08 · 10 · §3–3.6
Atzeko mediastinoa eta esofagoaMediastino posterior y esófago
Bihotzaren atzean, bizkarrezurraren aurrean, goitik behera doazen «bideak» daude: aorta, sistema azigosa, esofagoa, hodi linfatikoa eta nerbioak.
1Testua
- Atzeko mediastinoaren edukia zerrendatzea.
- Beheranzko aortaren, sistema azigosaren eta hodi linfatiko torazikoaren ibilbidea azaltzea.
- Esofagoaren kokapena eta ezaugarriak deskribatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Edukia
Atzeko mediastinoan beheranzko aorta, bena azigosa, esofagoa, nerbio bagoa (pneumogastrikoa), hodi linfatiko torazikoa eta gongoil-kate dortsala daude.
Beheranzko aorta
Beheranzko aortatik adar parietalak (saihetsarteko arteriak) ateratzen dira toraxa odoleztatzeko. Diafragma zeharkatzean aorta abdominala izena hartzen du.
Adar parietalez gain, erraietarako adarrak ere ematen ditu: arteria bronkialak (biriken elikadurarako), esofagikoak eta mediastinikoak. Diafragma aortaren hiatotik zeharkatzen du, T12 ornoaren parean gutxi gorabehera.
Sistema azigosa
Saihetsarteko benak erdialdean dauden bena azigosera eta hemiazigosera doaz. Bena azigosak, goiko aldean, bronkio nagusiaren gainetik arku bat egiten du goiko bena kaban sartzeko.
Azigosa eskuinean dago eta eskuineko bronkioaren gainetik egiten du arkua; hemiazigosa eta hemiazigos osagarria ezkerrean daude eta azigosera gurutzatzen dira. Sistema hau «ordezko bide» bat ere bada: beheko bena kaba buxatzen bada, beheko gorputzeko odola azigosetik goiko bena kabara itzul daiteke.
Hodi linfatiko torazikoa
Hodi linfatiko torazikoak abdomeneko linfa jasotzen du, diafragmaren aortaren hiatotik igotzen da (apunteetan «aortaren arku diafragmatikoa») eta, lepora iristean, ezkerreko angelu jugulo-subklabioan husten da, goiko bena kabaren sistemara (SRC-25).
Gorputzeko hodi linfatikorik handiena da: hanketako, abdomeneko eta gorputzaren ezkerreko erdiko linfa biltzen du. Hasieran poltsa zabal bat du, kiloaren zisterna, eta hesteetan xurgatutako gantzak ere garraiatzen ditu. BodyParts3D atlasean ez dago; irudian berdez ageri da.
Nerbio bagoa eta gongoil-kate sinpatikoa
Nerbio bagoak esofagoarekin batera jaisten dira, diafragmaren zulo esofagikotik.
Bagoa X. garezur-nerbioa da, sistema parasinpatikoaren nerbio nagusia; bihotzari, biriketari eta digestio-aparatuari adarrak ematen dizkie. Ezkerreko bagoaren adar laringeo errekurrenteak aortaren arkuaren azpitik buelta ematen du eta laringera igotzen da; horregatik arkuko edo biriketako prozesu batek ahots zakarra eragin dezake.
Arterien eta benen artetik saihetsarteko nerbioak pasatzen dira. Bizkarrezur osoan zehar nerbio sinpatikoaren gongoilak kokatzen dira, gongoil-kate sinpatiko dortsala osatuz. Hainbat funtzio dituzte, adibidez odol-hodiak uzkurtzea eta zabaltzea.
Irudian bi sistemen eraginak alderatzen dira: sinpatikoak «borroka edo ihesa» egoerarako prestatzen du gorputza (pupilak zabaldu, bronkioak lasaitu, bihotza azkartu, digestioa inhibitu); parasinpatikoak «atseden eta digestio» egoerarako, kontrako efektuekin.
