12 · 14 · §3.2.3
Ikusmena: begiaren hiru tunikakLa visión: las tres túnicas del ojo
Begia kamera bat da, baina bizirik: hiru geruza zentrokidek osatzen dute, eta bakoitzak lan bat du, argia sartzetik seinale nerbioso bihurtu arte.
1Testua
- Begiaren hiru tunikak eta beren osagaiak izendatzea.
- Irisaren eta gorputz ziliarraren zeregina bereiztea.
- Erretinaren egiturak kokatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Hiru tunika
Begia da ikusmenaren organoa: orbitan kokatua, betazalarekin babestua, gainazala malkoekin lubrifikatua eta sei giharri esker mugitzen da. Horma hiru tunika zentrokidek osatzen dute. Kanpoko tunika fibrotsuan esklerotika dago —begiaren zuria, forma mantentzen eta babesa ematen duena— eta kornea, argi-izpiak pasatzen uzten dituen mintz gardena. Erdiko tunika edo ubean koroidesa dago, odol-basoetan aberatsa; gorputz ziliarra, humore urtsua ekoizten duten zelulekin eta moldaeraren arduraduna den gihar ziliarrarekin; eta irisa, diafragma zirkular bat, zeinak begi-niniaren diametroa murriztu (miosia) eta handitu (midriasia) dezakeen argiaren intentsitatera moldatzeko. Barneko tunikan erretina dago: argia bulkada nerbiosoetan bihurtzen duten fotohartzaileak ditu; ikusmen-ardatza jarraituz fobea dago, eta ikusmen-nerbioa eratzen den gunean diska optikoa edo gune itsua.
Erizaintzan: ninien balorazioa (tamaina, simetria eta argiarekiko erreflexua) balorazio neurologikoaren oinarrizko parte da. Nini bat dilatatuta eta erantzunik gabe egoteak III. bikotearen konpresioa adieraz dezake, presio intrakraneal handiagatik.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| esklerotika | esclerótica |
| kornea | córnea |
| koroidesa | coroides |
| gorputz ziliarra | cuerpo ciliar |
| irisa | iris |
| begi-ninia | pupila |
| erretina | retina |
| fobea | fóvea |
| miosia | miosis |
| midriasia | midriasis |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «1413 Structure of the Eye», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Betzuloa begia gordetzen duen hezurrezko barrunbea da. Begi-globoa eta bere tunikak ez daude eredu honetan: irudietan ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Burua eta lepoa
Arakatu garezurra hezurrez hezur, aurpegiko muskuluak, lepoko muskuluak, faringea eta laringea, eta lepoko hodiak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu maseteroa, tenporala eta pterigoideoak (murtxikatzeko muskuluak), ezta glandula parotidoa edo nerbio kranialak ere: irudietan ikusi. Sinuak eta betzuloak hezurren barruan daude; ez dira gune huts gisa irudikatzen. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International