08 · 04 · §2.2–2.2.5
Bihotza: pareta, barrunbeak eta balbulakCorazón: pared, cavidades y válvulas
Bihotza lau barrunbeko ponpa muskularra da. Hormak, trenkadek eta balbulek odola norabide bakarrean mugitzea ahalbidetzen dute.
1Testua
- Bihotzaren kokapena eta hormaren geruzak deskribatzea.
- Lau barrunbeak eta haiekin lotzen diren hodiak identifikatzea.
- Balbula aurikulobentrikularrak eta sigmoideak bereiztea eta haien balbak izendatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Kokapena
Bihotza mediastinoaren erdian kokatzen da (apunteetan, aurreko mediastinoaren erdian).
Bihotzaren bi heren inguru erdiko lerroaren ezkerrean daude. Oinarria goian eta atzean dago, hodi handiak irteten diren tokian; punta edo apexa behera, aurrera eta ezkerrera begira dago, gutxi gorabehera 5. saihetsarteko espazioan, erdiko lerro klabikularraren parean. Hor sumatzen da punta-taupada, eta hor neurtzen da pultsu apikala.
Hormaren geruzak
Bihotzaren hormak hiru geruza ditu, barrutik kanpora: endokardioa, miokardioa eta perikardioa. Perikardioan errai-orria eta pareta-orria bereizten dira, eta haien artean likido perikardikoa dago.
Endokardioa barrunbeak eta balbulak estaltzen dituen endotelioa da, odol-hodien barneko geruzarekin jarraitua. Miokardioa gihar kardiakoa da, geruzarik lodiena eta benetako «motorra». Errai-perikardioari epikardioa ere deitzen zaio, bihotzaren azalari itsatsita baitago. Kanpoan zuntzezko perikardio sendo batek bihotza bere lekuan mantentzen du. Likido perikardikoak marruskadura murrizten du taupada bakoitzean.
Lau barrunbe eta haien banaketa
Bihotzak lau barrunbe ditu: bi aurikula edo atrio (ezkerrekoa eta eskuinekoa) eta bi bentrikulu (ezkerrekoa eta eskuinekoa). Kanpotik, ildo atrio-bentrikularrak aurikulak eta bentrikuluak bereizten ditu. Barnean, atrioarteko trenkadak aurikulak banatzen ditu eta trenkada interbentrikularrak bentrikuluak.
Eskuinaldean bena kabak (goikoa eta behekoa), balbula trikuspidea eta arteria pulmonarra (bere balbula sigmoidearekin) daude. Ezkerraldean birika-benak, balbula mitrala eta aorta (bere balbula sigmoidearekin).
Gogoratzeko modu erraza: eskuineko bihotzak gorputzetik datorren oxigeno gutxiko odola jasotzen du eta biriketara bidaltzen du; ezkerreko bihotzak biriketatik datorren odol oxigenatua jasotzen du eta gorputz osora bidaltzen du. Trenkadek bi odol horiek nahastea eragozten dute.
Aurikulak eta bentrikuluak
Aurikulak benetatik datorren odolez betetzen dira, eta gihar kardiakoa uzkurtzean odola bentrikuluetara igarotzen da. Aurikulek bi geruza muskular dituzte: azalekoa, bientzat komuna, eta sakona, benen ahoak inguratzen dituzten zuntz zirkularrekin.
Bentrikuluek hiru geruza muskular dituzte: sakona edo azpiendokardikoa (muskulu papilarrak sortzen ditu, eta ezkerrekoak bihotz-trenkada), azalekoa edo azpiepikardikoa (perikardioaren azpian) eta tartekoa, ezkerrean indartsuagoa; zuntzak espiralean antolatzen dira eta apexean zurrunbilo bat (bertizea) osatzen dute.
Ezkerreko bentrikulua indartsuagoa eta gihartsuagoa da.
Zergatik? Ezkerreko bentrikuluak odola gorputz osora bultzatu behar du, presio handiko zirkuitu batera; eskuinekoak biriketara bakarrik, presio txikiko zirkuitura. Horregatik ezkerreko bentrikuluaren horma eskuinekoa baino askoz lodiagoa da (hiru bider inguru).
