05 · 05 · §4.2
Bigarren astea: disko bilaminarra eta plazentaren hastapenaSegunda semana: disco bilaminar y origen de la placenta
Bigarren astean enbrioblastoa bi geruzatan antolatzen da (epiblastoa eta hipoblastoa) eta haien inguruan barrunbe amniotikoa eta bitelo-zakua sortzen dira. Trofoblastoak amaren odol-hodiak inbaditzen ditu: plazentaren aurrekaria.
1Testua
- Disko germinatibo bilaminarraren bi geruzak eta haien ondorengoak bereiztea.
- Barrunbe amniotikoa, bitelo-zakua eta bilo korionikoak kokatzea.
- Enbrioiaren zirkulazio primitiboa nola sortzen den azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Disko germinatibo bilaminarra
Bigarren astean diska germinatibo bilaminarra osatzen da, bi geruzarekin: epiblastoa, enbrioia sortuko duen zelula multzoa, eta hipoblastoa, mintz extraenbrionikoak sortuko dituen multzoa (amniosa, bitelo-zakua, koriona eta alantoidea). Barrunbe amniotikoa eta blastozelea daude, eta beste egiturekin batera plazenta garatuko da haietatik.
Hemen apunteek beraiek bi gauza desberdin diote: 4.2 atalean amniosa hipoblastotik sortzen dela, eta hurrengo orrialdean «Epiblastoa → barrunbe amniotikoa; Hipoblastoa → bitelo-zakua». Bibliografian bigarrena da zuzena: amniosa epiblastotik eta bitelo-zakua hipoblastotik (SRC-61).
Bi disko eta bi poltsa gogoratzeko modu erraza: goian barrunbe amniotikoa (epiblastoaren gainean) eta behean bitelo-zakua (hipoblastotik zintzilik); tartean, bi geruzako diskoa, enbrioi osoa sortuko duena. «Bi asteko araua»: dena bikoitza da (bi geruza, bi barrunbe, bi trofoblasto).
Zirkulazio primitiboa
Enbrioiaren zirkulazio primitiboa sortzen da, plazentaren aurrekaria. Sinzitiotrofoblastoak amaren odol-hodiak inbaditzen ditu eta odol-aintzirak eta sareak sortzen dira. Zitotrofoblastoa konplexuago bihurtzen da eta bilo korioniko primarioak eratzen ditu. Epiblastotik barrunbe amniotikoa sortzen da, eta hipoblastotik bitelo-zakua eta plaka prekordala.
Bilo korionikoak plazentaren oinarria dira: zuhaitz baten adarrak bezala hedatzen dira amaren odolez betetako aintziretan. Hortik aurrera, amaren odola eta enbrioiarena ez dira inoiz nahasten: gasak eta mantenugaiak biloen hormatik igarotzen dira.
Erizaintzan: inplantazioa umetokitik kanpo gertatzen bada, haurdunaldi ektopikoa da. % 95 tronpan gertatzen da (gehienbat zati anpularrean). Sabeleko min bizia, odoljarioa eta amenorrea dituen emakume batean beti baztertu behar da, tronpa hautsiz gero barne-odoljario larria eragin baitezake.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Disko germinatibo bilaminarra | Disco germinativo bilaminar |
| Epiblastoa / hipoblastoa | Epiblasto / hipoblasto |
| Barrunbe amniotikoa (amniosa) | Cavidad amniótica (amnios) |
| Bitelo-zakua / koriona / alantoidea | Saco vitelino / corion / alantoides |
| Odol-aintzirak / bilo korionikoak | Lagunas sanguíneas / vellosidades coriónicas |
| Haurdunaldi ektopikoa | Embarazo ectópico |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Glándula endometrial | Endometrioko guruina |
| Arteria espiral | Arteria kiribildua |
| Red lacunar | Aintzira-sarea |
| Sincitiotrofoblasto / Citotrofoblasto | Sinzitiotrofoblastoa / zitotrofoblastoa |
| Amnios | Amniosa |
| Mesodermo extraembrionario | Mesodermo extraenbrionikoa |
| Saco vitelino primitivo | Bitelo-zaku primitiboa |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Glándula erosionada | Higatutako guruina |
| Sangre materna | Amaren odola |
| Red lacunar | Aintzira-sarea |
| Cavidad amniótica | Barrunbe amniotikoa |
| Disco embrionario | Disko enbrionarioa |
| Endodermo extraembrionario | Endodermo extraenbrionikoa |
| Citotrofoblasto | Zitotrofoblastoa |
Etiketak euskaraz (9)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Blastocele / Masa celular interna | Blastozelea / barneko zelula-masa |
| Trofoblasto / Citotrofoblasto | Trofoblastoa / zitotrofoblastoa |
| Epiblasto / Hipoblasto | Epiblastoa / hipoblastoa |
| Cavidad amniótica / Membrana amniótica | Barrunbe amniotikoa / mintz amniotikoa |
| Mesodermo extraembrionario / esplácnico del saco vitelino | Mesodermo extraenbrionikoa / bitelo-zakuarena |
| Celoma extraembrionario | Zeloma extraenbrionikoa |
| Saco vitelino primario / secundario | Bitelo-zaku primarioa / sekundarioa |
| Vellosidades primarias / secundarias | Bilo primarioak / sekundarioak |
| Endodermo parietal | Endodermo parietala |
Etiketak euskaraz (2)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Tipos de embarazo ectópico | Haurdunaldi ektopiko motak |
| Embarazo intersticial / ístmico / ampular / fímbrico / ovárico / abdominal / cervical | Haurdunaldi interstiziala / istmikoa / anpularra / fimbrikoa / obarikoa / abdominala / zerbikala |
3D eredua
3D ESKEMA
4 · 3D eredua
Disko bilaminarra: epiblastoa urdina eta hipoblastoa horia; gainean barrunbe amniotikoa eta azpian bitelo-zakua, mesodermo extraenbrionikoak eta bilo korionikoek inguratuta. Aldatu «Inplantazioa» geruzara trofoblastoaren bi geruzak eta odol-aintzirak ikusteko.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Enbrioiaren garapena (eskema)
Eskema 3D propioa: proportzioak puztuta geruzak ikusteko.
Ereduaren jatorria eta mugak
Eskema didaktiko propioa, ez mikroskopio- edo ekografia-irudia. Etapak elkarren ondoan jarrita daude alderatzeko, eta tamainak ez dira eskala berean; formak nahita sinplifikatuta daude. Koloreek geruza germinatiboak bereizten dituzte (ektodermoa urdina, mesodermoa laranja, endodermoa horia).
ERIZAINTZA, scripts/build_schematic_models.py
Iturri-berrikuspenak: SRC-61