06 · 14 · §3.7–4.1.2
Egitura garrantzitsuak eta plexu brakialaEstructuras clave y plexo braquial
Hiru lekutan biltzen dira hodiak eta nerbioak azal azpian: axila, ukondoaren barruko aldea eta karpoaren tunela. Hiruretatik plexu brakialetik datozen nerbioak igarotzen dira.
1Testua
- Hiru eremu klinikoak eta haien edukia izendatzea.
- Plexu brakialaren antolaketa (sustraiak, enborrak, faszikuluak eta adar terminalak) azaltzea.
- Nerbio erradialaren eta axilarraren bidea deskribatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Hiru egitura garrantzitsu
Axilan lepoaren eta besoaren arteko egiturak daude eskuragarri. Ukondoaren barruko aldetik arteria brakiala pasatzen da, baita bena kubitala eta nerbio medianoa ere. Karpoaren tuneletik nerbio medianoa eta tendoiak pasatzen dira.
Hiru eremuak «pasabideak» dira: hodiak eta nerbioak elkarrekin bidaiatzen dira toki estu batetik. Horregatik dira hain garrantzitsuak klinikan: hor bilatzen dira pultsuak eta odol-erauzketak, eta hor konprimitzen dira nerbioak (karpoaren tunelaren sindromea) edo lesionatzen dira kolpe batean.
Erizaintzan: ukondoaren barruko aldean (fosa kubitala), kanpotik barrura, ordena hau da: tendoia (bizepsarena), arteria brakiala eta nerbio medianoa. Odola ateratzean bena da bilatzen dena, azalekoa; arteria eta nerbioa sakonago daude, aponeurosi bizipitalaren azpian.
Plexu brakiala
Goiko gorputz-adarra plexu brakialak inerbatzen du (C5–T1). Nerbio horiek elkartu eta faszikuluak osatzen dituzte (atzekoa, laterala eta mediala), eta haietatik adarkatzen dira nerbio terminalak: muskulokutaneoa (faszikulu lateraletik), medianoa, erradiala (atzeko faszikulutik), axilarra (atzeko faszikulutik) eta kubitala (faszikulu medialetik).
Apunteetan nerbio medianoa «faszikulu lateral + atzekoa»-tik sortzen dela dago idatzita, baina 15. blokean bertan (4.3.2) faszikulu lateraletik eta medialetik datozen bi adarrez osatzen dela esaten da. Bigarrena da zuzena: mediano nerbioa faszikulu lateralaren eta medialaren adar banaren elkarketaz sortzen da (SRC-01).
Antolaketa maila hauetan gogoratzen da: sustraiak (C5–T1) → enborrak (goikoa, erdikoa, behekoa) → banaketak (aurrekoak eta atzekoak) → faszikuluak (laterala, atzekoa, mediala, arteria axilarrarekiko kokapenagatik izendatuak) → adar terminalak. Faszikuluen izena arteriarekiko kokapenak ematen du, ez norabideak.
Erizaintzan: erditzean plexu brakiala luzatzen bada (sorbalda distozia), Erb-en paralisia agertzen da (C5–C6): besoa gorputzari itsatsita, barrurantz biratuta eta esku-ahurra atzera begira. Helduetan, plexuaren blokeo anestesikoa erabiltzen da besoko kirurgian.
Atzeko faszikulua: nerbio erradiala eta axilarra
Nerbio erradiala plexu brakialetik irteten da, besondotik jaisten da humeroari bere atzeko aldera loturik, epikondiloan aurrerantz pasatzen da, supinatzaile laburra zeharkatzen du eta besaurretik jaisten da bi planoen artean, atzeko muskulu guztiak inerbatuz. Nerbio axilarra ere plexu brakialetik ateratzen da: eskapularen alde axilarretik atzera pasatzen da eta humeroaren lepo kirurgikorantz doa, muskulu deltoidea eta biribil txikia inerbatuz.
Bi nerbioak hezurrari itsatsita doaz, eta horrek arriskutsu egiten ditu: nerbio axilarra lepo kirurgikoaren haustura edo sorbaldako luxazio batean kaltetzen da (deltoidearen ahultzea eta sorbalda gaineko sentikortasun-galera), eta nerbio erradiala humeroaren diafisiaren haustura batean («esku erorina»).
Makuluak gaizki erabiltzeak ere nerbio erradiala konprimi dezake axilan («makuluen paralisia»), eta beso baten gainean lo egiteak ere bai («larunbat gaueko paralisia»).
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Axila | Axila |
| Fosa kubitala (ukondoaren barruko aldea) | Fosa cubital |
| Karpoaren tunela | Túnel del carpo |
| Plexu brakiala (C5–T1) | Plexo braquial (C5–T1) |
| Faszikulu laterala, atzekoa eta mediala | Fascículos lateral, posterior y medial |
| Nerbio erradiala | Nervio radial |
| Nerbio axilarra (zirkunflexoa) | Nervio axilar (circunflejo) |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax, «1321 Spinal Nerve Plexuses», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 4.0.
Aldaketak: Reducido a 752 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Plexu brakiala eta bost nerbio terminalak eskema gisa (horiz), arteria axilarraren eta brakialaren ondoan. Atlasak ez du nerbiorik: ibilbideak hezurren eta arterien gainean trazatutako eskemak dira, ez kokapen zehatzak.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Goiko gorputz-adarra: arteriak, benak eta nerbioak
Eskuineko goiko gorputz-adarraren arteria eta bena nagusiak, eta plexu brakialaren eta nerbio nagusien eskema.
Ereduaren jatorria eta mugak
Arteriak eta benak BodyParts3D atlasekoak dira (eskuinekoak, hautaketa bat). Atlasean ez dago goiko gorputz-adarreko nerbiorik: plexu brakiala eta nerbio muskulokutaneoa, axilarra, erradiala, medianoa eta kubitala eskema propioak dira, arterien eta hezurren ibilbidetik trazatuak; ez dituzte kokapen zehatzak adierazten.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
Iturri-berrikuspenak: SRC-01