08 · 12 · §4.2–4.3
Trakea, bronkioak eta albeoloakTráquea, bronquios y alvéolos
Airearen bidea zuhaitz baten antzekoa da: enborra trakea da, adar lodiak bronkioak, adaxkak bronkioloak eta hostoak albeoloak, gas-trukea gertatzen den tokia.
1Testua
- Trakearen kokapena eta egitura deskribatzea.
- Eskuineko eta ezkerreko bronkio nagusiak alderatzea eta ondorio klinikoak azaltzea.
- Bronkioetatik albeoloetarainoko adarkadura eta albeoloen funtzioa azaltzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Trakea
Trakea laringearen azpian kokatzen da, esofagoaren aurrean, eta mediastinoa bitan banatzen du. C itxurako kartilago-eraztunez osatuta dago; atzeko aldea laua da, eta eraztunen artean eraztun-lotailuak daude. Trakearen karinan bi bronkio nagusitan banatzen da: ezkerrekoa eta eskuinekoa.
Eraztunak atzealdean irekita daude, eta hutsune hori muskulu trakealak eta mintz batek betetzen dute. Horri esker trakea beti irekita dago (kartilagoa) eta, aldi berean, esofagoak lekua du elikagai-boloa igarotzean zabaltzeko (atzeko horma biguna). Karina T4–T5 mailan dago, gutxi gorabehera.
Bronkio nagusiak
Ezkerreko bronkio nagusia estuagoa, luzeagoa eta horizontalagoa da, eta bi bronkio lobularretan banatzen da: goikoa eta behekoa. Eskuinekoa zabalagoa eta laburragoa da eta bertikalago doa; hiru bronkio lobularretan banatzen da: goikoa, erdikoa eta behekoa.
Erizaintzan ondorio praktikoak ditu: eskuineko bronkioa zuzenagoa denez, arrotz-gorputzak (adibidez, irentsitako fruitu lehor bat) eta sakonegi sartutako intubazio-hodiak maizago doaz eskuinera. Horregatik, intubatu ondoren bi biriketan auskultatzen da.
Bronkio segmentarioen kopurua: apunteen arabera, ezkerrean goikoak 5 eta behekoak 4; eskuinean goikoak 3, erdikoak 3 eta behekoak 4. Bibliografia gehienean eskuinean 10 segmentu daude (goian 3, erdian 2, behean 5) eta ezkerrean 8–10. Egiaztatu irakaslearekin (SRC-20).
Bronkioloetatik albeoloetara
Bronkio segmentarioak adar txikiagoetan zatitzen dira. Azken bronkiolo terminalek arnas bronkioloak ematen dituzte, eta hauetatik zaku itxurako egiturak sortzen dira: albeoloak.
Bidean kartilagoa gero eta urriagoa da eta bronkioloetan desagertu egiten da; bronkioloen horman muskulu leuna nagusitzen da. Horregatik asma-krisian bronkioloak estutu egiten dira. Bronkiolo terminal batek hornitzen duen unitateari azinoa deritzo (irudia).
Albeoloek geruza oso mehea dute, eta haraino iristen dira birika-arteria eta benen adarrak. Albeoloen inguruko kapilarrak estuak dira: globulu gorriak banaka igarotzen dira, eta horrek elkartrukea errazten du.
Biriketan ehunka milioi albeolo daude, eta haien azalera osoa tenis-zelai erdi baten ingurukoa da. Albeoloaren eta kapilarraren arteko hesia oso mehea da: oxigenoa difusioz igarotzen da odolera eta CO2 kanpora. Albeoloen barnealdea surfaktanteak estaltzen du, arnasa botatzean albeoloak kolapsatzea eragozten duen substantziak.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Trakea | Tráquea |
| Karina | Carina |
| Muskulu trakeala | Músculo traqueal |
| Bronkio nagusia | Bronquio principal |
| Bronkio lobularra | Bronquio lobar |
| Bronkio segmentarioa | Bronquio segmentario |
| Bronkiolo terminala | Bronquiolo terminal |
| Arnas bronkioloa | Bronquiolo respiratorio |
| Albeoloa | Alvéolo |
| Azinoa | Ácino |
| Surfaktantea | Surfactante |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Irudiak aurrebistan bakarrik ikus daitezke, apunteetako materiala baitira.
Arakatu 2D
Kanpoko eskema anatomikoak, lizentzia librekoak eta biltegian bertan gordeak. Apunteetako irudiak osatzen dituzte, ez dituzte ordezkatzen.
Kreditua eta lizentzia
OpenStax College, «2308 The Trachea», Anatomy & Physiology (cnx.org), vía Wikimedia Commons. CC BY 3.0.
Aldaketak: Reducido a 960 px de ancho y convertido a WebP (ffmpeg). Sin retoques sobre el dibujo.
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Zuhaitz bronkiala lobuluka koloreztatuta dago. Eskema 3Dan albeoloak eta kapilarrak ikus ditzakezu.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bronkio nagusiak
Ereduaren jatorria eta mugak
BodyParts3D 4.0 atlasak ez du biriken azalerarik ez pleurarik. Lobuluak zuhaitz bronkial eta baskularretik eratorritako hurbilketa didaktikoak dira: ez dituzte forma, arteka edo bolumen zehatzak adierazten. Koloreak didaktikoak dira; albeoloak eta ahots-korda eskeman edo irudietan.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
BodyParts3D · CC BY 4.0 · Kredituak eta aldaketak
FMA68418 · FMA7396 / bronchi
Iturri-berrikuspenak: SRC-20