Aire bidez transmititzen diren gaixotasunak: bakterioakEnfermedades de transmisión aérea: las bacterias

Faringitisa → Streptococcus pyogenes (eskarlatina, sukar erreumatikoa)

Neumonia → Streptococcus pneumoniae

Legionelosia → Legionella pneumophila

Tuberkulosia → Mycobacterium tuberculosis

Gaixotasun meningokozikoa → Neisseria meningitidis

Difteria → Corynebacterium diphteriae

Kukutxeztula → Bordetella pertussis Faringitisa Faringoamigdalitisa = faringitisa: faringeko mukosaren hantura, gorritasun eta edemarekin, exudatuarekin edo gabe, ultzerazio edo mintzekin.

Bakterioek sortutakoak urriagoak, baina… S. pyogenes > Mycoplasma > Chlamydia.… konplikazioak sor ditzake.

Batzuetan, bakteria horrek eragindako .

GORDELEKUA: Gaixoak eta eramaile asintomatikoak.

TRANSMISIOA: Aerosolak (eztula, doministikua) eta fomiteak

POPULAZIO GAIXKORRA: Umeetean kasu gehiago.

DIAGNOSTIKOA: Bakterien kasuan ATSBH bilatu (A Taldeko Streptococcus Beta Hemolitikoa) (Ingelesez GABHS).

ADIERAZPEN ETA KONPLIKAZIOAK: Azal eta azal azpiko infekzioak

Impetigo kutsakorra edo PIODERMIA 1-5 urte bitarteko umeetan aurpegi eta beheko gorputz adarretan. Besikula → pustula apurtu → kostra horia.

ERISIPELA Gehienetan aurpegian azaltzen den gune inflamatua eta gorria (sudur- zulo, ahoan).

ESKARLATINA Sukar altua, zefalea, gomitoak, gorputzeko exantema, glositisa…

Zelulitisa Zauri txikien ondorioz, azala eta azalazpiko ehunak eraso ditzake → FASZIAKO NEKROSIA

Zauri eta erreduren infekzioa Immunogutxituetan garrantzitsua eta ospitaleetako kutsadura arriskua altua.

Gaixotasun ez supuratzaileak

Sukar erreumatikoa: Konplikazio larriena. Zornedun prozesu bat izan eta 3-4 asteetara → sukarra, azalazpiko noduluak, poliartritisa, korea, karditisa → bihotzeko balbuletako lesioak

Glomerulonefritis akutua: Glomeruloak iragazkortasun selektiboa galdu → edema, hipertentsioa, hematuria, proteinuria… Ongi tratatuz gero sendatzen da, baina giltzurrun gutxiegitasuna eragin dezake.

PREBENTZIOA: EZ DAGO TXERTORIK

Garbiketa higieniko pertsonala

Profilaxi antibiotikoa agerraldi epidemikoetan zabaltzea ekiditeko

Ospitaleetan zabaltzearen kontrola zauri/erredura infektatuetan Neumonia Neumonia = birika parenkimaren inflamazio erantzuna eraso baten aurrean, orokorrean jatorri infekziosokoa.

Neumonia gehienen eragilea morbilitate eta heriotz kausa garrantzitsua > 90 serotipo Sudur- aho- faringeko mikrobiota → helduen %5 eta umeen % 20

BAKTERIAK

S. pneumoniae= neumococo

Mycoplasma pneumoniae Eskolaumeak eta heldu gazteak Agerraldi epidemikoak familian

Enterobakteriak: Klebsiella pneumoniae, E. coli

Gram (-) Pseudomona aeruginosa Acinetobacter spp.

Haemophilus influenzae B (adinekoak eta bronkitikoak)

S. Aureus (adinekoak (aire bidez) edo ZBDK (odol bidez)

BIRUSAK

Arnas birus sintzitiala (VRS) <3 urteko umeen naumonia kasu gehienak

Adenobirus Agerraldi epidemikoak kuarteletan

Influenza eta parainfluenza heldu osasuntsuak

Citomegalobirusa eta Herpes arruntaren birusa inmunogutxituetan

ONDDOAK

Cryptococcus neoformans (usoak)

Pneumocystis jiroveci (HIES)

Candida y Aspergillus

GORDELEKUA (anitza)

Streptococcus pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae, Arnas birus sintzitiala, Chlamydia pneumoniae… → PERSONA

