09 / 10 · 11 · §1.8.2–1.8.3
Area (pankrea) eta bareaEl páncreas y el bazo
Bi organo, bi mundu: batak digestioa eta glukosa kontrolatzen ditu aldi berean; besteak odola eta defentsa. Biak ezkerrean, eta biak arriskutsuak kaltetzen direnean.
1Testua
- Arearen bi zereginak eta beren jariakinak bereiztea.
- Arearen hodiak eta duodenorako irteera deskribatzea.
- Barearen zeregina eta traumatismoen arriskua azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Area: bi zeregin organo batean
Areak 12,5 cm inguru ditu: burua duodenoaren markoan sartzen da eta buztana ezkerrerantz du. Zeregin bikoitza du: exokrinoa, digestio-entzimak jariatzea (amilasa, proteasa, lipasa), eta endokrinoa, hormonak jariatzea; α zelulek glukagoia, β zelulek intsulina eta δ zelulek somatostatina. Hodi pankreatiko nagusia (Wirsung) koledokoarekin elkartzen da eta Oddi esfinterraren bidez duodenoan sartzen da, Vater-en anpulua deritzon gunean.
Erizaintzan: pankreatitis akutuan entzimek area bera digeritzen dute. Mina epigastrioan hasi eta bizkarrera zabaltzen da, eta gaixoa aurrera makurtuta hobeto egoten da. Amilasa eta lipasa neurtzen dira odolean.
Barea
Bareak 12 cm inguru ditu eta ezkerreko hipokondrioan dago. Errai hematopoietiko eta hematokateretikoa da: hematieak sortu eta deuseztatzen ditu, eta garrantzi handia du sistema immunean eta linfatikoan. Oso odoleztatua dago, eta traumatismoen ondorioz odol-jario handiak sor ditzake; tentsio arteriala begiratu behar da ea jaitsi den. Arteria eta bena esplenikoak barearen hilotik sartu eta ateratzen dira.
Enbor zeliakoak arteria hepatiko komuna, arteria esplenikoa eta ezkerreko arteria gastrikoa ematen ditu. Bena esplenikoa bena mesenterikoarekin elkartu eta porta bena sortzen dute; gibelean sartzen da, eta handik ateratzen den bena hepatikoa beheko kaba benara doa.
Erizaintzan: ezkerreko saihetsetako kolpe batek barea apur dezake, eta odol-jarioa barrukoa denez, kanpotik ez da ikusten. Zeinu goiztiarrak takikardia eta tentsioaren jaitsiera dira; ezkerreko sorbaldarainoko mina ere agertu daiteke (Kehr-en zeinua).
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| area | páncreas |
| Wirsung hodia | conducto de Wirsung |
| Oddi esfinterra | esfínter de Oddi |
| Vater-en anpulua | ampolla de Vater |
| intsulina | insulina |
| barea | bazo |
| arteria esplenikoa | arteria esplénica |
| porta bena | vena porta |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2424 Exocrine and Endocrine Pancreas», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 500 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2208 Spleen», vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Area duodenoaren markoan eta barea ezkerrean, urdaila eta gibela erreferentzia gisa. Langerhans-en irlak mikroskopikoak dira: irudietan ikusi.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Abdomena: hormak, hodiak eta erraiak
Arakatu abdomeneko horma, aorta abdominala eta beheko kaba bena, gernu-aparatua eta digestio-erraiak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa eta sinplifikatua. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu abdomeneko muskulu zuzena, barneko lapranak, zeharkakoa, karratu lunbarra, peritoneoa, epiploiak ezta plexo begetatiboak ere: irudietan ikusi. Koloreak didaktikoak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International