12 · 01 · §12 – sarrera
Nerbio-sistemaren sailkapena eta bizkar-muinaren mugakClasificación del sistema nervioso y límites de la médula
Nerbio-sistema bi eratara sailkatzen da: non dagoen (anatomikoa) eta zer egiten duen (funtzionala). Bizkar-muina, gainera, bizkarrezurra baino motzagoa da, eta horrek ondorio praktikoak ditu.
1Testua
- Sailkapen anatomikoa eta funtzionala bereiztea.
- Bizkar-muinaren hasiera eta amaiera kokatzea.
- Zaldi-isatsa eta filum terminala zer diren azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Bi sailkapen
Nerbio-sistemak organismoaren harreman-zereginak betetzen ditu: inguruko informazioa jaso, prozesatu eta erantzun egokia eman. Sailkapen anatomikoan nerbio-sistema zentrala entzefaloa (garezurraren barnean) eta bizkar-muina (bizkarrezurraren barnean) dira, eta periferikoa bikote kranealak eta bizkarrezur-nerbioak. Sailkapen funtzionalean sistema somatikoa dago —sentsoriala, aferentziekin, eta motorea, ekintza boluntarioekin— eta sistema autonomoa edo ez boluntarioa, adar sinpatikoarekin eta parasinpatikoarekin.
Sailkapen bat ez da bestearen ordezkoa: nerbio bakar batek zati somatikoa eta autonomoa eraman ditzake batera. Nerbio bagoa (X.a) da adibiderik argiena.
Bizkar-muina
Bizkar-muinak bizkarrezurraren bi herenak betetzen ditu: zulo okzipitaletik L2raino. Bertan bizkarmuin-konoa sortzen da eta, segidan, zaldi-isatsa, filum terminala den luzapen konektiboarekin. Bizkar-muina bizkarrezurra baino motzagoa denez, nerbioen luzapenek beren irteera bilatu behar dute. Bi zabalgune edo loditze ditu: zerbikala eta lunbosakroa.
Erizaintzan: muina L2n bukatzen denez, L3-L4 mailatik behera ziztatzen da lunbar-puntzioa egitean; hor zaldi-isatsa baino ez dago, eta zuntzak orratzaren aurrean baztertu egiten dira.
Bi loditzeak besoetara eta hanketara doazen nerbio-multzoei dagozkie: zerbikalak plexu brakiala hornitzen du eta lunbosakroak plexu lunbosakroa.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| nerbio-sistema zentrala | sistema nervioso central |
| entzefaloa | encéfalo |
| bizkar-muina | médula espinal |
| zaldi-isatsa | cola de caballo |
| filum terminala | filum terminal |
| aferentzia | aferencia |
| eferentzia | eferencia |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
3D ereduan ikusi ↓Lotutako orrialdea →
Kreditua eta lizentzia
OpenStax, «1306 Lobes of Cerebral CortexN», vía Wikimedia Commons. CC BY 4.0.
Aldaketak: Reducido a 500 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Entzefaloa eta bizkar-muina batera: hemisferioak, zerebeloa, garun-enborra eta muina. Nerbio periferikoak ez daude eredu honetan.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Nerbio-sistema zentrala
Arakatu entzefaloa: hemisferioak eta lobuluak, garun-enborra, zerebeloa, dientzefaloa eta bentrikuluak, bizkar-muinarekin batera.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu meningeak (duramaterra, araknoidea eta piamaterra), ez zefalorrakideo likidoa, ezta bizkar-muinaren barruko gai grisa eta zuria bereizita ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International