ADNaren bikoizketaLa replicación del ADN

Harizpi bakoitza eredu bezala bihurtzen da. Bi kateak zabaldu egiten dira, modu horretan base nitrogenatuen arteko hidrogeno zubien apurketa emanez. Aske dagoen kate bakoitza, kate berriaren molde izango da.

Prozesu erdikontserbakorra.

ADN-aren puntu batean hasten da: Bikoizketa-urkila, bi kateak zabaltzea, base nitrogenatuen arteko hidrogeno-zubien apurketa.

Norabide bikoa.

Aske dagoen kate bakoitza, kate berriaren eredua izango da.

Kromosoma bakoitzaren harizpi bakoitza bikoiztu egiten da.

Bikoizketa era osoan gertatzen da, puntatik-puntara 5´→3´.

Sintesia erdi etena da. Kate batean bikoizketa jarraia da eta bestean etena: Okazaki zatiak.

Entzima espezifikoak: Helikasa, topoisomerasa, ADN polimerasa, ADN ligasa.

Entzima guztiek era koordinatu batean hartzen dute parte, bikoizketa prozesua era sekuentzial eta antolatuan garatzeko. DNA katea biak bereizi egin behar dira eta ondoren, bi kate berri sintetizatuko dira bakoitzaren parean base-sekuentzia osagarria osatuz.

DNA Polimerasak: DNAren sintesiaren arduradunak, nukleotidoen artean lotura fosfodiesterrak eratu.

Pol I: ARN zatiak ADN zatiengatik ordezkatu (exonukleasa).

Pol III: Nukleotido osagarriak sartu norabidea 5’ → 3’ jarraituz .

Helikasak: Jatorrizko ADN-aren bi kateak banatzen dituzte. ADN-ren molekularen zehar mugitzen dira bi kateen arteko loturak ezabatzen, prozesu honetan ATP-a erabiltzen da.

Topoisomerasak: ADN-a kiribiltzea saihesten dute.

ADN-aren proteina-finkatzaileak: Banatutako kateei fixatzen dira, hauei sendotasuna emanez.

Primasak: Haslea (ARN-aren zati motza) sintetizatzen dute ADN pol III bere lana hasi dezan.

ADN ligasak: Kate zatiak lotzeaz arduratzen dira, bi kateen arteko Nt lotura fosfodiesterren bidez lotzen dituzte

Helikasa: ADN kateak zabaldu, bertan dauden baseak nukleotido berrien baseekin H zubiak sortzeko.

RNA haslea (cebador, primer) bikoiztuko den kateari lotzen zaio, bertatik base bakoitzari dagozkion nukleotido osagarriak jarriko dira. Haslea: ADN –ren osagarria, OH-3´ libre DNA polimerasak: nukleotido sartzen dituzte, norabidea 5’→3’ jarraituz .

Bikoizten den kateak norabide 3’→5’ du, horrela kate berriak norabide 5' →3’ du, entzimak lan egiteko behar duen norabidea. Erreplikazio bidirekzionaleko urkila izaterakoan, beste katean DNAren sintesia erdietena da, okazaki zatiak sortuz (Reiji Okazaki). Kate berriaren sintesia urkilaren norabidearen kontra egiten delako. Polimerasa batzuk, endonukleasa jarduera dute: Baliozkoa konponketarako.

DNAren sintesia erdietena da: Okazaki zatiak sortuz joaten da kate berriaren sintesia urkilaren norabidearen kontra egiten delako.

Kateak bereizi ondoren, katea berriak sintetizatzen hasiko dira DNA polimerasa izeneko entzimaren laguntzaz. Kate berria osagarria izango da. Entzima honek erreplikazioa 5’ → 3’ norantzan bakarrik egiten du. Entzima honek “primer” edo haslea deitzen den nukleotidoez osaturiko zatitxoa aurrena gehitzea behar du. Hala ere, 3’ → 5’ exonukleasak osagarria ez den nukleotidoa deuseztatuko du, eta zenbaitetan endonukleasaren bitartez, egindako akatsak zuzentzen dituzte.

Nukleotido ugari sartzen direnez: akatsak sartzeko probabilitatea handia dago. Mitosiaren hasieran eta bikoizketan aktibatzen den “irakurketa-zuzenketa” izeneko sistema bat dago.

Entzima espezializatuak: Endonukleasak eremu akatsdunak moztu eta nukleotidoez ordezkatzeko gai dira. Akatsak zuzentzen ez badira mutazioak sortzen dira.

DNAren konponketa posiblea da, harizpi batek akats motaren bat jasaten badu, ezabatu eta ordezkatu daiteke harizpi osagarriaren informazioa erabiliz.

ZUZENTZEKO MEKANISMOAK:

Desoreken konponketa.

Baseen mozketaren bidezko konponketa.

Akats handien konponketa.

Zuzeneko konponketa.

Errekonbinazioaren bidezko konponketa.