Chlamydia psittaci → HEGAZTIAK

Coxiella burnetti ( Q sukarra ) → BEHI, ARDI, AHUNTZ ETA ERATORRIAK

Legionella pneumophila → AIREA HOZTEKO SISTEMETAN ETA URA BEROTZEKOETAN

TRANSMISIOA

Aireko partikulen arnasketa

Jariakinen aspirazioa

Odol bidea gune infektatu batetik. Gutxiagotan

POPULAZIO GAIXKORRA: Anitza

BESTE MANIFESTAZIO KLINIKOAK

Sinusitis eta erdiko otitisa:

Aurretik GABetako birus infekzioa.

Erdiko otitisa batez ere umeetan, sinusitisa adin guztietakoei.

Meningitisa:

S.pneumoniae, Haemophilus influenzae eta Neisseria meningitidis Meningitis bakteriarraren arrazoi nagusi

NSZera hedapena eta gero bakteriemia

Ohikoago haurretan.

Heriotza eta ondorio neurologiko larriak, beste bakterio meningitietan baino 4- 20 aldiz gehiago.

PREBENTZIOA

Arrisku faktoreak ekidin

TXERTOA eraginkorra

2, 4 eta 11 hilabeteko haurretan txertaketa egutegian Prevenar®, 13-balentea

Arriskudun helduetan: arnas gaixotasuna, anemia, esplenektomia, alkoholikoak, >65 urte… → 23-balentea Legionelosia

Biriketako infekzio larria Neumonia atipikoa

Legionella 45 espezie baino gehiagoko generoa

Legionella pneumophila Europako kasuen %90

Ur azido, hotz edo berotan bizirauten du → Tª>70ºC suntsitzen da

Europan legionelosiak

Komunitatean hartutako neumonien %2

Ospitaleko neumonien %4,9

ZIUetan hartutakoen %7,9

GORDELEKUA

Lurzoru eta urean (25-42ºC).

Aire egokituko sistemak

Hauek dira infekzio komunitarioetarako ohiko erreserborioak: hozte-dorreak, ur bero eta hotzeko sistemak, igerileku hidrotermalak, hezegailuak, etxeko ur-eroanbideak, eta, espezie batzuetarako, konposta eta lorezaintzan erabilitako lurra.

Infekzio nosokomialetan arnasketa mekanikoa

TRANSMISIOA

Aerosolen arnasketa

Pertsona-pertsona EZ

POPULAZIO GAIXKORRA

Immunogutxituak eta biriketako gaixotasunak

Adineko eta erretzaileetan

Udan

PREBENTZIOA

Hotz sistemetako uren mantenu eta klorazioa.

Uren biltegietan >60ºC edo <20ºC

Ur geldiak ekidin

Diagnostiko goiztiarra

Erretzea eta alkohol gehiegi edatea ekidin → defentsen beherakada.

Tuberkulosia Guztira 1,3 milioi pertsona hil ziren tuberkulosiak jota 2022an (horien artean, 167.000 pertsonak dute GIBa) Mundu osoan, tuberkulosia da 2. gaixotasun infekziosoagatiko heriotza-kausa hilgarriena COVID-19aren atzetik (GIB/HIESaren gainetik).

Zortzi herrialdek osatzen dute kopuru osoaren bi herena; India da zerrendaburu, eta haren atzetik daude Txina, Indonesia, Filipinak, Pakistan, Nigeria, Bangladesh eta Hegoafrika.

Mikroorganismoaren ezaugarriak → azido-alkohol-erresistentea (Desinfektatzaile eta ATB aurrean erresistentzia).

Antibiotikoekiko garatutako erresistentziak

Hotza, izozketa eta lehorketa ongi daramatza.

Sentikorra: beroa, eguzki izpiak eta argi ultramoreak

GORDELEKUA: Gizaki infektatuak (%95) eta behiak (%5)

TRANSMISIOA:

Aerosolen bidez

TBK gaixo aktiboa dutenak bakarrik transmititutko dute, ez badira aktiboak ez

POPULAZIO GAIXKORRA: Edozein pertsona infektatu daiteke. Gaixotasuna garatzeko pertsona inmunogutxituek (HIESdunek). 26-31 aldiz arrisku handiagoa.

KUADRO KLINIKOA:

PRIMOINFEKZIOA: Immunitate zelularraren erantzuna.

