02 · 10 · §2.1.8–2.1.10
Bizkarrezur bifidoa, eskoliosia eta hernia diskalaEspina bífida, escoliosis y hernia discal
Aurreko blokeetako anatomiak hiru nahasmendu ohiko ulertzen laguntzen du: jaiotzetiko malformazio bat, bizkarrezurraren alboko bihurgune bat eta disko baten hernia.
1Testua
- Bizkarrezur bifidoa orno-arkuaren garapenarekin lotzea.
- Eskoliosia bihurgune fisiologikoetatik bereiztea eta bere ondorioak azaltzea.
- Hernia diskalean diskoaren zein zati irteten den eta zergatik sortzen duen mina azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Bizkarrezur zatitua edo bifidoa
Bizkarrezurraren malformazio bat da: orno-arkuen bi erdiak ez dira behar bezala soldatzen. Arrakala horretatik bizkar-muina eta meningeak irten daitezke, larruazalaren azpian tumore itxurako poltsa bat sortuz, tamainaz oso aldakorra. Normalean eskualde lunbo-sakroan agertzen da.
Orno-arkua (2. blokea) enbrioian bi erdietatik sortzen da, eta atzean, erdiko lerroan, itxi behar du. Larritasuna asko aldatzen da: arku bakarra irekita, azala osorik eta sintomarik gabe (bizkarrezur bifido ezkutua), edo meningeak eta nerbio-ehuna kanpora, hanketako paralisiarekin eta gernu-kontrolik gabe. Haurdunaldiaren aurretik eta hasieran azido folikoa hartzeak arriskua nabarmen murrizten du.
Eskoliosia
Eskoliosia bizkarrezurraren alboko bihurgunea da. Pubertaroaren aurretik biztanleriaren % 3k du. Gehienak arinak dira. Larriak ezgaitzaileak dira, bularraren barruko espazioa murrizten dutelako eta arnasa hartzea zailtzen dutelako. Kasu askotan ez da tratamendurik behar; beste batzuetan immobilizazio-gailuak edo kirurgia erabiltzen dira.
Bihurgune fisiologikoak plano sagitalean daude (albotik ikusten dira); eskoliosia, aldiz, plano frontalean ikusten da (aurretik edo atzetik) eta, gainera, ornoen errotazioa izaten du. Eskolan egiten den baheketa-proba sinple bat Adams-en proba da: haurra aurrera makurtzen da eta alde bateko saihetsak bestekoak baino altuago ikusten badira («giba kostala»), aztertu egin behar da.
Bestelako jarrera-aldaketak ere badaude: zifosi torazikoa handitzea (bizkar biribila), lordosi lunbarra handitzea (hiperlordosia) edo bihurguneak galtzea (bizkar laua). Irudian konparatu daitezke.
Hernia diskala
Ornoarteko diskoak eraztuna eta nukleoa ditu. Hernia diskalean nukleoa eraztunaren arrakala batetik kanpora ateratzen da. Bizkarrezurraren edozein lekutan gerta daiteke. Ondoko nerbioa narritatu egiten da, eta mina edo ahultasuna eragiten ditu. Kirurgia ez da beti beharrezkoa.
Ohikoenak eskualde lunbarrean (L4–L5 eta L5–S1) eta zerbikalean (C5–C6, C6–C7) gertatzen dira, mugikortasun eta zama handiena dagoen lekuetan. Nukleoa normalean atzera eta alborantz irteten da, atzeko lotailu luzetarakoa estuagoa den lekutik, eta ornoarteko zulotik ateratzen den sustraia zapaltzen du. Horregatik mina hankan zehar jaisten da (ziatika) edo besoan zehar, nerbio horren eremuan.
Erizaintzan: bizkarreko mina duen pertsona batean alarma-zeinuak dira bi hanketako ahultasuna, perineoko sentikortasun-galera edo gernua eta gorotzak kontrolatzeko zailtasuna (zaldi-buztanaren konpresioa). Kasu horietan presako balorazio medikoa behar da.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bizkarrezur bifidoa (zatitua) | Espina bífida |
| Meningeak | Meninges |
| Eskoliosia | Escoliosis |
| Hiperlordosia / hiperzifosia | Hiperlordosis / hipercifosis |
| Hernia diskala | Hernia discal |
| Ziatika | Ciática |
| Zaldi-buztanaren sindromea | Síndrome de cola de caballo |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Ornoak eta diskoak albotik: bihurgune normalak eta disko lunbarrak. Aldatu «Bizkar-muina, nerbioak eta arteriak» geruzara herniak zapal dezakeen sustraia ikusteko. Ereduak anatomia normala erakusten du.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarrezurra eta ornoak
Bizkarrezurra eskualdeka: orno zerbikalak, torazikoak eta lunbarrak, sakroa, koxisa, ornoarteko diskoak, bizkar-muina eta arteriak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Hezurrak eta diskoak BodyParts3D atlasekoak dira, sinplifikatuta; koloreak eskualdeka jarri dira. Atlasean ez daude koxisa, bizkar-muinaren azalera, nerbioak eta lotailuak: koxisa, bizkar-muina (orno-kanalaren erdian), zaldi-buztana eta metamera baten nerbioak eskema propioak dira, tamaina eta kokapen gutxi gorabeherakoarekin. Diskoek ez dute eraztuna eta nukleoa bereizten: ikusi irudiak.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International