04 · 01 · §4.1–4.1.1.1.5
Aldaka: hezur koxala eta pelbisaCadera: hueso coxal y pelvis
Beheko gorputz-adarrak ibiltzeko, orekarako eta gorputzari eusteko dira. Aldakak (pelbis-gerrikoak) enborra hankarekin lotzen du: bi hezur koxal eta sakroa, bakoitza hiru hezur fusionatuz sortua.
1Testua
- Beheko gorputz-adarraren lau osagaiak eta funtzioak izendatzea.
- Hezur koxalaren hiru zatiak (iliona, pubisa, iskiona) eta haien egitura nagusiak identifikatzea.
- Arku-lerroa (pelbisaren goiko irekidura) eta azetabulua deskribatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Beheko gorputz-adarra eta aldaka
Beheko gorputz-adarraren funtzioak ibiltzea, oreka mantentzea eta gorputzari eustea dira. Lau zati ditu: aldaka, izterra, berna eta oina.
Aldakak (pelbis-gerrikoak) beheko gorputz-adarra eta enborra lotzen ditu eta pisua banatzen du. Pelbiseko erraiak babesten ditu eta ibiltzean oszilazioa ahalbidetzen du. Muskulu asko lotzen dira bertan. Bi hezur koxalek eta sakroak osatzen dute, lotailu sendoz lotuta. Hezur koxal bakoitza hiru hezurrez osatuta dago: iliona, pubisa eta iskiona.
Haurrengan hiru hezurrak bereizita daude eta azetabuluan elkartzen dira Y itxurako kartilago batez; nerabezaroan fusionatzen dira. Goiko gorputz-adarrarekin alderatuta, aldaka askoz egonkorragoa da: sorbaldak mugikortasuna lehenesten du, eta aldakak pisuari eustea.
Iliona
Ilionak errai abdominalak babesten ditu. Gandor iliakoa, hobi iliakoa eta arantza iliakoak ditu: goi-aurrekoa, behe-aurrekoa, goi-atzekoa eta behe-atzekoa. Aurpegi gluteoan hiru lerro gluteo daude (atzekoa, aurrekoa eta behekoa), hiru muskulu gluteoak txertatzeko.
Gandor iliakoa gerrian eskua jartzean ukitzen dena da, eta goi-aurreko arantza iliakoa sabelaren beheko aldean aurrerantz irteten den koskorra. Biak erreferentzia klinikoak dira: goi-aurreko arantzatik inguinaleko lotailua abiatzen da, eta gandorraren goiko ertzak L4 orno-maila adierazten du (ziztada lunbarra).
Erizaintzan: injekzio intramuskular bentrogluteoa egiteko eskua trokanter nagusian jarri, hatz erakuslea goi-aurreko arantza iliakora eta erdikoa gandor iliakora eramaten dira; bi hatzen arteko triangeluan dago gluteo ertaina, nerbio ziatikotik eta hodi handietatik urrun.
Pubisa eta iskiona
Pubisak organo pelbikoak babesten ditu. Goiko adarra, beheko adarra, gandorra eta tuberkulua, eta eminentzia iliopubikoa ditu. Goiko adarra pubiseko sinfisian elkartzen da beste aldekoarekin (anfiartrosia), eta eminentzia iliopubikoak iliona eta pubisa lotzen ditu.
Apunteen arabera pubisa «ilionaren azpian eta atzean» dago. Jarrera anatomikoan pubisa aurrean eta behean dago; atzean eta behean iskiona dago (SRC-54).
Iskiona ilionaren beheko aldean dago eta bost egitura ditu: adar iskio-pubikoa, iskionaren tuberositatea, arantza ziatikoa, muxarradura iskiatiko nagusia eta txikia, eta zulo obturatzailea.
Eseritzean iskionaren tuberositateen gainean jartzen gara; horregatik dira presio-ultzeren gune arriskutsua gurpil-aulkian dauden pertsonetan. Muxarradura iskiatiko nagusitik ateratzen da nerbio ziatikoa pelbisetik ipurmasailera (12. blokea). Zulo obturatzailea mintz batek ia osorik ixten du.
