09 / 10 · 07 · §1.7
Gernu-aparatua eta giltzurrunen egituraEl aparato urinario y la estructura del riñón
Giltzurrunak ez dira iragazki hutsak: ura eta gatzak orekan mantentzen dituzte, hormonak jariatzen dituzte eta tentsio arteriala kontrolatzen laguntzen dute. Horregatik dira hain garrantzitsuak erizaintzako balorazioan.
1Testua
- Gernu-aparatuaren lau organoak eta bakoitzaren zeregina izendatzea.
- Giltzurrunaren kokapena, tamaina eta bi guneak deskribatzea.
- Giltzurrunaren zeregin endokrinoa azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Lau organo, bide bat
Gernu-aparatua oreka hidroelektrikoaren arduradun nagusietakoa da. Gernuaren bidez proteinen metabolismoaren hondakinak (urea, azido urikoa), droga batzuk eta ioi soberakinak kanporatzen dira. Giltzurrunek gernua sortzen dute, ureterrek maskurira eramaten dute, gernu-maskuriak bildu eta gordetzen du, eta uretrak kanporatzen du.
Giltzurruna barrutik
Giltzurrunek ur, gatz eta katabolitoen gehiengoa kanporatzen dute, edo birxurgatzen dute behar denean; odola iragazten dute hondakinak kanporatzeko. Eritropoietina sortu eta jariatzen dute, eta zeregin endokrinoa dute: errenina jariatzen dute, tentsio arteriala kontrolatzeko (RAAS). Indaba itxurako organoa da (T12–L3): 12 cm luzera, 250 g, giltzurrun-faszia eta gantzez inguratua, kolore gorri iluna, saihetsen azpian eta bizkarrezurraren bi aldeetan; eskuinekoa pixka bat beherago dago. Bi gune ditu: azala edo kortexa eta muina.
Eskuineko giltzurruna beherago dago gibelak lekua kentzen diolako. Xehetasun horrek badu ondorio praktikoa: eskuineko giltzurruna errazago palpatzen da arnasa hartzean.
Erizaintzan: eritropoietina giltzurrunean sortzen denez, giltzurrun-gutxiegitasun kronikoa duten gaixoek anemia izaten dute, eta horregatik jasotzen dute EPO sintetikoa. Errenina, berriz, tentsio arterialaren kontrolaren giltza da; horregatik erabiltzen dira IECA eta ARA-II motako botikak.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| gernu-aparatua | aparato urinario |
| ureterra | uréter |
| uretra | uretra |
| kortexa | corteza renal |
| muina | médula renal |
| eritropoietina | eritropoyetina |
| errenina | renina |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2610 The Kidney», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Giltzurrunak, guruin adrenalak, ureterrak eta gernu-maskuria ornoen aurrean. Kortexa eta muina ez dira bereizten ereduan: irudietan ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Abdomena: hormak, hodiak eta erraiak
Arakatu abdomeneko horma, aorta abdominala eta beheko kaba bena, gernu-aparatua eta digestio-erraiak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu abdomeneko muskulu zuzena, barneko lapranak, zeharkakoa, karratu lunbarra, peritoneoa, epiploiak ezta plexo begetatiboak ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International