04 · 13 · §4.5
Beheko gorputz-adarraren odoleztatzea: arteriak eta benakIrrigación de la extremidad inferior: arterias y venas
Arteria femoralak hanka osoa odoleztatzen du: belaunaren atzean popliteo bihurtzen da eta bernan tibial aurreko eta atzekoan banatzen. Benak bi planotan daude: sakonak arteriekin batera, eta azalekoak, safenak, larruazalaren azpian.
1Testua
- Arteria femoraletik oineraino arteria nagusien ibilbidea deskribatzea.
- Pultsuak hartzeko gune nagusiak lotzea.
- Bena sakonak eta azalekoak (safena nagusia eta txikia) bereiztea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Arteriak
Arteria femorala belaunean atzerantz joaten da, eta erronbo popliteoan arteria popliteo izena hartzen du. Arteria popliteoak belauneko adarrak ematen ditu: goiko mediala eta laterala, eta beheko mediala eta laterala.
Belaunean arteria popliteoa bitan banatzen da. Atzeko arteria tibialak arteria peroneoa ematen du, eta oin-zolan arteria plantar mediala eta laterala. Aurreko arteria tibiala arteria pedio bihurtzen da.
Ibilbide osoa: aorta abdominala → iliako komuna → iliako kanpokoa → (inguinaleko lotailuaren azpitik) femorala → (hiatu adduktoretik) popliteoa → tibial aurrekoa (hezur arteko mintza zeharkatuz) eta tibial atzekoa. Femoralaren adar handia izterreko arteria sakona da, zirkunflexu medial eta lateralarekin, femurraren burua odoleztatzen dutenak.
Erizaintzan, hankako lau pultsuak: femorala (inguinaleko tolesturan), popliteoa (belaunaren atzean, sakonean), tibial atzekoa (maleolo medialaren atzean) eta pedioa (oin-bizkarrean, behatz lodiaren luzatzaile luzearen tendoiaren alboan). Pultsu distalik ez izatea, hanka hotz eta zurbilarekin, iskemia akutuaren zantzua da.
Benak
Plano sakoneko benek arterien izen bera dute eta haiekin batera doaz.
Azaleko planoan bi bena garrantzitsu daude: barneko safena (nagusia) eta kanpoko safena (txikia).
Safena nagusia oinaren arku benoso dortsaletik abiatzen da, maleolo medialaren aurretik igo, belaunaren barnealdetik izterrera eta inguinaleko tolesturaren azpian (eraztun safenoan) bena femoralera isurtzen da; gorputzeko benarik luzeena da, eta bihotzeko bypassetan erabiltzen da. Safena txikia maleolo lateralaren atzetik igo eta hobi popliteoan bena popliteora isurtzen da. Benek balbulak dituzte, eta bernako muskuluek odola gora bultzatzen dute (10. blokea).
Erizaintzan: balbulak huts egiten dutenean azaleko benak zabaldu eta bihurritu egiten dira (barizeak). Bena sakonetan koagulu bat sortzea (tronbosi benoso sakona) hanka hanpatu, bero eta mingarri batekin agertzen da, eta koagulua birikara joan daiteke (biriketako enbolia). Arrisku-faktoreak dira immobilizazioa, kirurgia eta deshidratazioa; prebentzioa: mobilizazioa, hidratazioa, galtzerdiak eta agindutako heparina.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Arteria iliako kanpokoa / femorala / izterreko arteria sakona | Arteria ilíaca externa / femoral / femoral profunda |
| Arteria popliteoa / belauneko arteriak | Arteria poplítea / arterias geniculares |
| Tibial aurreko eta atzeko arteriak / arteria peroneoa | Arterias tibiales anterior y posterior / arteria peronea |
| Arteria pedioa / oin-zolako arteria mediala eta laterala / arku plantarra | Arteria pedia / plantares medial y lateral / arco plantar |
| Bena sakonak (arteria bakoitzarekin) | Venas profundas (satélites de las arterias) |
| Safena nagusia (barnekoa) / txikia (kanpokoa) | Safena mayor (interna) / menor (externa) |
| Pultsu femorala, popliteoa, tibial atzekoa eta pedioa | Pulsos femoral, poplíteo, tibial posterior y pedio |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Arteria nagusiak hezurdura gardenaren gainean: iliako kanpokoa, femorala, popliteoa eta belauneko adarrak, tibial aurrekoa eta atzekoa, pedioa eta oin-zolakoak. Aldatu «Benak» geruzara safenak ikusteko. Arteria peroneoa eta izterreko arteria sakona ez daude atlasean.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Beheko gorputz-adarra: arteriak, benak eta nerbioak
Eskuineko beheko gorputz-adarraren arteria eta bena nagusiak, eta nerbio nagusien eskema.
Ereduaren jatorria eta mugak
Arteriak eta benak BodyParts3D atlasekoak dira (eskuinekoak, hautaketa bat). Atlasean ez dago beheko gorputz-adarreko nerbiorik: nerbio femorala, obturatzailea, ziatikoa, tibiala, peroneoak eta oin-zolakoak eskema propioak dira, arterien eta hezurren ibilbidetik trazatuak; ez dituzte kokapen zehatzak adierazten. Arteria peroneoa ez dago atlasean.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International