08 · 05 · §2.2.3–2.2.6
Ziklo kardiakoa eta eroapen-sistemaCiclo cardíaco y sistema de conducción
Bihotzak bere kabuz sortzen ditu taupadak. Ehun berezi batek seinale elektrikoa sortu eta ordena egokian banatzen du: lehenik aurikuletara eta gero bentrikuluetara.
1Testua
- Diastolea eta sistolea bereiztea eta balbulen egoera azaltzea.
- Eroapen-sistemaren osagaiak ordenan zerrendatzea.
- Nerbio-sistema begetatiboak bihotz-maiztasunean duen eragina azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Diastolea eta sistolea
Diastolean odola aurikuletatik bentrikuluetara igarotzen da: bentrikuluak erlaxatuta daude eta balbula sigmoideak itxita. Sistolean bentrikuluak uzkurtzen dira eta odola bentrikuluetatik arterietara igarotzen da.
Aurikulen eta bentrikuluen betetzea neurri batean pasiboa da, benetatik datorren odolak aurikuletakoak baino presio handiagoa duelako; baina aurikulen uzkurketak aktiboki osatzen du. Bentrikuluetatik arterietara odola pasatzea, aldiz, aktiboa da, presio handiko sistemetan sartzen delako.
Balbulen jokoa: diastolean aurikulobentrikularrak irekita eta sigmoideak itxita daude; sistolean alderantziz. Balbulak presio-diferentziagatik irekitzen eta ixten dira, ez muskuluz. Estetoskopioarekin entzuten diren bi bihotz-hotsak balbulen itxierak dira: lehena aurikulobentrikularrena (sistolearen hasieran) eta bigarrena sigmoideena (diastolearen hasieran).
Ziklo kardiakoaren azalpen sinplifikatua da. Faseen iraupenak, presioak eta EKGa ez dira hemen lantzen (SRC-11).
Eroapen-sistema: bihotzaren kableatua
Sistema zizta-eroalea (eroapen-ehuna) bihotzaren zuntz muskular bereziek osatzen dute. Bioelektrikoak dira: seinale elektrikoa sortu eta garraiatu dezakete, eta horrela bihotza uzkurtzen da. Noduluetako zuntzek taupadak sortzen dituzte, modu automatiko eta konstantean.
Nodulu sinusala (SA) eskuineko aurikulan dago eta markapausua da: uzkurketa-seinalea hasten du, minutuko 70–90 seinale inguru. Nodulu aurikulobentrikularra (AV) trigonoan dago eta minutuko 50 seinale inguru sortzen ditu.
Bi noduluen artean faszikuluak daude (aurrekoa, atzekoa eta aurrelaterala; irudietan bide internodalak). Bachmann-en faszikuluak seinalea nodulu sinusaletik ezkerreko aurikulara eramaten du. His-en faszikulua nodulu AVtik bentrikuluetara doa eta ezkerreko eta eskuineko adarretan banatzen da. Purkinje-ren zuntzek His-en adarretatik miokardio osora zabaltzen dute seinalea; berez minutuko 15–40 seinale sor ditzakete.
Zergatik ez dira erritmo horiek nahasten? Azkarrenak agintzen du: nodulu sinusalak lehenik bidaltzen du seinalea eta beste guztiak «berrabiarazten» ditu. Gainerakoak ordezko sistema dira: SA noduluak huts egiten badu, AV noduluak erritmo motelagoa mantendu dezake.
Eroapen-zelulak bi motatakoak dira: SA eta AV noduluetakoak P edo pacemaker zelulak dira, eta His-en faszikulukoak eta Purkinje-ren zuntzetakoak Purkinje zelulak. Denek sor dezakete estimulu elektrikoa, baina SA noduluak agintzen du; estimulua miokardioan zehar garraiatzen dute (eroapena), dagokion abiaduran eta dagokion lekura.
Seinalearen ibilbidea
Lehenik aurikuletako gihar-geruza kitzikatzen da eta aurikulak uzkurtzen dira, bentrikuluak odolez betetzeko. Ez da komeni bentrikuluak goitik behera kitzikatzea: seinalea His-en adarretatik erpineraino iristen da miokardioa kitzikatu gabe, bentrikuluei betetzeko denbora emanez. Erpinera heltzean, eroapen-bideek bentrikulu bakoitza kitzikatzen dute, erpinetik gora eta modu sekuentzialean.
Pentsatu hortzetako pasta-hodi batean: behetik gora estutzen da, odola goiko irteeretara (aorta eta birika-enborra) bultzatzeko. Bihotz-trigonoak aurikulak eta bentrikuluak elektrikoki isolatzen ditu; horregatik seinaleak AV nodulutik eta His-en faszikulutik igaro behar du, eta atzerapen txiki horrek bentrikuluak betetzeko denbora ematen du.
Nerbio-sistemaren eragina
Sistema honi esker bihotza minutuko 70 bat aldiz uzkurtzen da. Nerbio-sistema begetatiboak erritmoa alda dezake: sistema sinpatikoak, adrenalinaren bidez, taupadak azkartzen ditu (takikardia); nerbio bagoak (parasinpatikoak), azetilkolinaren bidez, moteldu (bradikardia). Atsedenean bagoak sinpatikoak baino gehiago agintzen du.
Horregatik lo edo lasai zaudenean bihotz-maiztasuna jaitsi egiten da, eta ariketa fisikoan, beldurrarekin edo sukarrarekin igo. Erizaintzan bihotz-maiztasuna neurtzean testuinguru hori kontuan hartu behar da.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Diastolea / sistolea | Diástole / sístole |
| Nodulu sinusala (SA) | Nódulo sinusal (sinoauricular) |
| Nodulu aurikulobentrikularra (AV) | Nódulo auriculoventricular |
| Bide internodalak | Tractos internodales |
| Bachmann-en faszikulua | Haz de Bachmann |
| His-en faszikulua | Haz de His |
| Purkinje-ren zuntzak | Fibras de Purkinje |
| Markapausua | Marcapasos |
| Takikardia / bradikardia | Taquicardia / bradicardia |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Eroapen-sistema ez dago atlasean; irudietan ikusi. 3D ereduan kokatu aurikulak, bentrikuluak eta apexa, seinalearen ibilbidea irudikatzeko.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bihotza
Arakatu bihotzaren forma, barrunbeak eta loturak.
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa. Koloreak didaktikoak dira. Barrunbeak bolumen gisa ageri dira, ez ehun gisa. Hodiak zatiak dira eta koronarioak hautaketa bat; ez da taupadarik irudikatzen.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
BodyParts3D · CC BY 4.0 · Kredituak eta aldaketak
GLB bihurketa eta material didaktiko propioak. Normalak birkalkulatuta. Beheko bena kabaren zatia bihotzetik hurbil moztuta dago.
Iturri-berrikuspenak: SRC-11