02 · 03 · §2.1.3.4
Orno zerbikalak: C7, atlasa eta axisaVértebras cervicales: C7, atlas y axis
Lepoko zazpi ornoak txikiak eta mugikorrak dira, eta zeharkako zulo bat dute orno-arteria igarotzeko. Hiru dira bereziak: atlasa (C1), axisa (C2) eta C7.
1Testua
- Orno zerbikal tipiko baten ezaugarriak ezagutzea.
- Atlasa eta axisa deskribatzea eta haien arteko lotura ulertzea.
- C7 ornoaren garrantzia azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Orno zerbikal tipikoak
Orno zerbikalak toraxaren eta garezurraren artean daude. Gorputz txikia dute, burua eusteko nahikoa; gorputza aurrera dago eta apofisi zorrotza atzera. Goiko ornoak meheak dira. Orno-zuloa zabala eta triangeluarra da, bizkar-muina goialdean zabalagoa delako.
Zeharkako apofisiek bi tuberkulu dituzte. C1etik C6ra zeharkako apofisietan zeharkako zulo bat dago, orno-arteria igaro dadin. C7ak zuloa izan dezake, baina orno-arteria ez da bertatik igarotzen.
Bi giltzadura-apofisi dituzte goian eta beste bi behean, goiko eta beheko ornoekin lotzeko; bi zeharkako apofisi, bata ezkerrean eta bestea eskuinean; eta apofisi zorrotza, muskuluak eta beste egitura batzuk lotzeko. Laminek apofisiak elkarren artean lotzen dituzte. C3–C6 ornoen apofisi zorrotza bifidoa da (bi muturrekoa).
Apunteetan C2 apofisi zorrotz ez-bifidoen artean dago. Bibliografia gehienean axisaren apofisi zorrotza handia eta bifidoa da; C1ek ez du apofisi zorrotzik (atzeko tuberkulua baino ez) eta C7ren apofisia luzea eta ez-bifidoa da (SRC-34).
Orno-arteriak subklabiotik abiatzen dira, C6tik C1era zeharkako zuloetatik igotzen dira eta garezurrean sartzen dira garunaren atzeko zatia odoleztatzeko. Lepoaren biraketa edo luzapen bortitzek arteria horiek kaltetu ditzakete.
C7: orno irtena
C7ren apofisi zorrotza bakarra da (ez da bifidoa) eta lepoaren atzean ukitu daiteke. Batzuetan ez du zeharkako zulorik, eta baldin badu ere, orno-arteria ez da bertatik igarotzen.
Burua aurrera makurtzean lepoaren oinarrian gehien irteten den koskorra C7 da (orno irtena, «vertebra prominens»). Erizaintzan eta azterketa fisikoan erreferentzia gisa erabiltzen da ornoak goitik behera zenbatzeko.
Atlasa (C1) eta axisa (C2)
Atlasak burua eusten du eta ez du gorputzik. Eraztun bat da, aurreko eta atzeko arkuek eta tuberkuluek osatua. Aurreko arkuan axisaren apofisi odontoidearekin giltzatzeko azalera du. Alboetan bi masa ditu, barrunbe glenoideekin, garezurraren kondilo okzipitalekin giltzatzeko.
Axisak gorputz txikia du eta, gainean, apofisi odontoidea (hortz itxurakoa), atlasarekin giltzatzeko. Apofisi zorrotza oso zabala du eta zeharkako apofisiak laburrak. Atlasaren eta axisaren artean trokoide-giltzadura dago.
Apunteetan «C1eko apofisi odontoidea giltzatzeko azalerarekin» idatzita dago. Apofisi odontoidea axisarena (C2) da bakarrik; atlasak apofisi horrentzako giltzadura-azalera du, aurreko arkuaren atzealdean (SRC-35).
Izenak mitologiatik datoz: Atlas titanak mundua sorbaldetan eusten zuen, atlasak burua eusten duen bezala. Axisa «ardatza» da: bere apofisi odontoidearen inguruan biratzen da atlasa, burua. «Ez» esateko burua biratzen dugunean, mugimendu hori atlasaren eta axisaren artean gertatzen da nagusiki.
Apofisi odontoidea atlasaren eraztunaren aurreko zatian geratzen da, lotailu zeharkako batek eutsita. Lotailu hori hautsiz gero (istripu larrietan), odontoideak bizkar-muina zapal dezake. Horregatik, istripu batean lepoa immobilizatu egiten da lepoko zurrunarekin.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Zeharkako zuloa | Agujero transverso |
| Orno-arteria | Arteria vertebral |
| Apofisi zorrotz bifidoa | Apófisis espinosa bífida |
| Atlasa (C1) | Atlas (C1) |
| Axisa (C2) | Axis (C2) |
| Apofisi odontoidea | Apófisis odontoides (diente) |
| Kondilo okzipitalak | Cóndilos occipitales |
| Orno irtena (C7) | Vértebra prominente (C7) |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Hezur okzipitala, atlasa, axisa, C3–C6, C7 eta lepoko diskoak. Hautatu atlasa eta axisa eta biratu goitik begiratzeko: axisaren apofisi odontoidea atlasaren eraztunean sartzen da.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarrezurra eta ornoak
Bizkarrezurra eskualdeka: orno zerbikalak, torazikoak eta lunbarrak, sakroa, koxisa, ornoarteko diskoak, bizkar-muina eta arteriak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Hezurrak eta diskoak BodyParts3D atlasekoak dira, sinplifikatuta; koloreak eskualdeka jarri dira. Atlasean ez daude koxisa, bizkar-muinaren azalera, nerbioak eta lotailuak: koxisa, bizkar-muina (orno-kanalaren erdian), zaldi-buztana eta metamera baten nerbioak eskema propioak dira, tamaina eta kokapen gutxi gorabeherakoarekin. Diskoek ez dute eraztuna eta nukleoa bereizten: ikusi irudiak.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Iturri-berrikuspenak: SRC-34, SRC-35