02 · 05 · §2.1.3.7–2.1.3.8
Sakroa eta koxisaSacro y cóccix
Bizkarrezurraren behealdean ornoak fusionatuta daude. Sakroak enborraren pisua pelbisera eta hanketara pasatzen du; koxisa bizkarrezurraren azken hondarra da.
1Testua
- Sakroaren forma, aldeak eta zuloak deskribatzea.
- Sakroaren atzeko hiru gandorrak eta haien jatorria lotzea.
- Koxisaren ezaugarriak ezagutzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Sakroa (S1–S5)
Sakroa triangeluarra da, goian behean baino zabalagoa. Gorputzaren pisua beheko gorputz-adarretara pasatzen du. Dimorfismo sexuala du: sexuaren arabera ezberdintasunak daude.
Aurreko aldea (pelbikoa) ahurra (konkaboa) eta laua da. Lau zulo sakro pare ditu, bai aurreko aldean bai atzekoan.
Atzeko aldea ganbila (konbexua) da eta hiru gandor bertikal ditu: erdikoa (medianoa), apofisi zorrotzen aztarna; tartekoa, giltzadura-apofisien aztarna; eta laterala, zeharkako apofisien aztarna. Sakro-kanala du, eta gandorren artean atzeko zulo sakroak daude. Aurreko eta atzeko zuloetatik bizkar-muin nerbioak ateratzen dira.
Gandorrak ulertzeko, pentsatu bost orno elkarren gainean fusionatuta: apofisi zorrotzak erdiko gandorra bihurtzen dira, giltzadura-apofisiak tartekoa eta zeharkako apofisiak laterala. Sakro-kanala orno-kanalaren jarraipena da eta zaldi-buztanaren azken sustraiak ditu.
Emakumeen sakroa zabalagoa, laburragoa eta gutxiago kurbatua izan ohi da, pelbisaren barrunbea handiagoa izan dadin erditzean. Goiko ertzaren aurreko koskorrari promontorioa deritzo, eta pelbisaren neurketetan erreferentzia da.
Erizaintzan: eskualde sakroa presio-ultzerak (aldakak eta orpoak bezala) gehien agertzen diren lekuetako bat da, ohean ahoz gora dagoen pazienteak pisua bertan jasaten duelako eta hezurra larruazaletik oso gertu dagoelako. Jarrera-aldaketak eta azalaren zaintza funtsezkoak dira.
Koxisa (3–5 orno fusionatu)
Koxisaren lehen ornoa normalean fusionatu gabe dago; bigarrenetik laugarrenera, aldiz, fusionatuta daude. Ezin dira pedikuluak, laminak edo apofisi zorrotzak bereizi. Adar (kerren) kokzigeoak ditu, sakroarekin giltzatzen direnak, eta zeharkako apofisiak.
Koxisa isatsaren aztarna da. Eseritzean pisuaren zati bat jasaten du eta pelbisaren hondoko muskulu eta lotailu batzuk bertan lotzen dira. Atzera erortzean hautsi edo min har daiteke (koxigodinia).
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Sakroa | Sacro |
| Promontorioa | Promontorio |
| Aurreko / atzeko zulo sakroak | Agujeros sacros anteriores / posteriores |
| Erdiko, tarteko eta alboko gandor sakroak | Crestas sacras media, intermedia y lateral |
| Sakro-kanala / hiatu sakroa | Conducto sacro / hiato sacro |
| Koxisa (uzkornoa) | Cóccix |
| Adar kokzigeoak | Astas (cuernos) coccígeas |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «720 Sacrum and Coccyx», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
L4, L5, sakroa eta hezur koxalak (erdi-gardenak). Biratu aurretik begiratzeko: aurreko zulo sakroak eta alde ahurra. Koxisa eskema da, BodyParts3D atlasean ez dagoelako.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bizkarrezurra eta ornoak
Bizkarrezurra eskualdeka: orno zerbikalak, torazikoak eta lunbarrak, sakroa, koxisa, ornoarteko diskoak, bizkar-muina eta arteriak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Hezurrak eta diskoak BodyParts3D atlasekoak dira, sinplifikatuta; koloreak eskualdeka jarri dira. Atlasean ez daude koxisa, bizkar-muinaren azalera, nerbioak eta lotailuak: koxisa, bizkar-muina (orno-kanalaren erdian), zaldi-buztana eta metamera baten nerbioak eskema propioak dira, tamaina eta kokapen gutxi gorabeherakoarekin. Diskoek ez dute eraztuna eta nukleoa bereizten: ikusi irudiak.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International