06 · 16 · §5.1–5.1.5
Goiko gorputz-adarreko arteriakArterias del miembro superior
Arteria bat da, izen desberdinekin bidean: subklabia lepoan, axilarra besapean, brakiala besondoan, eta ukondoan erradiala eta kubitala. Eskuan bi arkutan elkartzen dira.
1Testua
- Arteriaren izen-aldaketak eta haien mugak lotzea.
- Arteria axilarraren hiru zatiak eta haien adarrak izendatzea.
- Pultsuak non sumatzen diren jakitea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Arteria axilarra
Goiko gorputz-adarreko muskuluak odoleztatzen dituen arteria subklabia aortatik irteten da, eta arteria axilar bihurtzen da lehen saihets hezurraren gainetik pasatzen denean. Arteria axilarrak hiru zati ditu: lehena, lehen saihetsaren eta pektoral txikiaren goiko ertzaren artean (goiko arteria torazikoa ematen du, muskulu serratorako); bigarrena, pektoral txikiaren atzetik (arteria akromiotorazikoa eta toraziko laterala); eta hirugarrena, pektoral txikiaren beheko ertzetik biribil nagusiaren beheko ertzera (arteria eskapulazpikoa eskapularen atzeko egituretarako, arteria toraziko dortsala latisimorako eta arteria zirkunflexuak —aurrekoa eta atzekoa— giltzadura gleno-humeralerako).
Hiru zatiak pektoral txikiarekiko kokapenak markatzen ditu, eta zati bakoitzak adar bat, bi eta hiru ematen ditu hurrenez hurren: erregela hori erabilgarria da azterketan. Adar horiek sare bat osatzen dute eskapularen inguruan, eta horri esker mantentzen da besoaren zirkulazioa arteria axilarra buxatzen bada ere.
Arteria brakiala
Arteria brakiala (humerala) arteria axilarretik sortzen da, biribil nagusiaren beheko ertzean, eta klabikularen erditik ukondoaren erdira doan lerroa jarraitzen du. Adarrak: arteria humeral sakona (nerbio erradialarekin batera ukondoraino, kolateral erradiala eta mediala emanez) eta arteria kolateral kubitalak (goikoa eta behekoa); kolateral guztiek ukondoaren sarean parte hartzen dute. Ukondoan bitan zatitzen da: arteria erradiala eta kubitala.
Erizaintzan: arteria brakiala da odol-presioa neurtzean entzuten dena, mahuka besondoan jarrita eta fonendoskopioa fosa kubitalean. Larrialdietan, haurren bihotz-biriketako bizkortzean pultsu brakiala bilatzen da, ez karotidakoa.
Arteria erradiala, kubitala eta eskuko arkuak
Arteria erradialak ukondoaren erditik erradioaren apofisi estiloideorako lerroa jarraitzen du: alde proximalean brakioerradialaren azpian dago eta distalean azalpekoa; palmar nagusiaren alde lateraletik iristen da eskumuturrera. Arteria kubitala besaurreko arteria nagusia da: pronatzaile biribilaren azpitik sartzen da nerbio medianoarekin, erdian medialeratzen da eta flexore kubitalaren azpian jaisten da nerbio kubitalarekin; eskumuturrean tendoi kubitalaren alde lateraletik pasatzen da. Eskumuturraren amaieran arku erradial sakona eta arku kubital sakona sortzen dira, palmar superfizial, karpal dortsal eta karpal palmar adarrekin.
Bi arteriek esku ahurrean bi arku osatzen dituzte: azalekoa (batez ere kubitalarena) eta sakona (batez ere erradialarena). Bi iturri horiei esker jarrai dezake eskuak odola jasotzen arteria bat itxita egonda ere; hori da Allen-en proba egiteko arrazoia, arteria erradiala ziztatu aurretik.
