2.3 · 02 · §2
Mutazio motakTipos de mutación
Hiru sailkapen: zer kaltetzen den, zer efektu duen eta zein zelulatan gertatzen den.
1Testua
- Mutazio genikoa, kromosomikoa eta genomikoa bereiztea.
- Adibide bana lotzea.
- Mutazio somatikoa eta germinala bereiztea.
GENIKOA
DNA-ren egituran sortzen diren aldaketak dira, gen batean suertatzen diren aldaketak.
Adib.
Albinismoa: Ez da melaninarik ekoizten.
Fibrosis Kistikoa: Entzima baten faltak mukia arnas bideetan pilatzea eragiten du, arnasketarako arazoak eraginez.
Prader-Willi sindromea: Aitarengandik jasotako 15.kromosoma ez da espresatzen.
Angelman sindromea: Amarengandik jasotako 15.kromosoma ez da espresatzen.
Atal hau azaltzen duten irudiak
KROMOSOMIKOA
Kromosomen egituran gertatzen diren aldaketak dira.
Adib.
Sindrome maullido de gato: Kromosomaren zati bat falta denean, atzerapen mentala eta atzerapen fisikoa eragiten du.
Umearen negarrak katuaren soinuaren antza du.
Atal hau azaltzen duten irudiak
GENOMIKOA
Kromosomen kopuruan gertatzen diren aldaketak dira, zatiketan kromosoma homologoak banatu ez direlako adibidez.
Adib.
Down sindromea: 21.kromosoman trisomia bat ematen da. Adimen-atzerapena, bihotz-akastuna, altura txikiko pertsona, betazal urratua, buruezu r zabala…
Klinefelter sindromea: XXY. Gizon antzuak dira, emakumezkoen ezaugarriekin, adimen-atzeratua izan ohi dute eta altuak izaten dira.
Edwars sindromea: Trisomia 18.kromosoman.
Atal hau azaltzen duten irudiak
EFEKTUAREN ARABERA
Ingurumenaren araberakoak dira eta magnitude ezberdinetan ematen dira.
Kaltegarriak: Izakien bizitza oztopatzen dutenak.
Onuragarriak: Biziraupena handitzen dutenak.
Neutroak: Ez dute eraginik.
Atal hau azaltzen duten irudiak
ZELULAN ERAGINDAKO KALTEAREN ARABERA
Somatikoak: Zelula somatikoetan gertatzen dira (minbizia).
Germinalak: Zelula sexualetan gertatzen direnez, mutazio heredagarriak dira (daltonismoa).
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Mutazio genikoa | Mutación génica |
| Mutazio kromosomikoa | Mutación cromosómica |
| Mutazio genomikoa | Mutación genómica |
| Trisomia | Trisomía |
| Somatikoa | Somática |
| Germinala | Germinal |
2Sailkapena
Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.
Mutazio motak
Zeren arabera: Eragindako egituraren arabera
| Mutazio genikoa | DNA-ren egituran sortzen diren aldaketak dira, gen batean suertatzen diren aldaketak. |
|---|---|
| Mutazio kromosomikoa | Kromosomen egituran gertatzen diren aldaketak dira. |
| Mutazio genomikoa | Kromosomen kopuruan gertatzen diren aldaketak dira, zatiketan kromosoma homologoak banatu ez direlako adibidez. |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ideia nagusia
Hiru mailatan sailkatzen dira, eta bereizteko galdera zer aldatzen den da: gene bat (genikoa), kromosoma baten egitura (kromosomikoa) edo kromosoma kopurua (genomikoa).
Nondik datorren: GENIKOA · KROMOSOMIKOA · GENOMIKOA
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Zer da hemengo ideia nagusia?
Hiru mailatan sailkatzen dira, eta bereizteko galdera zer aldatzen den da: gene bat (genikoa), kromosoma baten egitura (kromosomikoa) edo kromosoma kopurua (genomikoa).
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Etiketak euskaraz (6)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Before translocation | Translokazioaren aurretik |
| After translocation | Translokazioaren ondoren |
| Chromosome 20 | 20. kromosoma |
| Chromosome 4 | 4. kromosoma |
| Derivative Chromosome 20 | 20. kromosoma eratorria |
| Derivative Chromosome 4 | 4. kromosoma eratorria |