04 · 13 · §4.5
Beheko gorputz-adarraren odoleztatzea: arteriak eta benakIrrigación de la extremidad inferior: arterias y venas
Arteria femoralak hanka osoa odoleztatzen du: belaunaren atzean popliteo bihurtzen da eta bernan tibial aurreko eta atzekoan banatzen. Benak bi planotan daude: sakonak arteriekin batera, eta azalekoak, safenak, larruazalaren azpian.
1Testua
- Arteria femoraletik oineraino arteria nagusien ibilbidea deskribatzea.
- Pultsuak hartzeko gune nagusiak lotzea.
- Bena sakonak eta azalekoak (safena nagusia eta txikia) bereiztea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Arteriak
Arteria femorala belaunean atzerantz joaten da, eta erronbo popliteoan arteria popliteo izena hartzen du. Arteria popliteoak belauneko adarrak ematen ditu: goiko mediala eta laterala, eta beheko mediala eta laterala.
Belaunean arteria popliteoa bitan banatzen da. Atzeko arteria tibialak arteria peroneoa ematen du, eta oin-zolan arteria plantar mediala eta laterala. Aurreko arteria tibiala arteria pedio bihurtzen da.
Ibilbide osoa: aorta abdominala → iliako komuna → iliako kanpokoa → (inguinaleko lotailuaren azpitik) femorala → (hiatu adduktoretik) popliteoa → tibial aurrekoa (hezur arteko mintza zeharkatuz) eta tibial atzekoa. Femoralaren adar handia izterreko arteria sakona da, zirkunflexu medial eta lateralarekin, femurraren burua odoleztatzen dutenak.
Erizaintzan, hankako lau pultsuak: femorala (inguinaleko tolesturan), popliteoa (belaunaren atzean, sakonean), tibial atzekoa (maleolo medialaren atzean) eta pedioa (oin-bizkarrean, behatz lodiaren luzatzaile luzearen tendoiaren alboan). Pultsu distalik ez izatea, hanka hotz eta zurbilarekin, iskemia akutuaren zantzua da.
Benak
Plano sakoneko benek arterien izen bera dute eta haiekin batera doaz.
Azaleko planoan bi bena garrantzitsu daude: barneko safena (nagusia) eta kanpoko safena (txikia).
Safena nagusia oinaren arku benoso dortsaletik abiatzen da, maleolo medialaren aurretik igo, belaunaren barnealdetik izterrera eta inguinaleko tolesturaren azpian (eraztun safenoan) bena femoralera isurtzen da; gorputzeko benarik luzeena da, eta bihotzeko bypassetan erabiltzen da. Safena txikia maleolo lateralaren atzetik igo eta hobi popliteoan bena popliteora isurtzen da. Benek balbulak dituzte, eta bernako muskuluek odola gora bultzatzen dute (10. blokea).