Esofagoa
Esofagoa bizkarrezurraren aurrean eta trakearen atzean kokatuta dago. 25 cm inguruko hodi muskulomembranosoa da, eta bere argia edo lumena izar itxurakoa da. Elikagaiak faringetik urdailera eramaten ditu.
Apunteek 2/3 toraxean eta 1/3 abdomenean dagoela diote. Bibliografian hiru zati bereizten dira (lepokoa, torazikoa eta abdominala); torazikoa da luzeena eta abdominala oso laburra, zentimetro gutxikoa. Egiaztatu irakaslearekin (SRC-24).
Lumena izar itxurakoa da hutsik dagoenean, mukosak tolesturak egiten dituelako; elikagai-bolo bat igarotzean zabaldu egiten dira. Sudur-gastrikoko zunda esofagoan zehar igarotzen da, trakearen atzetik; horregatik egiaztatu behar da ez dela arnas bidera sartu.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Beheranzko aorta torazikoa | Aorta torácica descendente |
| Saihetsarteko arteriak | Arterias intercostales |
| Bena azigosa / hemiazigosa | Vena ácigos / hemiácigos |
| Hodi linfatiko torazikoa | Conducto torácico |
| Kiloaren zisterna | Cisterna del quilo |
| Nerbio bagoa | Nervio vago |
| Nerbio laringeo errekurrentea | Nervio laríngeo recurrente |
| Gongoil-kate sinpatikoa | Cadena ganglionar simpática |
| Esofagoa | Esófago |
| Hiato esofagikoa | Hiato esofágico |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Arteria subclavia derecha | Eskuineko arteria subklabioa |
| Arteria carótida común izquierda | Ezkerreko arteria karotida amankomuna |
| Arterias torácicas internas | Barneko arteria torazikoak |
| Cayado de la aorta | Aortaren arkua |
| Rama cutánea lateral / anterior | Alboko / aurreko adar kutaneoa |
| Arteria intercostal posterior / anterior | Atzeko / aurreko saihetsarteko arteria |
| Nervio intercostal | Saihetsarteko nerbioa |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Vena intercostal superior derecha / izquierda | Eskuineko / ezkerreko goiko saihetsarteko bena |
| Vena ácigos | Bena azigosa |
| Vena hemiácigos / hemiácigos accesoria | Bena hemiazigosa / hemiazigos osagarria |
| Vena intercostal posterior | Atzeko saihetsarteko bena |
| Vena subcostal derecha | Eskuineko saihetsazpiko bena |
| Vena lumbar ascendente | Goranzko bena lunbarra |
| Vena cava inferior | Beheko bena kaba |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Vena braquiocefálica derecha / izquierda | Eskuineko / ezkerreko bena brakiozefalikoa |
| Vena intercostal superior derecha / izquierda | Eskuineko / ezkerreko goiko saihetsarteko bena |
| Vena hemiácigos accesoria | Hemiazigos bena osagarria |
| Vena intercostal posterior / anterior | Atzeko / aurreko saihetsarteko bena |
| Vena ácigos | Bena azigosa |
| Vena torácica interna | Barneko bena torazikoa |
| Ramas perforantes anteriores | Aurreko adar zulatzaileak |
| Vena hemiácigos | Bena hemiazigosa |
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Esófago | Esofagoa |
| Conducto torácico | Hodi linfatiko torazikoa |
| Arteria carótida común derecha | Eskuineko arteria karotida amankomuna |
| Vena braquiocefálica izquierda | Ezkerreko bena brakiozefalikoa |
| Vena cava superior | Goiko bena kaba |
| Vena ácigos | Bena azigosa |
| Vena hemiácigos (accesoria) | Bena hemiazigosa (osagarria) |
| Cisterna del quilo | Kiloaren zisterna |
Etiketak euskaraz (13)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Right / Left vagus nerve | Eskuineko / ezkerreko nerbio bagoa |
