2.4 · 04 · §4
Sexuaren transmisioa eta gaixotasunakLa transmisión del sexo y las enfermedades
Sexua espermatozoidearen esku dago, eta hortik ulertzen da sexuari lotutako gaixotasunen herentzia.
1Testua
- Sexuaren transmisioa azaltzea.
- Gaixotasun autosomiko gainartzaileak eta azpirakorrak bereiztea.
- Sexuari lotutako herentzia irakurtzea.
SEXUAREN TRANSMISIOA
Gametoak osatzerakoan, kromosoma sexualak banandu egiten dira. Gizonetan, espermatozoide batzuk X kromosoma eramango dute eta beste batzuek Y kromosoma, emakumezkoetan berriz obulu guztiek X kromosoma eramango dute.
Fekundazioa gertatzen denean %50 XX izango dira eta beste %50 XY, beraz, sexua espermatozoidearen esku dago.
GAIXOTASUN AUTOSOMIKOAK
Gaineratzaileak:
Catarata juvenil
Neurofibromastosis
Acondroplasia
Azpirakorrak:
Albinismo
Anemia falciforme
Fibrosis quistica
SEXUARI LOTUTAKO HERENTZIA
Daltonismoa eta hemofilia sexuari (X kromosomari) lotutako geneak dira, azpirakorrak biak.
Iktiotisa berriz Y kromosomari lotutako gaixotasuna da.
| EMAKUMEA | GIZONA | |
|---|---|---|
| OSASUNTSUA | XX | XY |
| ERAMAILEA | XXh/d | --------------------------------- |
| GAIXOA | Xh/dXh/d | Xh/dY |
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Kromosoma sexuala | Cromosoma sexual |
| Eramailea | Portadora |
| Daltonismoa | Daltonismo |
| Hemofilia | Hemofilia |
| Autosomikoa | Autosómica |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ideia nagusia
Obuluak beti X kromosoma darama; espermatozoideak X edo Y. Beraz, sexua espermatozoidearen esku dago, eta horregatik ateratzen da %50 eta %50.
Nondik datorren: SEXUAREN TRANSMISIOA
Alderatu
Emakumea (XX) Gizona (XY) Osasuntsua XX XY Eramailea XXh: alelo kaltetua kopia batean Ez dago: X bakarra du Gaixoa XhXh: bi kopiak behar ditu XhY: kopia bakarrarekin Adibideak Daltonismoa eta hemofilia, X-ari lotuta eta azpirakorrak Horregatik agertzen dira gizonetan maizago Nondik datorren: SEXUARI LOTUTAKO HERENTZIA
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Zer da hemengo ideia nagusia?
Obuluak beti X kromosoma darama; espermatozoideak X edo Y. Beraz, sexua espermatozoidearen esku dago, eta horregatik ateratzen da %50 eta %50.
Osasuntsua: Emakumea (XX) / Gizona (XY)
XX / XY
Eramailea: Emakumea (XX) / Gizona (XY)
XXh: alelo kaltetua kopia batean / Ez dago: X bakarra du
Gaixoa: Emakumea (XX) / Gizona (XY)
XhXh: bi kopiak behar ditu / XhY: kopia bakarrarekin
Adibideak: Emakumea (XX) / Gizona (XY)
Daltonismoa eta hemofilia, X-ari lotuta eta azpirakorrak / Horregatik agertzen dira gizonetan maizago