Erizaintzan: balbulak huts egiten dutenean azaleko benak zabaldu eta bihurritu egiten dira (barizeak). Bena sakonetan koagulu bat sortzea (tronbosi benoso sakona) hanka hanpatu, bero eta mingarri batekin agertzen da, eta koagulua birikara joan daiteke (biriketako enbolia). Arrisku-faktoreak dira immobilizazioa, kirurgia eta deshidratazioa; prebentzioa: mobilizazioa, hidratazioa, galtzerdiak eta agindutako heparina.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Arteria iliako kanpokoa / femorala / izterreko arteria sakona | Arteria ilíaca externa / femoral / femoral profunda |
| Arteria popliteoa / belauneko arteriak | Arteria poplítea / arterias geniculares |
| Tibial aurreko eta atzeko arteriak / arteria peroneoa | Arterias tibiales anterior y posterior / arteria peronea |
| Arteria pedioa / oin-zolako arteria mediala eta laterala / arku plantarra | Arteria pedia / plantares medial y lateral / arco plantar |
| Bena sakonak (arteria bakoitzarekin) | Venas profundas (satélites de las arterias) |
| Safena nagusia (barnekoa) / txikia (kanpokoa) | Safena mayor (interna) / menor (externa) |
| Pultsu femorala, popliteoa, tibial atzekoa eta pedioa | Pulsos femoral, poplíteo, tibial posterior y pedio |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria ilíaca común / externa / interna | Arteria iliako komuna / kanpokoa / barnekoa |
| Arteria glútea superior / inferior | Arteria gluteo goikoa / behekoa |
| Arteria femoral circunfleja lateral / medial | Arteria zirkunflexu femoral laterala / mediala |
| Arteria profunda del muslo | Izterreko arteria sakona |
| Primera arteria perforante | Lehen arteria zulatzailea |
| Arteria obturadora | Arteria obturatzailea |
| Arteria femoral | Arteria femorala |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria glútea superior / inferior | Arteria gluteo goikoa / behekoa |
| Arteria circunfleja femoral medial / lateral | Arteria zirkunflexu femoral mediala / laterala |
| Arteria profunda del muslo | Izterreko arteria sakona |
| Primera / Segunda / Tercera arteria perforante | Lehen / bigarren / hirugarren arteria zulatzailea |
| Arteria femoral | Arteria femorala |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Rama superficial / profunda | Adar azalekoa / sakona |
| Arteria y vena glúteas superiores / inferiores | Arteria eta bena gluteo goikoak / behekoak |
| Músculo piriforme | Piriformea |
| Arteria circunfleja femoral lateral / medial | Arteria zirkunflexu femoral laterala / mediala |
| Primera arteria perforante de la arteria profunda del muslo | Izterreko arteria sakonaren lehen zulatzailea |
Etiketak euskaraz (9)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria ilíaca externa | Arteria iliako kanpokoa |
| Arteria epigástrica superficial / circunfleja ilíaca superficial | Arteria epigastriko azalekoa / zirkunflexu iliako azalekoa |
| Arteria femoral a medio camino entre la espina ilíaca anterosuperior y la sínfisis del pubis | Arteria femorala, goi-aurreko arantza iliakoaren eta sinfisi pubikoaren erdian |
| Arteria pudenda externa superficial / profunda | Arteria pudendo kanpoko azalekoa / sakona |
| Arteria femoral profunda | Izterreko arteria sakona |
| Arteria en el conducto femoral | Arteria hodi femoralean |
| Arteria que pasa por detrás a través del hiato del aductor y se convierte en la arteria poplítea | Hiatu adduktoretik atzera igaro eta popliteo bihurtzen den arteria |
| Anastomosis cruzada / Arterias perforantes | Anastomosi gurutzatua / arteria zulatzaileak |
| Arteria poplítea | Arteria popliteoa |
Etiketak euskaraz (9)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Rama descendente de la arteria femoral circunfleja lateral | Zirkunflexu femoral lateralaren adar jaitsiera |
| Arteria femoral / Aductor mayor / Hiato del aductor | Arteria femorala / adduktore nagusia / hiatu adduktorea |
| Arteria genicular descendente | Belauneko arteria jaitsiera |
| Arteria genicular superior lateral / medial | Goiko belauneko arteria laterala / mediala |
| Arteria genicular inferior lateral / medial | Beheko belauneko arteria laterala / mediala |
| Arteria poplítea | Arteria popliteoa |
| Arteria peronea circunfleja / Rama recurrente de la tibial anterior | Arteria peroneo zirkunflexua / tibial aurrekoaren adar itzultzailea |
