03 · 13 · §3.4.2–3.4.3
Muskulu kardiakoa eta muskulu leunaMúsculo cardiaco y músculo liso
Muskulu kardiakoa ildaskatua da baina ez borondatezkoa: zelula adarkatuak disko interkalatuen bidez lotuta, bihotza batera uzkurtzeko. Muskulu leunak ez du sarkomerorik eta organo hutsen hormetan dago.
1Testua
- Kardiomiozitoen ezaugarriak eta disko interkalatuak deskribatzea.
- Muskulu leunaren egitura eta kokalekuak ezagutzea.
- Hiru muskulu motak taula batean alderatzea.
Apunteetan ez dagoena da: lehen mailarako gehitutako azalpena. Azterketak apunteak eskatzen ditu.
Muskulu kardiakoa
Muskulu kardiakoa miokardioan dago eta ildaskatua da. Zelulak kardiomiozitoak dira: adarkatuta daude eta 3D egitura osatzen dute. Endomisioak zelula bakoitza inguratzen du eta perimisioak zelula-sortak. Ez du triadarik, baina bai T hodixkak.
Zelulak disko interkalatuen bidez lotzen dira: elektrikoki lotura arrailduen (gap) bidez eta mekanikoki desmosomen bidez.
Apunteen arabera erretikulu sarkoplasmikoa «oso garatuta» dago muskulu kardiakoan. Bibliografian muskulu eskeletikoan baino gutxiago garatuta dago; T hodixka bakoitzak zisterna bakarra du ondoan (diada) eta kaltzioaren zati bat zelulaz kanpotik sartzen da (SRC-52).
Gap loturei esker bulkada elektrikoa zelulaz zelula hedatzen da eta bentrikulu osoa ia aldi berean uzkurtzen da, «zelula handi bakar» bat balitz bezala (sinzitio funtzionala). Desmosomek taupada bakoitzean zelulak ez bereiztea lortzen dute. Kardiomiozitoek nukleo bakarra (edo bi) dute, erdian, eta mitokondrio asko, bihotzak ez baitu inoiz atseden hartzen. Heldutan ia ez dira ugaltzen: infartu batean hildako muskulua orbain bihurtzen da.
Muskulu leuna
Muskulu leunak egitura desberdina du, eta beraz beste funtzio bat. Zelulak fusiformeak dira eta ez dute sarkomerorik (antzeko zitoeskeleto-egitura dute). Hodietan eta barrunbedun organoetan dago (odol-, arnas-, digestio- eta ugal-aparatuetan), dermisean, begiko diafragman (irisean) eta gorputz ziliarrean. Loturak desmosomak eta, batzuetan, gap loturak dira.
Aktina eta miosina ere baditu, baina sareka antolatuta, gorputz trinkoei lotuta: uzkurtzean zelula osoa txikitu eta biribiltzen da. Uzkurdura motela baina iraunkorra da eta ia ez du nekerik: arterien diametroa (tentsio arteriala), hesteko peristaltismoa edo umetokiaren uzkurdurak erditzean. Erizaintzan: botika bronkodilatadoreek bronkioetako muskulu leuna lasaitzen dute asma-krisi batean.
Hiru muskuluak alderatuta
Eskeletikoa: zelula luze zilindrikoak, nukleo asko ertzean, ildaskatua, borondatezkoa, azkarra eta nekagarria, triadekin. Kardiakoa: zelula adarkatuak, nukleo bat erdian, ildaskatua, ez borondatezkoa, disko interkalatuekin eta ez du nekerik. Leuna: zelula fusiformeak, nukleo bat erdian, ildaskaturik gabea, ez borondatezkoa, motela eta iraunkorra.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Miokardioa / kardiomiozitoak | Miocardio / cardiomiocitos |
| Disko interkalatuak | Discos intercalares |
| Lotura arrailduak (gap) / desmosomak | Uniones gap / desmosomas |
| Muskulu leuna: zelula fusiformeak | Músculo liso: células fusiformes |
| Gorputz trinkoak | Cuerpos densos |
| Peristaltismoa | Peristaltismo |
2Ahozko laburpena
Blokearen ideia nagusiak, testuarekin bat datozenak. Esaldi batean klik eginez hara salto egiten da.
Transkripzioa
3Apunteetako irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.
Apunteetatik hartua eta hobetua (moztua, handitua eta fokatua).
Etiketak euskaraz (8)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| disco intercalado | disko interkalatua |
| desmosomas | desmosomak |
| uniones en hendidura (GAP loturak) | lotura arrailduak (gap) |
| desembocadura de un túbulo transverso | T hodixka baten ahoa |
| sarcolema | sarkolema |
| mitocondria | mitokondrioa |
| núcleo | nukleoa |
| fibra muscular cardiaca | muskulu-zuntz kardiakoa |
Etiketak euskaraz (4)
| Jatorrizkoa | Euskaraz |
|---|---|
| Filamentos de actina | Aktina-filamentuak |
| Cuerpos densos | Gorputz trinkoak |
| Filamentos de miosina | Miosina-filamentuak |
| Membrana celular | Zelula-mintza |
3D eredua
3D ESKEMA
4 · 3D eredua
Behean kardiomiozito adarkatuak disko interkalatu ilunekin eta nukleo zentralarekin; goian muskulu leuneko zelula fusiformeak nukleo luzanga eta gorputz trinkoekin.
Arrastatu biratzeko; erabili bi hatz edo gurpila hurbiltzeko. Teklatuan: geziak biratzeko; + eta − zoomerako. Zerrendak edozein egitura hautatzeko aukera ematen du.
Hautaketa
Gihar-ehuna (eskema)
Eskema 3D propioa: proportzioak puztuta geruzak ikusteko.
Ereduaren jatorria eta mugak
Eskema didaktiko propioa, ez mikroskopioko irudia. Tamainak, proportzioak eta kopuruak nahita aldatuta daude egiturak batera ikusteko (adibidez, erribosomak eta filamentuak puztuta). Koloreak didaktikoak dira, ez tindaketak.
ERIZAINTZA, scripts/build_schematic_models.py
Iturri-berrikuspenak: SRC-52