Bihotz-trigonoa eta balbulak
Balbulen inguruan eraztun sendoek osatutako egitura dago: bihotz-trigonoa edo bihotzaren hezurdura fibrosoa. Apunteek «kartilagozko egitura» dela diote; bibliografian eta irudian (anello fibroso) zuntzezko ehun konektiboa da. Balbulei eusten die eta aurikulen eta bentrikuluen muskulatura elektrikoki isolatzen du (SRC-10).
Balbula aurikulobentrikularrek odola aurikuletatik bentrikuluetara pasatzen uzten dute, eta ez dute atzerako bidea egiten uzten. Trikuspideak hiru balba ditu (aurrekoa, atzekoa eta septala); mitralak bi (aurrekoa eta atzekoa).
Balben ertzetatik tendoi-hari finak, korda tendinosoak, doaz muskulu papilarretaraino. Bentrikulua uzkurtzean muskulu papilarrak ere uzkurtzen dira eta hariak tenkatzen dituzte; horrela balbak ez dira aurikularantz irauli.
Balbula sigmoideek odola bentrikuluetatik arterietara pasatzen uzten dute, eta atzerako bidea eragozten dute. Bakoitzak hiru balba ditu: pulmonarrarenak aurrekoa, eskuinekoa eta ezkerrekoa dira; aortikoarenak atzekoa, eskuinekoa eta ezkerrekoa. Aortikoaren gainean arteria koronarioen zuloak daude, Valsalvaren sinuetan.
Balbula sigmoideek ez dute korda tendinosorik: poltsa-formari esker ixten dira. Odola atzera itzultzen saiatzean poltsak bete egiten dira eta ertzak elkarren kontra estutzen dira; erdiko nodulu txikiek itxiera hobetzen dute.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Endokardioa / miokardioa / perikardioa | Endocardio / miocardio / pericardio |
| Epikardioa (errai-perikardioa) | Epicardio (pericardio visceral) |
| Aurikula (atrioa) | Aurícula |
| Bentrikulua | Ventrículo |
| Trenkada interbentrikularra | Tabique interventricular |
| Ildo atrio-bentrikularra | Surco auriculoventricular (coronario) |
| Balbula trikuspidea | Válvula tricúspide |
| Balbula mitrala | Válvula mitral |
| Balbula sigmoidea | Válvula sigmoidea (semilunar) |
| Muskulu papilarrak | Músculos papilares |
| Korda tendinosoak | Cuerdas tendinosas |
| Valsalvaren sinua | Seno de Valsalva |
Kontzeptuen fitxak
Bihotza CorazónEskuineko aurikula Aurícula derechaEskuineko bentrikulua Ventrículo derechoEzkerreko aurikula Aurícula izquierdaEzkerreko bentrikulua Ventrículo izquierdoBalbula trikuspidea Válvula tricúspideBalbula mitrala Válvula mitralBalbula pulmonarra Válvula pulmonarBalbula aortikoa Válvula aórtica2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
Wapcaplet, «Diagram of the human heart (cropped)», Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2004 Heart Wall», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
Kreditua eta lizentzia
Laboratoires Servier, «Cardiovascular system - Heart 1 -- Smart-Servier», Smart Servier Medical Art, vía Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0.
Aldaketak: Reducido a 500 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
«Barrunbeak eta balbulak» geruzan barrunbeak bolumen gisa ageri dira. Balbula bat hautatu eta isolatu xehetasunez ikusteko.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bihotza
Arakatu bihotzaren forma, barrunbeak eta loturak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa. Koloreak didaktikoak dira. Barrunbeak bolumen gisa ageri dira, ez ehun gisa. Hodiak zatiak dira eta koronarioak hautaketa bat; ez da taupadarik irudikatzen.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
BodyParts3D · CC BY 4.0 · Kredituak eta aldaketak
GLB bihurketa eta material didaktiko propioak. Normalak birkalkulatuta. Beheko bena kabaren zatia bihotzetik hurbil moztuta dago.
Iturri-berrikuspenak: SRC-10, SRC-19