02 · 06 · §2.1.4
Bizkarrezurreko giltzadurakArticulaciones de la columna
Orno bakoitzak mugimendu txikia baino ez du, baina guztien baturak bizkarrezurra malgu egiten du. Lau giltzadura mota bereizten dira: kondileoa, trokoidea, anfiartrosiak eta artrodiak.
1Testua
- Sakroaren giltzadurak zerrendatzea.
- Garezurraren eta atlasaren arteko giltzadura (kondileoa) eta atlasaren eta axisaren artekoa (trokoidea) bereiztea.
- Ornoen gorputzen arteko anfiartrosiak eta giltzadura-apofisien arteko artrodiak azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Sakroaren loturak
Sakroaren goiko aldea L5 ornoarekin giltzatzen da; alboko aldea hezur iliakoarekin; eta beheko aldea koxisarekin. Bizkarrezurraren mugikortasuna eskasa eta mugatua da (orno bakoitzaren artean).
Sakroaren eta hezur iliakoen arteko giltzadurei sakro-iliakoak deritze. Lotailu oso sendoek eusten diete eta ia ez dute mugimendurik: hortik igarotzen da enborraren pisua pelbisera eta hanketara.
Garezurra, atlasa eta axisa
Kondileoa garezurraren eta atlasaren artean dago. Apunteen arabera bizkarrezurrean mugikorrena da, eta flexioa, luzapena eta zirkundukzioa ahalbidetzen ditu.
Bibliografian giltzadura atlanto-okzipitalak batez ere flexioa eta luzapena (buruaz «bai» esatea) eta alboko makurdura txiki bat ahalbidetzen ditu; errotazio gehiena atlasaren eta axisaren artean gertatzen da. Egiaztatu «mugikorrena» eta «zirkundukzioa» irakaslearekin (SRC-37).
Trokoidea atlasaren eta axisaren artean dago. Giltzadura sinobiala da (likido sinobiala eta hainbat geruza babesle ditu) eta pibote baten antzera errotazioa ahalbidetzen du.
Trokoidean axisaren apofisi odontoidea ardatza da, eta atlasaren aurreko arkuak eta lotailu zeharkakoak eraztuna osatzen dute. Lotailu alarrek odontoidea garezurrarekin lotzen dute eta errotazio gehiegizkoa galarazten dute. Lepoaren errotazioaren erdia inguru hemen gertatzen da.
Anfiartrosiak eta artrodiak
Anfiartrosiak bi hezurren arteko edo hezur baten eta kartilago baten arteko loturak dira, eta mugimendu gutxi ahalbidetzen dute. Ornoen artean ohikoak dira: zuntz-kartilagozko diskoak daude. Zuntzak kontzentrikoak dira kanpoaldean eta bigunagoak barnealdean. L5 eta sakroaren arteko giltzadura eta sakroaren eta koxisaren artekoa ere anfiartrosiak dira.
Artrodiek ere mugimendu gutxi ahalbidetzen dute: desplazamendu arinak, gainazal lauen artean. Giltzadura-apofisien arteko giltzaduretan ohikoak dira.
Bi orno elkarren gainean jartzean, beraz, hiru lotura daude: aurrean diskoa (anfiartrosia) eta atzean bi giltzadura-apofisien artekoak (artrodiak, sinobialak). Artrodien azaleren orientazioak erabakitzen du zein mugimendu den posible: lepoan ia horizontalak (mugimendu anitz), toraxean bertikalak eta koronalak (errotazioa), gerrian sagitalak (flexioa eta luzapena).
Giltzadura hauek lotailu luzeek sendotzen dituzte: aurreko eta atzeko lotailu luzetarakoak ornoen gorputzen gainean, lotailu horiak laminen artean, eta zorrotzarteko eta zorrotz gaineko lotailuak apofisi zorrotzen artean.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Giltzadura sakro-iliakoa | Articulación sacroilíaca |
| Giltzadura atlanto-okzipitala (kondileoa) | Articulación atlantooccipital (condílea) |
| Giltzadura atlanto-axiala (trokoidea) | Articulación atlantoaxial (trocoide) |
| Atlasaren lotailu zeharkakoa | Ligamento transverso del atlas |
| Lotailu alarrak | Ligamentos alares |
| Giltzadura-apofisien arteko giltzadurak | Articulaciones interapofisarias (cigapofisarias) |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «729 Ligaments of Vertebral Column», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 621 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Hezur okzipitala, atlasa eta axisa: goitik kondileoak eta apofisi odontoidea ikusten dira. Aldatu «Ornoak eta diskoak» geruzara anfiartrosiak ikusteko. Lotailuak ez daude atlasean.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarrezurra eta ornoak
Bizkarrezurra eskualdeka: orno zerbikalak, torazikoak eta lunbarrak, sakroa, koxisa, ornoarteko diskoak, bizkar-muina eta arteriak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Hezurrak eta diskoak BodyParts3D atlasekoak dira, sinplifikatuta; koloreak eskualdeka jarri dira. Atlasean ez daude koxisa, bizkar-muinaren azalera, nerbioak eta lotailuak: koxisa, bizkar-muina (orno-kanalaren erdian), zaldi-buztana eta metamera baten nerbioak eskema propioak dira, tamaina eta kokapen gutxi gorabeherakoarekin. Diskoek ez dute eraztuna eta nukleoa bereizten: ikusi irudiak.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Iturri-berrikuspenak: SRC-37