Tuberkulina positiboa: M. tuberculosis -rekiko kontaktua detektatzen du → MANTOUX TESTA (intradermikoa).

INFEKZIO ISILA: Bazilo batzuk bideragarri mantentzen dira urteetan zehar. Asintomatikoa, ez kutsakorra. Tuberkulina positiboa.

TUBERKULOSI AKTIBOA: Infekzio isila dutenen %10

Haurretan: Tuberkulosi meningitisa (hilkortasun altua 20-60% eta ondorio neurologiko larriak utzi ditzake sendatu ostean)

PREBENTZIOA

TXERTOA: M. bovis (BCG: bacilo Calmette-Guérin) TB altuko herrietan. Ez du infekziotik babesten, baina bai gaixotasuna eta haurren forma orokortuak.

OSASUN AZTERKETAK: Osasun langileetan eta TB arrunta den lekuetan (infektatatuta ez daudela ziurtatzeko).

KIMIOPROFILAXIA RIFANPIZINA: 3 hilabetez tuberkulosi aktiboa ez garatzeko infektatuetan.

ISOLAMENDUA: TBK aktiboa duten pertsonak (iraupena: tratamendua 2 astez eta karkaxa lagin negatibo bat).

Gaixotasun meningokozikoa

Meningitis menikgokozikoa garuna eta bizkar muina inguratzen dituzten mintzen infekzio bakteriar larria da.

Garuneko kalte larriak sor ditzake. → Tratatu gabeko kasuen %50etan hilkorra

Klinika: garondoko zurruntasuna, sukar handia, fotosentikortasuna, nahasmendua, zefalea eta gorakoak.

GORDELEKUA: Ia esklusiboki eramaile osasuntsua (gaixoa, kutsakor izateari uzten dio tratamendua hartzen hasi eta ordutara). Batez ere nerabeak %30.

TRANSMISIO MEKANISMOA → Arnas tanta handiak

POPULAZIO GAIXKORRA

Komunitate itxiak (kartzelak, kuartelak, Ikasle egoitzak…)

Haurrak: erretzaile pasiboak

Meningitis inbasiboa: ume txikietan (edoskitze aroan)

Nerabeak (muxu intimoa, unibertsitatea, kontaktu berriak…)

Etxebizitza berdinean bizikidetza (+++jende pilaketa

PREBENTZIOA

KIMIOPROFILAXISIA: Rifampicina kontaktu zuzena izan dutenei.

TXERTOA: Tetrabalentea A ,C,W,Y (txertaketa egutegian). Monobalentea → serotipoarentzat.

Difteria Estatuan ia erradikatua. 2022ean kasu bat Gaztela-Mantxa (azaleko difteria) Inportatua.

Txertaketa zabala eta eraginkorra toxoidearekin haurtzaroan . Txertoa DTP (Difteria, Tetanosa, Pertussis= Kukutxeztula).

Corynebacterium diphteriae. Normalki azala, goi arnas bideak, liseri eta gernu bideak kolonizatzen ditu.

Birulentoa → TOXINA indartsua.

PREBENTZIOA

DTP toxoide txertoa (difteria, tetanosa, pertussis)

OSO KUTSAKORRA → ISOLAMENDU AZKARRA

Transmisioaldia aldakorra da. Ttuak ez daudenak infekziosoak dira 2-3 astez.

TTUa:

Antitoxina difterikoa → toxina neutralizatzen du. Ez dugu laborategiko konfirmaziora itxarongo.

Antimikroniarrak → bakteria suntsitzen dute → toxina gutxitu → infekzio lokala hobetzen da eta mikroorganismoaren diseminazioa gutxitzen da.

Kukutxeztula Haurren arnas infekzio epidemikoa *Txakur eztula Kukutxeztula eztul konbultsiboaren (eztul paroxistikoa) erasoekin egiten da, eta, azkenean, arnasketa luzea izaten da, txistu akutuarekin batera (arnas-estridorea).

Klinika aldatu egiten da adinarekin

Nerabeak eta helduak, gaixotasuna arina izaten da

6 hilabetetik beherako bularreko haurrak, konplikazioak izateko (pneumonia eta entzefalopatia) eta hiltzeko arrisku handiagoa.

PREBENTZIOA

Triplebalentea DTP Txertoa (Txertaketa egutegia eta haurdun dauden emakumeak).