4.3 · 04 · §4
Nerabezaroko elikaduraLa alimentación en la adolescencia
Gorputza azkar aldatzen den garaia, eta dieta baldintzatzen duena ez da gosea.
1Testua
- Nerabezaroaren ezaugarriak izendatzea.
- Dieta baldintzatzen duten faktoreak bereiztea.
- Aholkuak kokatzea.
NERABEZAROKO ELIKADURA
Nesketan 10-12 urterekin eta mutiletan 13-15 urterekin hasten den denboraldia da. Garapen psikiko eta fisikoa oso garrantzitsua den etapa bat da, beraz, elikagai beharrak ere garrantzitsuak izango dira.
NERABEZAROAREN EZAUGARRIAK
Aldaketa morfologiko, funtzional eta psikologiko batzuk suposatzen ditu; honako hauek lortzera daramatzatenak:
Dismorfismo sexuala
Ugaltzeko ahalmena
Portaera modu berriak
ALDAKETA MORFOLOGIKO ETA FUNTZIONALAK
Nerabezaroan ematen diren aldaketa morfologiko eta funtzional guztiak sistema neuroendrokrinoak erregulatuak daude, izan ere, sistema hau estimulatzean, sexu hormonen sintesia eta jaraketa handiagotzen da. Ondorioz, honako aldaketak ematen dira:
ALTUERA:
Nesketan: Goiztiarragoa da, hau da, 10-13 urterekin hasten da. Menarkiara iristen direnean (estiroietik urte bat pasa denean), altueraren handitzearen dezelerazzio fase argi bat ematen da.
Mutiletan: 12-15 urterekin hasten da, ondorioz, periodoa luzeagoa da. Horregatik dira mutilak neskak baina altuagoak orokorrean.
LARRUAZALPEKO EHUNEAN GANTZ METAKETEN HANDITZEA:
Nesketan mutiletan baina nabarmenagoa da eta menarkiaren azalpenarekin batera ematen da.
MASA MUSKULARREN HANDITZEA:
Mutiletan handiagoa izaten da, bi sexuetan ematen bada ere.
ODOL BOLUMENAREN HANDIAGOTZEA:
Honekin, globulu gorrien eta ondorioz hemoglobina mailen handiagotzea ere gertatzen da. Mutiletan bakarrik.
HELTZE SEXUALA:
Bigarren mailako sexu-karaktereen agerpena ematen da.
Gonaden eta sexu-organoen garapena.
ALDAKETA PSIKOLOGIKOAK
PERTSONALITATEAREN GARAPENA:
Jasaten dituen aldaketa fisikoek segurtasun falta sortu ezgero, eta irudia garrantzitsua iruditzen bazaio eta elikadura ohituretan aldaketak egon daitezke.
JOKAERA PSIKOSOZIAL ETA SEXUALAREN GARAPENA:
Etengabe identitatea bilatzen hasiko da, hau dela eta, lagunak berarengan eragin handia izatera pasako dira. Bere jokaera aldakorra eta kontraesanez beterikoa bilakatzen da eta eragina izango du janariekiko dituen ohituretan.
ADIMENAREN GARAPENA: Bere elikadura ohiturei eragin diezaiekete.
DIETA BALDINTZATZEN DUTEN FAKTOREAK
Elikadurari buruz dituzten ezagutzak.
Erregimen dietetikoak egin ohi dituzte (batez ere neskek).
Eguneko otorduren bat egiteari uzten diote, gosaria gehien bat.
Ogitarteko eta opil asko kontsumitu ohi dituzte otorduen artean.
Janari bizkorren kontsumoa handitzen da.
Alkohola kontsumitzen hasten dira.
Ariketa fisiko gehiago egin ohi dute, eta honek energia irenspenen handiagotzea eskatuko du.
AHOLKUAK
Nerabezaroa bi etapetan banatu daiteke:
9-13 urte bitartekoa.
14-18 urte bitartekoa:
Elikadura mailan dauden eskakizun guztiak heldu batek dituenaren berdinak dira, baina…
Proteina irenspen handiagoa aholkatzen da, ematen den garapen somatiko handiari erantzun ahal izateko.
B2, tiamina, niazina eta D bitaminen irenspenak ere handiagoak dira.
Kaltzio, burdin eta fosforo irenspen handiagoak aholkatzen dira.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Nerabezaroa | Adolescencia |
| Aldaketa morfologikoak | Cambios morfológicos |
| Aldaketa psikologikoak | Cambios psicológicos |
| Dieta | Dieta |
| Ohiturak | Hábitos |