02 · 04 · §2.1.3.5–2.1.3.6
Orno torazikoak eta lunbarrakVértebras torácicas y lumbares
Behera egin ahala ornoek pisu gehiago jasaten dute eta sendoagoak dira. Torazikoak saihetsekin giltzatzen dira; lunbarrak handienak dira, eta haien mailan amaitzen da bizkar-muina.
1Testua
- Orno toraziko baten ezaugarri bereizgarriak identifikatzea, saihetsekiko loturak barne.
- Orno lunbar baten ezaugarriak eta apofisi kostiforme eta mamilarrak deskribatzea.
- Bizkar-muina non amaitzen den eta zaldi-buztana zer den azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Orno torazikoak (T1–T12)
Orno torazikoek gorputz sendoa dute, pisua eusteko. Orno-zuloa txikia da, bizkar-muina estutzen doalako. Zeharkako apofisiak luzeak dira eta saihetsak txertatzeko azalerak dituzte (T1–T10).
Saihetsak orno-gorputzekin eta zeharkako apofisiekin giltzatzen dira. Apofisi zorrotzak beherantz begira daude, eta giltzadura-apofisiak bertikalki kokatuta.
Orno torazikoaren gorputza bihotz formakoa da goitik begiratuta, eta orno-zuloa biribila. Apofisi zorrotz luzeak teila baten antzera gainjartzen dira behekoaren gainean; horrek eta saihetsek luzapena eta flexioa mugatzen dituzte. Saihetsekiko giltzadurak xehetasunez toraxaren gaian aztertzen dira (08. gaia).
Orno lunbarrak (L1–L5)
Orno lunbarrek gorputz sendo, zabal eta lodiak dituzte, gorputzaren zama osoa jasateko. Pedikuluak eta laminak ere oso lodiak dira. Orno-zuloa txikia eta triangeluarra da.
Giltzadura-azalerak bertikalki kokatuta daude, plano sagitalean, alde medial eta lateralera begira. Apofisi zorrotza horizontala da. Apofisi kostiformea saihets baten aztarna da, eta apofisi mamilarrak giltzaduren ondoan ateratzen diren tuberkuluak.
Giltzadura-azalerak plano sagitalean egoteak flexioa eta luzapena errazten ditu (makurtzea eta atzera egitea), baina errotazioa oso mugatuta dago. Apofisi zorrotz laukizuzen eta horizontalak ondo bereizita daude, eta haien arteko tarteak irekita geratzen dira bizkarra aurrera makurtzean.
Bizkar-muinaren amaiera eta zaldi-buztana
Eskualde lunbarrean bizkar-muina oso estua da eta amaitu egiten da. Beherago zaldi-buztana deituriko egitura geratzen da.
Apunteen arabera bizkar-muina L2–L3 mailan amaitzen da. Heldu gehienetan konoa L1–L2 mailan amaitzen da (L2–L3 jaioberrietan edo aldakortasun gisa). Egiaztatu irakaslearekin (SRC-36).
Zaldi-buztana orno-kanalean behera jarraitzen duten nerbio-sustrai lunbar eta sakroen multzoa da. Bizkarrezurra bizkar-muina baino gehiago hazten delako sortzen da: sustraiak luzatu egin behar dira beren ornoarteko zuloraino iristeko.
Erizaintzan garrantzitsua da: ziztada lunbarra (likido zefalorrakideoa ateratzeko edo anestesiarako) L3–L4 edo L4–L5 tartean egiten da, bizkar-muina amaitu ondoren. Maila bilatzeko, hezur iliakoen gandorren goiko puntuak lotzen dituen lerroa erabiltzen da, gutxi gorabehera L4ren parean baitago. Paziente ohe-ertzean, aurrera kizkurtuta jartzen da apofisi zorrotzen arteko tarteak irekitzeko.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Saihets-azalerak (orno torazikoak) | Carillas costales (vértebras torácicas) |
| Apofisi kostiformea | Apófisis costiforme |
| Apofisi mamilarra | Apófisis mamilar |
| Bizkar-muinaren konoa (kono medularra) | Cono medular |
| Zaldi-buztana | Cola de caballo (cauda equina) |
| Ziztada lunbarra | Punción lumbar |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (11)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Superior articular process | Goiko apofisi artikularra |
| Inferior articular process | Beheko apofisi artikularra |
| Transverse process | Zeharkako apofisia |
| Spinous process | Apofisi ezteneuna |
| Lamina | Lamina |
| Pedicle | Pedikulua |
| Body | Gorputza |
| Intervertebral disc | Ornoarteko diskoa |
| Articular facet for tubercle of rib | Saihetsaren tuberkuluarentzako azalera artikularra |
| Superior costal facet | Goiko saihets-azalera |
| Inferior costal facet | Beheko saihets-azalera |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Médula espinal | Bizkar-muina |
| Cola de caballo o cauda equina | Zaldi-buztana |
| Pedículo | Pedikulua |
| Cuerpo vertebral | Orno-gorputza |
| Apófisis transversa (elemento costal fusionado) | Zeharkako apofisia (fusionatutako saihets-elementua) |
| Lámina | Lamina |
| Arco vertebral | Orno-arkua |
| Apófisis espinosa | Apofisi zorrotza |
Etiketak euskaraz (2)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Apófisis articular superior / inferior | Goiko / beheko giltzadura-apofisia |
| Escotadura vertebral inferior | Beheko orno-muxarradura |
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Orno torazikoak saihetsekin (erdi-gardenak) eta orno lunbarrak diskoekin. Konparatu apofisi zorrotzen norabidea: beherantz toraxean, horizontal gerrian. Bizkar-muina «Bizkar-muina, nerbioak eta arteriak» geruzan dago.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarrezurra eta ornoak
Bizkarrezurra eskualdeka: orno zerbikalak, torazikoak eta lunbarrak, sakroa, koxisa, ornoarteko diskoak, bizkar-muina eta arteriak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Hezurrak eta diskoak BodyParts3D atlasekoak dira, sinplifikatuta; koloreak eskualdeka jarri dira. Atlasean ez daude koxisa, bizkar-muinaren azalera, nerbioak eta lotailuak: koxisa, bizkar-muina (orno-kanalaren erdian), zaldi-buztana eta metamera baten nerbioak eskema propioak dira, tamaina eta kokapen gutxi gorabeherakoarekin. Diskoek ez dute eraztuna eta nukleoa bereizten: ikusi irudiak.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Iturri-berrikuspenak: SRC-36