12 · 02 · §1.2–1.3
Nerbio espinalak eta bizkar-muineko lesioen ondorioakLos nervios espinales y los efectos de las lesiones medulares
Muinaren maila bakoitzak gorputzaren zati bat agintzen du. Horregatik, lesioaren altuerak esaten digu zer galtzen den, eta zer mantentzen.
1Testua
- Nerbio espinalen kopurua eta irteera-modua zehaztea.
- Lesioaren maila eta ondorioa lotzea.
- Horner-en sindromea eta zaldi-isatsaren sindromea bereiztea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Nerbio espinalak
Bizkar-muin osoan zehar nerbio espinalak ateratzen dira: 8 zerbikal, 12 toraziko, 5 lunbar, 5 sakro eta 1 kokzigeo. Izen bera duten ornoen azpitik ateratzen dira, zerbikaletan izan ezik: horiek ornoen gainetik ateratzen dira, eta horregatik daude zortzi.
Lesioak mailaren arabera
C5 gainetik lesio larriak arnas-paralisia eta heriotza ekar ditzake. C4 eta C5 artetik gora, kuadriplejia. C5 eta C6 artean paraplegia, goiko gorputz-adarren flexioa eta abdukzioa mantenduz. C6 eta C7 artean paraplegia, esku eta eskumuturren paralisiarekin baina sorbalda eta ukondoa mantenduz. C8 eta T1 artetik gora Horner-en sindromea agertzen da: miosia, ptosia eta aurpegiaren anhidrosia. T11 eta T12 artean paralisia beheko gorputz-adarretan; T12 eta L1 artean belaunetik behera. Zaldi-isatsean paresia eta hipoerreflexioa beheko gorputz-adarretan, minarekin edo hiperestesiarekin. Hirugarren, laugarren eta bosgarren adar sakroetan edo L1eko konoan, maskuriaren eta hesteen kontrol-galera osoa.
Arau praktiko bat: C4tik gora, diafragma (C3–C5) kaltetzen da eta arnasketa galtzen. Horregatik esaten da «C4 kontserbatzeak biriketan egiten duela alde».
Erizaintzan: lesio medularra duen pertsonaren zainketak larruazala (presio-ultzerak), maskuria eta hesteak (kateterizazioa eta programa intestinala) eta espastizitatea hartzen ditu ardatz. Mailak esaten du zer autonomia espero daitekeen.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| nerbio espinala | nervio espinal |
| kuadriplejia | cuadriplejía |
| paraplegia | paraplejía |
| Horner-en sindromea | síndrome de Horner |
| miosia | miosis |
| ptosia | ptosis |
| paresia | paresia |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax, «1313 Spinal Cord Cross Section», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 4.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Bizkar-muina garun-enborraren jarraipen gisa. Nerbio espinalak eta dermatomak ez daude eredu honetan: irudietan ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Nerbio-sistema zentrala
Arakatu entzefaloa: hemisferioak eta lobuluak, garun-enborra, zerebeloa, dientzefaloa eta bentrikuluak, bizkar-muinarekin batera.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu meningeak (duramaterra, araknoidea eta piamaterra), ez zefalorrakideo likidoa, ezta bizkar-muinaren barruko gai grisa eta zuria bereizita ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International