Arku-lerroa eta azetabulua
Arku-lerroak pelbisaren goiko irekidura mugatzen du: goian bi aldakak sakroarekin ixten dira eta behean bi pubisak sinfisi pubikoan. Gizonen eta emakumeen artean desberdina da.
Azetabulua femurraren buruarekin giltzatzen da (enartrosia). Hiru zati ditu: azetabulu-hobia, ilargierdi-azalera (giltzadura-azalera) eta muxarradura azetabularra; azken horretatik igarotzen dira femurraren burua odoleztatzen duten hodiak.
Emakumeen pelbisa zabalagoa eta baxuagoa da, goiko irekidura obalatuagoa eta angelu subpubikoa zabalagoa (90° baino gehiago), haurra erditzean igaro dadin. Gizonen pelbisa estuagoa eta altuagoa da, eta irekidura bihotz formakoa.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Pelbis-gerrikoa / hezur koxala | Cintura pélvica / hueso coxal |
| Iliona: gandor iliakoa, hobi iliakoa, arantza iliakoak | Ilion: cresta ilíaca, fosa ilíaca, espinas ilíacas |
| Pubisa: sinfisi pubikoa, eminentzia iliopubikoa | Pubis: sínfisis del pubis, eminencia iliopúbica |
| Iskiona: tuberositate iskiatikoa, arantza ziatikoa | Isquion: tuberosidad isquiática, espina ciática |
| Muxarradura iskiatiko nagusia / txikia | Escotadura ciática mayor / menor |
| Zulo obturatzailea | Agujero obturador |
| Arku-lerroa (pelbisaren goiko irekidura) | Línea arqueada (estrecho superior de la pelvis) |
| Azetabulua: hobia, ilargierdi-azalera, muxarradura | Acetábulo: fosa, superficie semilunar, escotadura |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (11)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Ala del sacro / Cuerpo de S1 | Sakroaren hegala / S1en gorputza |
| Abertura superior de la pelvis | Pelbisaren goiko irekidura |
| Articulación sacroilíaca | Giltzadura sakroiliakoa |
| Espina ilíaca anterosuperior | Goi-aurreko arantza iliakoa |
| Espina isquiática | Arantza iskiatikoa |
| Cóccix | Koxisa |
| Tubérculo del pubis | Pubisaren tuberkulua |
| Agujero obturador | Zulo obturatzailea |
| Tuberosidad isquiática | Tuberositate iskiatikoa |
| Rama isquiopúbica | Adar iskio-pubikoa |
| Sínfisis del pubis | Sinfisi pubikoa |
Etiketak euskaraz (3)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Ilion | Iliona |
| Isquion | Iskiona |
| Pubis | Pubisa |
Etiketak euskaraz (10)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Cresta ilíaca | Gandor iliakoa |
| Fosa ilíaca interna | Barneko hobi iliakoa |
| Espina ilíaca ant. y superior / ant. e inf. | Goi-aurreko / behe-aurreko arantza iliakoa |
| Espina ilíaca post. y sup. / post. e inf. | Goi-atzeko / behe-atzeko arantza iliakoa |
| Cara auricular | Aurpegi aurikularra |
| Línea innominada | Lerro innominatua (arku-lerroa) |
| Escotadura ciática mayor / menor | Muxarradura ziatiko nagusia / txikia |
| Espina ciática | Arantza ziatikoa |
| Espina del pubis / Sínfisis del pubis | Pubisaren arantza / sinfisi pubikoa |
| Agujero obturador / Tuber. isquiático | Zulo obturatzailea / tuberositate iskiatikoa |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Anterior / Posterior | Aurrekoa / atzekoa |
| Espina ilíaca anterosuperior / anteroinferior | Goi-aurreko / behe-aurreko arantza iliakoa |
| Parte articular | Giltzadura-zatia |
| Escotadura ciática mayor | Muxarradura ziatiko nagusia |
| Línea terminal | Lerro terminala |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Cresta ilíaca | Gandor iliakoa |
| Fosa ilíaca interna | Barneko hobi iliakoa |