| Arteria tibial posterior / anterior | Tibial atzeko / aurreko arteria |
| Membrana interósea | Hezur arteko mintza |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Músculo aductor mayor / Hiato del aductor | Adduktore nagusia / hiatu adduktorea |
| Vena / Arteria poplítea | Bena / arteria popliteoa |
| Cabeza medial del músculo gastrocnemio / Músculo poplíteo | Bikiaren buru mediala / popliteoa |
| Arteria peronea circunfleja | Arteria peroneo zirkunflexua |
| Arteria tibial anterior (pasa a través de la abertura de la membrana interósea) | Tibial aurreko arteria (hezur arteko mintzaren irekiduratik igarotzen da) |
| Arteria tibial posterior | Tibial atzeko arteria |
| Arteria peronea | Arteria peroneoa |
| Ramas que perforan el tabique intermuscular / Rama terminal perforante | Muskulu arteko hormatila zulatzen duten adarrak / adar zulatzaile terminala |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Rama terminal de la arteria plantar profunda | Arteria plantar sakonaren adar terminala |
| Ramas digitales | Behatzetako adarrak |
| Arteria metatarsiana plantar | Arteria metatartso plantarra |
| Vasos perforantes | Hodi zulatzaileak |
| Arco plantar profundo | Arku plantar sakona |
| Arteria plantar lateral / medial | Oin-zolako arteria laterala / mediala |
| Arteria tibial posterior | Tibial atzeko arteria |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria tibial anterior | Tibial aurreko arteria |
| Rama recurrente / Nervio peroneo común / superficial / profundo | Adar itzultzailea / nerbio peroneo komuna / azalekoa / sakona |
| Rama perforante de la arteria peronea | Arteria peroneoaren adar zulatzailea |
| Arteria maleolar lateral / medial anterior | Aurreko arteria maleolar laterala / mediala |
| Arteria dorsal del pie | Arteria pedioa (oin-bizkarrekoa) |
| Ramas tarsianas lateral y medial | Tartsoko adar laterala eta mediala |
| Arteria arqueada / plantar profunda | Arteria arkuduna / plantar sakona |
| Retináculo extensor superior / inferior | Goiko / beheko erretinakulu luzatzailea |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Vena safena menor / mayor | Safena txikia / nagusia |
| Maléolo lateral / medial | Maleolo laterala / mediala |
| Arco venoso dorsal | Arku benoso dortsala |
| Vena ilíaca externa / Espina ilíaca anterosuperior | Bena iliako kanpokoa / goi-aurreko arantza iliakoa |
| Ligamento inguinal / Cresta pectínea | Inguinaleko lotailua / gandor pektineoa |
| Anillo safeno / Vena femoral / Fascia lata | Eraztun safenoa / bena femorala / faszia lata |
| Tubérculo púbico / Sínfisis púbica | Pubisaren tuberkulua / sinfisi pubikoa |
| Entrada pélvica | Pelbisaren sarrera |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Vena cava inferior | Beheko bena kaba |
| Vena ilíaca común / externa / interna | Bena iliako komuna / kanpokoa / barnekoa |
| Ligamento inguinal | Inguinaleko lotailua |
| Vena glútea inferior y superior / obturadora | Bena gluteo behekoa eta goikoa / obturatzailea |
| Vena femoral / poplítea | Bena femorala / popliteoa |
| Venas tibiales anterior y posterior | Tibial aurreko eta atzeko benak |
| Venas superficiales: vena safena menor / mayor | Azaleko benak: safena txikia / nagusia |
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Arteria nagusiak hezurdura gardenaren gainean: iliako kanpokoa, femorala, popliteoa eta belauneko adarrak, tibial aurrekoa eta atzekoa, pedioa eta oin-zolakoak. Aldatu «Benak» geruzara safenak ikusteko. Arteria peroneoa eta izterreko arteria sakona ez daude atlasean.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Beheko gorputz-adarra: arteriak, benak eta nerbioak
Eskuineko beheko gorputz-adarraren arteria eta bena nagusiak, eta nerbio nagusien eskema.
Ereduaren jatorria eta mugak
Arteriak eta benak BodyParts3D atlasekoak dira (eskuinekoak, hautaketa bat). Atlasean ez dago beheko gorputz-adarreko nerbiorik: nerbio femorala, obturatzailea, ziatikoa, tibiala, peroneoak eta oin-zolakoak eskema propioak dira, arterien eta hezurren ibilbidetik trazatuak; ez dituzte kokapen zehatzak adierazten. Arteria peroneoa ez dago atlasean.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International