12 · 03 · §1.4–1.5
Meningeak eta bizkar-muinaren ebakiduraLas meninges y el corte de la médula
Muina hiru mintzek babesten dute, eta tartean likidoa dago. Barruan, gai grisa erdian dago eta gai zuria kanpoan: entzefaloan justu alderantziz.
1Testua
- Hiru meningeak eta beren esparruak izendatzea.
- Lunbar-puntzioa non egiten den eta zergatik azaltzea.
- Gai grisaren eta zuriaren antolaketa eta zeregina bereiztea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Sustraiak
Bizkar-muinetik bi sustrai ateratzen dira alde banatik: aurrekoa eta atzekoa; atzekoak gongoil bat osatzen du. Sustraiak elkartu ondoren, ornoarteko zuloetatik ateratzen dira nerbio espinalak.
Bereizketa hori funtzionala da: atzeko sustraia sentikorra da eta aurrekoa motorea. Horregatik, atzeko sustraiaren lesioak sentsibilitatea galtzen du eta aurrekoak indarra.
Hiru meningeak
Bizkar-muina babesten duten mintzak, kanpotik barrura: duramaterra, kanpoko zuntzezko estalkia, bizkarmuin-konopetik zaku bat osatzen duena, eta haren eta ornoen artean esparru epidurala dago, gantzez eta odol-hodiez beteta; araknoidea, mintz serosoa, duramaterrari itsatsita, eta azpian esparru subaraknoidea, likido zefalorrakideoz beterik; eta piamaterra, mintz mehea eta oso odoleztatua, muinari itsatsita. Esparru subaraknoideoak lunbarrean zabalgune bat du (zisterna), non ez dagoen bizkar-muinik: ziztadak egiteko leku egokia da, LZR ateratzeko edo kontrasteak sartzeko.
Erizaintzan: anestesia epidurala esparru epiduralean sartzen da eta intradurala edo raquídea subaraknoideoan. Bi esparru desberdin dira, eta horregatik dute jokabide eta arrisku desberdina.
Gai grisa eta gai zuria
Ebakiduran, gai zuria kanpokoa da eta nerbio-zuntzez (axoiez) osatua; gai grisa barnekoa da eta nerbio-somek osatua; ependimoa gune zentraleko zuloa da, LZRz betea. Muinak bi arteka ditu, aurrekoa eta atzekoa. Gai grisa hiru zatitan banatzen da: aurreko adarretan neurona motoreen gorputzak daude, eta haietatik muskulu ildaskatuak inerbatzen dituzten axoiak ateratzen dira.
Gai zuria hiru lokarritan zatitzen da: aurrekoan bide motore zuzen batzuk doaz; lateralean, bi sustraien artean, bide motoreetako garrantzitsuenak eta mina; atzekoan ukimen zehatza. Bizkar-muinak nerbio-sistemaren oinarrizko zereginak betetzen ditu, erreflexu-arkua adibidez: neurona sentikorra muinera heltzen da, neurona motore batekin sinapsia egiten du eta erreflexu motorea sortzen da.
Entzefaloan alderantziz gertatzen da: gai grisa kanpoan dago (kortexa) eta zuria barruan. Zerebeloan ere kanpoan dago grisa. Muina da salbuespena.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| duramaterra | duramadre |
| araknoidea | aracnoides |
| piamaterra | piamadre |
| esparru epidurala | espacio epidural |
| esparru subaraknoidea | espacio subaracnoideo |
| gai grisa | sustancia gris |
| gai zuria | sustancia blanca |
| erreflexu-arkua | arco reflejo |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
3D ereduan ikusi ↓Lotutako orrialdea →
Kreditua eta lizentzia
OpenStax, «1316 Meningeal LayersN», vía Wikimedia Commons. CC BY 4.0.
Aldaketak: Reducido a 500 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax, «1313 Spinal Cord Cross Section», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 4.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Bizkar-muina osorik. Meningeak, gai grisa eta gai zuria ez daude BodyParts3D atlasean: irudietan eta 03. gaiko histologian ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Nerbio-sistema zentrala
Arakatu entzefaloa: hemisferioak eta lobuluak, garun-enborra, zerebeloa, dientzefaloa eta bentrikuluak, bizkar-muinarekin batera.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu meningeak (duramaterra, araknoidea eta piamaterra), ez zefalorrakideo likidoa, ezta bizkar-muinaren barruko gai grisa eta zuria bereizita ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International