentromeroa du: KROMOSOMA.
TELOFASEA II
Kromosomak deskondentsatu egiten dira, nukleoa eta nukleoloa antolatzen dira. Zitozinesian 4 zelula alaba sortzen dira.
| EMAKUMEZKOETAN | GIZONEZKOETAN |
|---|---|
| Haurdunaldian hasten da, pubertaroan berrabiarazten da eta fekundazioaren bukatzen da ematen bada. | Pubertaroan hasi eta ez da gelditzen. |
| Emaitza zelula haploide bat da. | Emaitza lau zelula haploide dira. |
| Ez dago ardatz meiotikorik. | Zentrioloen bidez osatutako ardatz meiotikoa dago. |
| MITOSIA | MEIOSIA |
|---|---|
| Zelula somatikoetan gertatzen da. | Zelula sexualetan soilik gertatzen da. |
| Zelula zatiketa bakarra dago. | Bi zelula zatiketa daude. |
| Kromosoma kopurua mantentzen da. | Kromosoma kopurua erdira murrizten da. |
| Ez dago birkonbinazio genetikorik. | Birkonbinazio genetikoa dago. |
| Bi zelula alaba sortzen dira. | Lau zelula alaba sortzen dira. |
| Prozesu azkarra da. | Emakumeetan urteak iraun ditzake. |
| Gorputzeko edozein zatitan gertatzen da. | Organo sexualetan soilik gertatzen da. |
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Gametoa | Gameto |
| Haploidea | Haploide |
| Diploidea | Diploide |
| Kiasma | Quiasma |
| Sinapsia | Sinapsis |
| Tetrada | Tétrada |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ibilbidea
- S fasea: DNA bikoizten da
- Profasea I: sinapsia eta kiasmak
- Metafasea I: ausazko banaketa
- Anafasea I: kromosoma homologoak banatzen dira
- Interzinesia: bi zelula, DNA bikoiztu gabe
- Anafasea II: kromatidak banatzen dira
- Lau zelula alaba haploide
Urratsez urrats
- S fasea: DNA bikoizten da → Profasea I: sinapsia eta kiasmakMeiosian denbora gehiago behar du
- Profasea I: sinapsia eta kiasmak → Metafasea I: ausazko banaketaLeptotenoa, zigotenoa, pakitenoa, diplotenoa eta diazinesia
- Metafasea I: ausazko banaketa → Anafasea I: kromosoma homologoak banatzen diraKiasmak apurtzen dira
- Anafasea I: kromosoma homologoak banatzen dira → Interzinesia: bi zelula, DNA bikoiztu gabe
- Interzinesia: bi zelula, DNA bikoiztu gabe → Anafasea II: kromatidak banatzen diraBigarren zatiketa
- Anafasea II: kromatidak banatzen dira → Lau zelula alaba haploide
Nondik datorren: INTERFASEA (S FASEA) · PROFASEA I · METAFASEA I · ANAFASEA I · INTERZINESIA · ANAFASEA II · TELOFASEA II
Ez nahastu
Bi zatiketa dira eta faseek izen bera dute, eta horregatik nahasten dira. Galdera bakarra bereizteko: zenbat zatiketa eta zertarako.
Mitosia Meiosia Non gertatzen da Zelula somatikoetan Zelula sexualetan soilik Zenbat zatiketa Bat Bi, eta tartean DNA ez da berriro bikoizten Kromosoma kopurua Mantendu egiten da Erdira jaisten da: haploideak Errekonbinazioa Ez Bai: kiasmetan DNA kateak trukatzen dira Nondik datorren: TELOFASEA II · MEIOSIA · INTERZINESIA
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
S fasea: DNA bikoizten da → … eta gero?
Profasea I: sinapsia eta kiasmak
Profasea I: sinapsia eta kiasmak → … eta gero?
Metafasea I: ausazko banaketa
Metafasea I: ausazko banaketa → … eta gero?
Anafasea I: kromosoma homologoak banatzen dira
Anafasea I: kromosoma homologoak banatzen dira → … eta gero?
Interzinesia: bi zelula, DNA bikoiztu gabe
Interzinesia: bi zelula, DNA bikoiztu gabe → … eta gero?
Anafasea II: kromatidak banatzen dira
Anafasea II: kromatidak banatzen dira → … eta gero?
Lau zelula alaba haploide
Non gertatzen da: Mitosia / Meiosia
Zelula somatikoetan / Zelula sexualetan soilik
Zenbat zatiketa: Mitosia / Meiosia
Bat / Bi, eta tartean DNA ez da berriro bikoizten
Kromosoma kopurua: Mitosia / Meiosia
Mantendu egiten da / Erdira jaisten da: haploideak
Errekonbinazioa: Mitosia / Meiosia
Ez / Bai: kiasmetan DNA kateak trukatzen dira
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.