Erizaintzan: pultsu erradiala da gehien erabiltzen dena (eskumuturrean, alde lateralean). Arteria erradiala ere erabiltzen da odol arterialeko gasometrietarako eta presio arterial inbaditzailerako; ziztada egin ondoren bost minutuz sakatu behar da.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Arteria subklabia | Arteria subclavia |
| Arteria axilarra (hiru zatiak) | Arteria axilar (tres porciones) |
| Arteria akromiotorazikoa | Arteria toracoacromial |
| Arteria brakiala (humerala) | Arteria braquial (humeral) |
| Arteria humeral sakona | Arteria braquial profunda |
| Arteria erradiala eta kubitala | Arterias radial y cubital |
| Esku ahurreko arku azalekoa eta sakona | Arcos palmares superficial y profundo |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (4)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Tronco toracoacromial | Enbor akromiotorazikoa |
| A. torácica superior / lateral | Goiko / alboko arteria torazikoa |
| A. subescapular | Arteria eskapulazpikoa |
| A. circunfleja humeral anterior / posterior | Aurreko / atzeko arteria zirkunflexu humerala |
Etiketak euskaraz (6)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria circunfleja humeral anterior / posterior (espacio cuadrangular) | Aurreko / atzeko arteria zirkunflexu humerala (espazio kuadrangularra) |
| Rama circunfleja de la escápula (espacio triangular) | Eskapularen adar zirkunflexua (espazio triangularra) |
| Arteria toracodorsal | Arteria toraziko dortsala |
| Arteria braquial profunda (intervalo triangular) | Arteria brakial sakona (tarte triangularra) |
| Arteria torácica lateral | Alboko arteria torazikoa |
| Cabeza larga del tríceps braquial | Trizepsaren faszikulu luzea |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria axilar | Arteria axilarra |
| Circunfleja humeral anterior / posterior | Aurreko / atzeko zirkunflexu humerala |
| Arteria braquial profunda (en el surco del nervio radial) | Arteria brakial sakona (nerbio erradialaren ildoan) |
| Arteria braquial | Arteria brakiala |
| Colateral radial / media | Kolateral erradiala / media |
| Colateral cubital superior / inferior | Goiko / beheko kolateral kubitala |
| Arteria recurrente radial / cubital anterior y posterior | Arteria errekurrente erradiala / kubital aurrekoa eta atzekoa |
| Arteria radial / cubital / interósea común | Arteria erradiala / kubitala / hezurarteko komuna |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria braquial / radial / cubital | Arteria brakiala / erradiala / kubitala |
| Ramo superficial del nervio radial | Nerbio erradialaren adar azalekoa |
| Arteria interósea posterior / anterior | Atzeko / aurreko hezurarteko arteria |
| Rama palmar superficial de la arteria radial | Arteria erradialaren adar palmar azalekoa |
| Arco palmar profundo / superficial | Esku ahurreko arku sakona / azalekoa |
Etiketak euskaraz (4)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria cubital | Arteria kubitala |
| Arteria interósea común / anterior / posterior | Hezurarteko arteria komuna / aurrekoa / atzekoa |
| Ramas perforantes de la arteria interósea anterior | Aurreko hezurarteko arteriaren adar zulatzaileak |
| Flexor profundo de los dedos / Pronador cuadrado | Hatzen flexore sakona / pronatzaile karratua |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Colateral media / cubital inferior | Kolateral media / beheko kolateral kubitala |
| Interósea recurrente | Hezurarteko errekurrentea |
| Arteria recurrente radial | Arteria errekurrente erradiala |
| Arteria recurrente cubital anterior / posterior | Aurreko / atzeko arteria errekurrente kubitala |
| Arteria radial / cubital / interósea común | Arteria erradiala / kubitala / hezurarteko komuna |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Alde mediala --> erradiala / Alde laterala --> kubitala. Bi arku eratzen dituzte, azalekoa eta sakona. | Oharra: arku azalekoa eta sakona, erradialaren eta kubitalaren artean |
| Arco palmar superficial / profundo | Esku ahurreko arku azalekoa / sakona |
| Arterias digitales palmares propias / común | Hatzetako arteria palmar propioak / komuna |
| Arteria metacarpiana palmar | Metakarpoko arteria palmarra |
| Principalmente por la arteria cubital / radial | Batez ere arteria kubitalaren / erradialaren bidez |
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Arteria axilarra, brakiala, erradiala, kubitala eta haien adarrak, esku ahurreko bi arkuekin. Hautatu arteria bat bere izena eta bidea jarraitzeko; hezurdura gardena erreferentzia gisa dago.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Goiko gorputz-adarra: arteriak, benak eta nerbioak
Eskuineko goiko gorputz-adarraren arteria eta bena nagusiak, eta plexu brakialaren eta nerbio nagusien eskema.
Ereduaren jatorria eta mugak
Arteriak eta benak BodyParts3D atlasekoak dira (eskuinekoak, hautaketa bat). Atlasean ez dago goiko gorputz-adarreko nerbiorik: plexu brakiala eta nerbio muskulokutaneoa, axilarra, erradiala, medianoa eta kubitala eskema propioak dira, arterien eta hezurren ibilbidetik trazatuak; ez dituzte kokapen zehatzak adierazten.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International