02 · 07 · §2.1.5–2.1.5.1
Bizkarreko muskuluak: intrintsekoak (1. eta 2. planoak)Músculos de la espalda: intrínsecos (planos 1 y 2)
Bizkarreko muskuluak lau planotan antolatzen dira, hezurretik larruazalera. Intrintsekoak sakonenak dira: bizkarrezurrari lotuta daude, gorputza zuzentzen dute eta lotailuen lana indartzen dute.
1Testua
- Muskulu intrintsekoak eta estrintsekoak bereiztea eta lau planoak ordenan izendatzea.
- Garondoko muskulu txikien triangeluko lau muskuluak eta haien loturak deskribatzea.
- Bizkarraren muskulu zuzentzaileak eta esplenioak identifikatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Sistema neuromuskularra eta lau planoak
Sistema bat funtzio berarekin lotutako organoen multzoa da. Sistema neuromuskularra mugimenduarekin lotutako organoek osatzen dute: nerbio motorrak eta muskuluak.
Bizkarreko muskuluak bi taldetan banatzen dira. Intrintsekoak sakonak dira (hezurrari lotuta edo gertu), laburrak, eta gorputza zuzentzen dute. Estrintsekoak azalekoak eta luzeagoak dira, eta goiko gorputz-adarraren mugimenduan eta arnasketan parte hartzen dute. Intrintsekoek lotailuen funtzioa indartzen dute.
Apunteetako eskemak lau plano ordenatzen ditu, hezurretik larruazalera: 1. intrintseko sakona, 2. intrintseko azalekoa, 3. estrintseko sakona eta 4. estrintseko azalekoa. Bereizketa enbriologikoa ere bada: intrintsekoak bizkarrean bertan sortzen dira eta bizkar-muin nerbioen atzeko adarrek inerbatzen dituzte; estrintsekoak besotik edo saihetsetatik «migratu» dute eta aurreko adarrek inerbatzen dituzte.
1. planoa: garondoko muskulu txikien triangelua
Garondoan lau muskulu txikik triangelu bat osatzen dute. Buruaren atzeko muskulu zuzen txikia (berdea) atlasaren atzeko tuberkulutik okzipitalaren beheko aldera doa. Muskulu zuzen nagusia (gorria) axisaren apofisi zorrotzetik okzipitalaren beheko aldera doa, zuzen txikiaren gainetik.
Goiko muskulu laprana (laranja) atlasaren zeharkako apofisitik okzipitalaren beheko aldera doa, zuzen nagusiaren gainetik. Beheko muskulu laprana (urdina) axisaren apofisi zorrotzetik atlasaren zeharkako apofisira doa.
Muskulu hauek oso txikiak dira eta, indarra egin baino gehiago, buruaren jarrera doitzen dute eta burmuinari informazioa ematen diote buruaren posizioaz. Triangeluaren barruan orno-arteria eta C1 nerbioaren atzeko adarra igarotzen dira.
1. planoa: beste muskulu sakon batzuk
Muskulu zorrotzartekoak ornoen apofisi zorrotzen artean daude; apunteen arabera, zerbikaletan kokatutako bi muskulu dira eta bizkarrezurraren luzapena ahalbidetzen dute. Muskulu zeharkakoartekoak zeharkako apofisien artean daude. Muskulu zeharkako-zorrotzak zuzentzaileak eta errotatzaileak dira.
Zeharkako-zorrotzak orno baten zeharkako apofisitik goragoko orno baten apofisi zorrotzera doaz, zeharka. Hiru talde dira: errotatzaileak (laburrenak), multifidoak eta erdizorrotzak (luzeenak, bururaino). Alde batean uzkurtzean bizkarrezurra kontrako aldera biratzen dute, eta bi aldeetan batera zuzendu egiten dute. Zorrotzartekoak lepoan eta gerrian ondo garatuta daude, ez hainbeste toraxean.
2. planoa: muskulu zuzentzaileak eta esplenioak
Bizkarraren muskulu zuzentzaileak hiru dira: muskulu zorrotza (urdina), muskulu toraziko luzea edo longisimoa (berdea) eta muskulu iliokostala (morea).
Buruko esplenioak burua luzatzen du, eta aurpegia alde berera biratzen eta makurtzen du; erdiko bizkar-muin nerbioek inerbatzen dute. Lepoko esplenioak lepoa luzatzen du eta alde berera biratzen eta makurtzen du; beheko bizkar-muin nerbioek inerbatzen dute.
Hiru zuzentzaileak erditik alborantz ordenatzen dira: zorrotza apofisi zorrotzen ondoan, longisimoa erdian eta iliokostala alboan, saihetsen gainean. Bi aldeetan batera uzkurtzean enborra zutik jartzen dute eta aurrera makurtzea kontrolatzen dute; alde batean, enborra alde horretara makurtzen dute.
Erizaintzan: zama bat lurretik jasotzean, belaunak tolestu eta bizkarra zuzen mantenduz gero, lana hanketako muskulu handiek egiten dute eta ez zuzentzaileek. Bizkar zuzenarekin eta zama gorputzetik gertu lan egitea gerriko minak saihesteko arau nagusia da.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Muskulu intrintsekoak / estrintsekoak | Músculos intrínsecos / extrínsecos |
| Buruaren atzeko muskulu zuzen txikia / nagusia | Recto posterior menor / mayor de la cabeza |
| Buruaren goiko / beheko muskulu laprana | Oblicuo superior / inferior de la cabeza |
| Muskulu zorrotzartekoak | Músculos interespinosos |
| Muskulu zeharkakoartekoak | Músculos intertransversos |
| Muskulu zeharkako-zorrotzak (errotatzaileak, multifidoak, erdizorrotzak) | Transversoespinosos (rotadores, multífidos, semiespinosos) |
| Bizkarraren muskulu zuzentzaileak: zorrotza, longisimoa, iliokostala | Erectores de la columna: espinoso, longísimo, iliocostal |
| Buruko / lepoko esplenioa | Esplenio de la cabeza / del cuello |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Garondoko lau muskuluak apunteetako koloreekin: zuzen txikia berdea, nagusia gorria, goiko laprana laranja eta behekoa urdina. Aldatu «1. planoa» eta «2. planoa» geruzetara. Multifidoa ez dago atlasean.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarreko muskuluak
Bizkarreko muskuluak apunteetako lau planoetan: intrintseko sakonak eta azalekoak, estrintseko sakonak eta azalekoak.
Ereduaren jatorria eta mugak
BodyParts3D atlaseko muskuluak, bi aldeetakoak eta sinplifikatuak. Atlasean ez daude muskulu latisimoa (dortsal zabala), multifidoa, faszia torakolunbarra, garondoko lotailua, nerbioak eta hodiak: ikusi irudiak. Koloreak didaktikoak dira; mugimendurik ez.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International