09 / 10 · 06 · §1.6
Abdomeneko inerbazioa: sinpatikoa, parasinpatikoa eta plexoakLa inervación del abdomen: simpático, parasimpático y plexos
Erraiek ez dute borondatezko aginduarik jasotzen: nerbio-sistema autonomoak erabakitzen du noiz mugitu, noiz jariatu eta noiz gelditu. Bi adarrek kontrako norabidean tiratzen dute.
1Testua
- Nerbio-sistema periferikoaren bi zatiak bereiztea.
- Adar sinpatikoaren eta parasinpatikoaren zeregina kontrastatzea.
- Abdomeneko hiru plexo nagusiak izendatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Somatikoa eta autonomoa
Nerbio-sistema periferikoak bi zati ditu. Somatikoak periferiatik nerbio-sistema zentralera sentipena eramaten du, eta zentraletik giharretara estimuluak. Autonomoak (begetatiboak) bi adar ditu: sinpatikoa, energia-gastua behar duten jardueretarako, eta parasinpatikoa, energia mantendu edo gordetzeko jardueretarako. Plexo zeliakoa da lehen ikuspuntua.
Horrez gain, goiko eta beheko plexo mesenterikoak eta plexo hipogastrikoa daude.
Erregela praktiko bat: parasinpatikoak «atseden eta digestioa» esan nahi du (peristaltismoa eta jariapena igo, bihotz-maiztasuna jaitsi); sinpatikoak «borrokatu edo ihes egin» (digestioa moteldu, odola giharretara bideratu).
Erizaintzan: kirurgia abdominalaren ondoren ileo paralitikoa agertzen da askotan, hots, hesteak geldirik. Sinpatikoaren gehiegizko aktibitatearekin lotzen da, eta horregatik zaintzen dira hesteetako soinuak eta gasak igarotzea.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| nerbio-sistema autonomoa | sistema nervioso autónomo |
| sinpatikoa | simpático |
| parasinpatikoa | parasimpático |
| plexo zeliakoa | plexo celíaco |
| plexo hipogastrikoa | plexo hipogástrico |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2032 Automatic Innervation», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Plexoak arterien inguruan antolatzen dira; BodyParts3D atlasak ez ditu plexo begetatiboak, beraz hemen arteria nagusiak kokatzen dira erreferentzia gisa eta plexoak irudietan ikusten dira.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Abdomena: hormak, hodiak eta erraiak
Arakatu abdomeneko horma, aorta abdominala eta beheko kaba bena, gernu-aparatua eta digestio-erraiak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu abdomeneko muskulu zuzena, barneko lapranak, zeharkakoa, karratu lunbarra, peritoneoa, epiploiak ezta plexo begetatiboak ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International