| Espina ilíaca ant. y superior / ant. e inf. | Goi-aurreko / behe-aurreko arantza iliakoa |
| Espina ilíaca post. y sup. / post. e inf. | Goi-atzeko / behe-atzeko arantza iliakoa |
| Cara auricular | Aurpegi aurikularra |
| Línea innominada | Lerro innominatua |
| Escotadura ciática | Muxarradura ziatikoa |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Tubérculo de la cresta ilíaca | Gandor iliakoaren tuberkulua |
| Línea glútea anterior / posterior / inferior | Aurreko / atzeko / beheko lerro gluteoa |
| Espina ilíaca posterosuperior | Goi-atzeko arantza iliakoa |
| Ligamento inguinal | Inguinaleko lotailua |
| Eminencia iliopúbica | Eminentzia iliopubikoa |
| Ligamento sacrotuberoso / sacroespinoso | Lotailu sakrotuberosoa / sakroarantzatsua |
| Acetábulo / Isquion / Tuberosidad isquiática | Azetabulua / iskiona / tuberositate iskiatikoa |
| Vértebra L4 | L4 ornoa |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Cresta ilíaca / Fosa ilíaca | Gandor iliakoa / hobi iliakoa |
| Superficie articular para el sacro | Sakroarentzako giltzadura-azalera |
| Línea arqueada / pectínea | Arku-lerroa / lerro pektineoa |
| Rama superior / inferior del pubis | Pubisaren goiko / beheko adarra |
| Tubérculo / Cresta / Cuerpo del pubis | Pubisaren tuberkulua / gandorra / gorputza |
| Espina isquiática / Tuberosidad isquiática | Arantza iskiatikoa / tuberositate iskiatikoa |
| Surco obturador | Ildo obturatzailea |
| Superficie glútea | Aurpegi gluteoa |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Acetábulo | Azetabulua |
| Espina isquiática | Arantza iskiatikoa |
| Cuerpo del hueso púbico / Rama isquiopúbica | Pubisaren gorputza / adar iskio-pubikoa |
| Agujero obturador | Zulo obturatzailea |
| Inserción del músculo aductor mayor | Adduktore nagusiaren txertaketa |
| Para la inserción del músculo semimembranoso / semitendinoso y bíceps femoral | Semimembranosoaren / semitendinosoaren eta bizeps femoralaren txertaketa |
| Para la inserción del ligamento sacrotuberoso | Lotailu sakrotuberosoaren txertaketa |
Etiketak euskaraz (3)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Abertura superior de la pelvis | Pelbisaren goiko irekidura |
| Articulación sacroilíaca | Giltzadura sakroiliakoa |
| Sínfisis del pubis | Sinfisi pubikoa |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Ileon | Iliona |
| Superficie semilunar (articular) | Ilargierdi-azalera (giltzadura-azalera) |
| Fosa acetabular | Azetabulu-hobia |
| Escotadura acetabular | Muxarradura azetabularra |
| Pubis / Isquion | Pubisa / iskiona |
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «808 Hip Bone», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Eskuineko hezur koxala koloretan, ezkerrekoa eta sakroa erdi-gardenak. Biratu albotik azetabulua eta atzetik iskionaren tuberositatea ikusteko. Atlasak ez ditu iliona, pubisa eta iskiona bereizten.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Beheko gorputz-adarra: hezurdura
Eskuineko beheko gorputz-adarraren hezurrak: aldaka, femurra, errotula, tibia, peronea eta oina.
Ereduaren jatorria eta mugak
BodyParts3D atlaseko hezurrak (eskuinekoak), sinplifikatuta; koloreak didaktikoak dira. Atlasean ez daude lotailu gehienak, meniskoak, kapsulak ez kartilagoak (hezur arteko mintza, traktu iliotibiala eta oin-zolako lotailu luzea bai): ikusi irudiak. Mugimendurik ez.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Iturri-berrikuspenak: SRC-54