Gorputzeko likidoen banaketa eta homeostasiaEl reparto de los líquidos del cuerpo y la homeostasis

Gorputz masaren %60a, ura da (2/3 zelula barnekoa eta 1/3 zelulaz kanpokoa). Etengabeko mugimenduan aurkitzen da, odolak, azkar garraiatzen du eta ioiak eta elikagaiak ditu, bizia mantentzeko.

70kg-ko pertsona batean: 40L (%60)

25L zelula barnean egongo dira (ZBL) (%40)

15L zelula kanpoan (ZKL) (%20)

Helduaren pisuaren %60-70 ura da: zelula barneko likidoa gorputz pisuaren %30-40, eta zelulaz kanpokoa %20. Zelulaz kanpokoaren barruan: gune intrabaskularra %5, gune interstiziala %15 eta gune transzelularra gorputz pisuaren 1 L inguru.

Zelula barneko gunea (%40): Odoleko hematokritoa ere.

Ur askea

Ur kateatua

Zelulaz kanpoko gunea (%20)

Ur plasmatikoa (%5): Odolaren zati likidoa. Proteina kantitate handiak ditu.

Ur interstiziala (%15): Zelulen eta ehunen artekoa, plasmaren konposaketa antzekoa du baina proteina kontzentrazioa ez da horren handia.

Linfa (%1-3)

Transzelularra (%1-3)

Likido zefalorrakideoa

Begi barneko ura

Peritoneoa, pleura, perikardioa...

Bere banaketa desberdinak uraren eta elektrolitoen desplazamendua kontrolatzen laguntzen du.

Desberdintasun hauek izan arren, ez dago osmolaritatean desberdintasunik, ura mugitzen delako oreka lortu arte. ZKL eta ZBL mintz erdi-iragazkor baten bidez banatuak daude.

Organismoaren likidoak eta haien kontzentrazioa neurtzeko gai gara eta horretarako erabiltzen diren unitate ohikoena osmola da, baina molak eta ekibalenteak ere erabiltzen dira.

Osmol-a:

Soluzioan dagoen solutu bat, disoziatzen den partikula kopurua da

1mol NaCl = 1 x 2 = 2 Osm

Osmolaritatea:

Soluzioan dauden partikulen kontzentrazioa

1mmol/L NaCl = 2mOsm/L da. NaCl, 2 partikuletan disoziatzen baita.

Odol bolumena 5L: %55a plasmak suposatzen du (ZKL), %45a hematokritoak (ZBL).

Solutuen orekako aldaketek, uraren desplazamendua eragiten dute konpartimentuen artean.

Aldaketak beherakoa, deshidratazioa, giltzurrunen gutxiegitasuna, suero salinoa… izan daitezke. Zelulaz kanpoko likidoaren bolumena, sodio kopuruaren araberakoa da. Zelulaz barneko likidoaren osmolaritatea, ur kopuruaren araberakoa da.

Organismo baten barne-ingurunearen propietateetan eta osaketan konstantzia mantentzea dakarren autorregulazio fenomenoen multzoa, bizitzarako beharrezkoak biak (Walter Cannon, 1926).

Baldintza normaletan homeostasia 2 mekanismoen bidez mantentzen da: Iraizketak eta irenspenak. Iraizketak = Irenspenak, ur kopuru totala ez da aldatzen eta aldatzen bada, giltzurrunen bidez kanporatutako bolumena aldatuko da, hormonalki kontrolatua.

Zelulaz kanpoko likidoaren homeostasia nahitaezkoa da. Zelulaz kanpoko likidoaren kontzentrazioa altua denean, ur gutxi edan dugulako edo solutu kontzentrazioa altua delako da. Giltzurrunek, ura xurgatzen dute eta ondorioz, gernua kontzentratuagoa da.

GORPUTZEKO UR TOTALEAN GERTA DAITEZKEN ALDAKETAK:

Hidrolitikoak:

Deshidratazioa / Hiperhidratazioa

Elektrolitikoak:

Hipo/Hipernatremiak (Na+)

Hipo/Hiperpotasemiak (K+)

pH:

Azidosia

Alkalosia

Mugimendu hauek ulertzeko oinarrizko printzipio batzuk daude:

Konpartimendu bakoitzean dagoen bolumena, bertan dagoen solutuen kopuruaren araberakoa da.

Osmolaritatea: Partikula osmotikoki aktiboen konzentrazioa (miliosmolak/litro)

Praktikan: osmolaritatea=osmolalitatea (Kg=l urarena).

Gorputzeko likido guztien osmolaritatea berdina da: 290 mOsm/l, borobilduz 300 mOsm/l.

ZKL osmolaritatea aldatzen bada, ura mugituko da mintz zelularretatik zehar oreka lortzeko.

Osmolaritatea berdintzen da (ZKL=ZBL).

Orekan: Zelula barneko osmolaritatea= Zelula kanpokoa.

Suposatzen da NaCl y NaHCO3 eta azukre handiak (manitol) ZKL daudela.

Isosmotikoa osmolaritate berdina dutenean gertatzen da, hau da kontzentrazio berdina dutenean bi inguruneak.

Isotonikoak dira inguruneak presio osmotikoa berdina bada, osmosia (ur fluxua) hartzen da kontuan beraz.

Isosmotikoa=Isotonikoa: Erreflexio koefizientea 1 bada, osmolaritateak bi inguruneetan presio osmotiko berdina eragingo du.

Isosmotikoa≠Isotonikoa: Erreflexio koefizientea ezberdina bada, osmolaritatea eta presio osmotikoa ez dira ekibalenteak.

OSMOLARITATEAREN KALKULUAK 𝑂𝑆𝑀: 2(𝑁𝑎+ +𝐾+ 𝑚𝐸𝑞 𝐿 ) + 𝑢𝑟𝑒𝑎( 𝑚𝑔 𝑑𝐿 ) 2.8 + 𝑔𝑙𝑖𝑧𝑒𝑚𝑖𝑎( 𝑚𝑔 𝑑𝐿 ) 18 290 +/- 10 mOsml/Kg Egoera hiposmolarra < 290 mOsml/Kg Egoera hiperosmolarra > 310 mOsml/Kg

Konpartimendu bakoitzak karga positibo (katioiak) eta negatibo (anioiak) kontzentrazio, mEq/L, berdina izan behar du.

Zelula-mintzaren artean potentzial-aldea badago ere, karga-oreka konponbide globalean mantentzen da (makroskopikoa). Kargen bereizketa hori ez da nahikoa kontzentrazio globalak nabarmen aldatzeko. Potentzialaren ezberdintasunak mintzari atxikitako karga gutxi batzuk bereiztean sortzen dira.