3.3 · 06 · §6
Lipoproteinak eta apoproteinakLas lipoproteínas y las apoproteínas
Lipidoak ez dira uretan disolbatzen, eta odoletik bidaiatzeko proteinaz jantzitako partikuletan doaz.
1Testua
- Lipoproteina motak dentsitatearen arabera bereiztea.
- Bakoitzaren zeregina lotzea.
- Apoproteinen funtzioa azaltzea.
LIPOPROTEINAK
Lipido exogeno eta endogenoak ehun eta organo ezberdinetara garraiatzen dituzte.
Metaketarako (energia iturri moduan) eta bestelako produktu espezializatuetan bihurtzeko (Gatz biliarrak, hormona esteroideak…).
ARAZOA: Uretan ez dira disolbatzen eta plasman zehar garraiatzea ez da erraza.
IRTENBIDEA: Lipoproteinak makromolekulak dira. Haien funtzioa plasmako lipido ez disolbagarriak paketatu eta hesteetatik zein gibeletik beharrezkoa den ehun periferikoetara garraiatzea da, eta alderantziz, kolesterola batez ere gibelera itzultzea azido biliar bezala eraldatzeko.
EZAUGARRIAK
Sistema heterogeneoa.
Itxura ia esferikoa osatzen dituen elementuak:
Barnean nukleo hidrofobo bat, lipido polarrez osatua.
Kanpoko aldean geruza hidrofiliko bat du, kolesterol ez esterifikatuekin, fosfolipidoekin eta Apo deituriko apoproteinekin.
SAILKAPENA
Lipoproteinen sailkapena egiteko, kontuan hartzen da partikula ezberdinen kopuru edo portzentajea: Kolesterola, TAG eta fosfolipidoa, eta bertan dituzten apoproteinengatik ere.
Kilomikroiak (Q): Jan ostean agertzen dira soilik plasma normal batean.
Dentsitate oso baxuko lipoproteinak (LDL)
Dentsitate ertaineko lipoproteinak (IDL)
Dentsitate baxuko lipoproteinak (LDL)
Lipoproteina (a) edo Lp(a)
Dentsitate altuko lipoproteinak (HDL)
METABOLISMOA
Lipoproteinak zelulen mintzetan dauden hartzaileei lotzen dira. Horrela zelula barnera sartzen dira lipasa batzuen bidez degradatuak izateko. Lipasa hauek TAGak hidrolizatzen dituzte, gantz azidoak eta glizerola banatuz.
TAGetan aberatsak diren lipoproteinen lipolisi osoa eman dadin, haien mintzean ApoE-ren adierazpena beharrezkoa izango da. Horrela, gibelean dauden hartzaileak ezagutuko dituzte.
LIPOPROTEIN-LIPASA-1 (LPL1):
TAGetan aberatsak diren lipoproteinetan eragiten dute.
Odol-hodien endotelioan aurkitzen da, glikosaminoglikanoei lotuta.
Aktibatu ahal izateko, Apo-CII, heparina eta intsulina beharrezkoak ditu, aktibazio triada deiturikoa.
Gantz ehunean, biriketan, bihotzean, hestean, giltzurrunean, muskuluan eta bularreko guruinetan (edoskitzean) aurkitzen da.
LIPOPROTEIN-LIPASA-2 (LPL2) EDO GIBELEKO LIPASA (LH):
Lipoproteina erdi-degradatuetan eragiten du, zehazki haien TAGetan.
Heparinak kitzikatua.
Batzuetan fosfolipasa bezala funtziona dezake, espezifikotasun gutxiagoz.
Gibeleko sinusoideetako endotelio zeluletan sintetizatuko da entzima hau.
Atal hau azaltzen duten irudiak
APOPROTEINAK
Apo A, B, C, D, E, F, eta G ezagutzen dira oraingoz.
Isoforma ezberdinak agertzen dira (erromatar zenbakiez adieraziak) eta haien talde gluzidikoarengatik ezberdintzen dira.
Egitura funtzioa dute lipoproteinetan.
Lipidoen metabolismoan parte hartzen dute. Funtzio ezberdinak dituzte entzimen aktibatzailea edo inhibitzaile bezala, eta zelulen hartzailea espezifiko batzuekin elkarrekiten dute.
| ATALA | AZPIATALA | ADIBIDEAK |
|---|---|---|
| Egitura | 20 aminoazido, lotura peptidikoz lotuta, peptidoak edo proteinak osatuz | |
| Egitura | 1. maila: Aa sekuentzia da | |
| Egitura | 2. maila: α helizea, β konformazioa | |
| Egitura | 3. maila: tolesdura espaziala | |
| Egitura | 4. maila: proteina oligomerikoak bakarrik | |
| Funtzioa | Uzkurdura, entzimatikoa, defentsa | Egiturazkoa, erreserba, garraioa, hormonala |
| Sailkapena | Holoproteinak: fibrosoak | Kolagenoa, aktina/miosina |
| Sailkapena | Holoproteinak: globularrak | Albumina, globulina |
| Sailkapena | Heteroproteinak: nukleoproteinak | Kromatina |
| Sailkapena | Heteroproteinak: fosfoproteinak | Kaseina |
| Sailkapena | Heteroproteinak: kromoproteinak | Hemoglobina |
| Sailkapena | Heteroproteinak: glukoproteinak | Proteoglukanoak, FSH, TSH… |
| Sailkapena | Heteroproteinak: lipoproteinak | HDL, LDL |
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Lipoproteina | Lipoproteína |
| Apoproteina | Apoproteína |
| Dentsitatea | Densidad |
| Kolesterola | Colesterol |
| Trigliceridoa | Triglicérido |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ideia nagusia
Arazoa argia da: lipidoak ez dira uretan disolbatzen, eta plasma ura da. Irtenbidea lipoproteina: barruan nukleo hidrofoboa lipidoekin, kanpoan geruza hidrofilikoa kolesterol ez esterifikatuarekin, fosfolipidoekin eta apoproteinekin. Paketatuta, bidaia daitezke.
Nondik datorren: LIPOPROTEINAK · EZAUGARRIAK
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Zer da hemengo ideia nagusia?
Arazoa argia da: lipidoak ez dira uretan disolbatzen, eta plasma ura da. Irtenbidea lipoproteina: barruan nukleo hidrofoboa lipidoekin, kanpoan geruza hidrofilikoa kolesterol ez esterifikatuarekin, fosfolipidoekin eta apoproteinekin. Paketatuta, bidaia daitezke.
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.