| Inferior vagal ganglion | Bagoaren beheko gongoila |
| Superior / Internal / External laryngeal nerve | Goiko / barneko / kanpoko nerbio laringeoa |
| Right / Left recurrent laryngeal nerve | Eskuineko / ezkerreko nerbio laringeo errekurrentea |
| Position of vocal folds | Ahots-korden kokapena |
| Cricothyroid muscle / ligament | Muskulu / lotailu krikotiroideoa |
| Thyrohyoid membrane | Mintz tirohioideoa |
| Right / Left subclavian artery | Eskuineko / ezkerreko arteria subklabioa |
| Aortic arch | Aortaren arkua |
| Ligamentum arteriosum | Lotailu arteriosoa |
| Right / Left pulmonary artery | Eskuineko / ezkerreko birika-arteria |
| Pulmonary trunk | Birika-enborra |
| Manubrium / Trachea / Esophagus | Eskutokia / trakea / esofagoa |
Etiketak euskaraz (5)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Ganglio simpático | Gongoil sinpatikoa |
| Tronco simpático | Enbor sinpatikoa |
| Nervio espinal torácico | Bizkarrezur-nerbio torazikoa |
| Ramos comunicantes blanco y gris | Adar komunikatzaile zuria eta grisa |
| Nervio esplácnico mayor / menor / inferior | Nerbio splankniko handia / txikia / behekoa |
Etiketak euskaraz (12)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Sistema parasimpático / simpático | Sistema parasinpatikoa / sinpatikoa |
| Contrae / Dilata la pupila | Pupila uzkurtzen / zabaltzen du |
| Estimula / Inhibe la salivación | Listu-jarioa estimulatzen / inhibitzen du |
| Reduce el latido cardiaco / Acelera el impulso cardiaco | Bihotz-taupadak moteltzen / azkartzen ditu |
| Contrae / Relaja los bronquios | Bronkioak uzkurtzen / lasaitzen ditu |
| Estimula / Inhibe la actividad digestiva | Digestio-jarduera estimulatzen / inhibitzen du |
| Estimula la vesícula biliar | Behazun-xixkua estimulatzen du |
| Estimula la liberación de glucosa por el hígado | Gibelak glukosa askatzea estimulatzen du |
| Secreción de adrenalina y norepinefrina | Adrenalina eta noradrenalina jariatzea |
| Contrae / Relaja la vejiga | Maskuria uzkurtzen / lasaitzen du |
| Relaja / Contrae el recto | Ondestea lasaitzen / uzkurtzen du |
| Región cervical / torácica / lumbar | Lepoko / toraxeko / gerrialdeko eskualdea |
Etiketak euskaraz (7)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Tráquea / Esófago | Trakea / esofagoa |
| Arteria subclavia izquierda | Ezkerreko arteria subklabioa |
| Cayado aórtico | Aortaren arkua |
| Arteria bronquial derecha / izquierda | Eskuineko / ezkerreko arteria bronkiala |
| Arterias intercostales posteriores | Atzeko saihetsarteko arteriak |
| Ramas esofágicas | Adar esofagikoak |
| Ramas mediastínicas | Adar mediastinikoak |
3D eredua
BODYPARTS3D / ATLAS
4 · 3D eredua
Atzeko ikuspegia. Nerbio bagoa, gongoil-katea eta hodi linfatiko torazikoa ez daude atlasean: ikusi irudietan.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Bena azigosa
Ereduaren jatorria eta mugak
Atlas estatikoa. Koloreak didaktikoak dira. BodyParts3D 4.0 atlasak ez ditu nerbio bagoa, gongoil-katea, hodi linfatiko torazikoa, perikardioa edo pleura; irudietan ikusi. Hezurrak orientaziorako erdi-gardenak dira.
BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International
BodyParts3D · CC BY 4.0 · Kredituak eta aldaketak
FMA4838 / azygos
Iturri-berrikuspenak: SRC-24, SRC-25