5 · 30 · §5.7.2
Ura eta elikagaiak: orokortasunakAgua y alimentos: generalidades
Toxiinfekzioak jatorri biologikoa edo kimikoa du. Eta gastroenteritisa inflamatorioa den ala ez, beherakoaren itxurak esaten du.
1Testua
- Elikagai toxiinfekzioa definitzea eta bere jatorriak bereiztea.
- Toxiinfekzioen prebentzioaren bost neurriak izendatzea.
- Gastroenteritis ez-inflamatorioa eta inflamatorioa bereiztea.
- Beherakoaren ezaugarriak kaltetutako hestearekin lotzea.
5.7.2. URA EDO ELIKAGAIEN BIDEZKO TRANSMISIOA ELIKAGAI TOXOINFEKZIOSOAK: OROKORTASUNAK
ELIKAGAI TOXIINFEKZIOAK Elikagaien bidez transmititzen diren gaixotasun infekziosoak (elikagai toxiinfekzioak) → Mikroorganismo patogenoz, bakterioen toxinaz, beste toxinaz edo sustantzia toxikoekin kutsatutako elikagaien bidez hartzen dira.
* Jatorri biologiko edo kimikoa izango du gaitz horrek.
GORDELEKUA: Aldatu egiten da patogenoaren arabera: lurra, animaliak, gizakia, ura
TRANSMISIO.MEKANISMOAK: Zuzenekoak eta / edo zeharkakoak
POPULAZIO GAIXKORRA
Haurrak eta adinekoak
Immuno deprimituak
Populazio guzti honek → larritasun handiagoko infekzioak → deshidratazioa edo sepsia, baita heriotza ere.
ELIKAGAIEN TOXOINFEKZIOEN PREBENTZIOA
Higienea eta garbiketa: eskuak, tresnak, gaixorik dauden pertsonak elikagairik ez prestatzea
Elikagai gordinak eta sukaldatuak bereizi: tresnak
Behar bezala sukaldatu/prestatu: gordinak > 70ºC-tan, ondo berotu, mantentze-lanak >60ºC- tan
Hozte egokia: < 5ºC soberakinak, hotz-katea, ez desizoztu giro-tonara.
Ura eta elikagai seguruak erabiltzea: ur edangarria, fruta eta barazkiak garbitzea, arrautzarekin egindako kontsumoa 24 ordu maximoan, egoera txarrean dauden kontserbak ez…
Elikagaiekin transmititutako gaixotasun guztien prebentzioa eta kontrolak 2 oinarri:
Elikagaien kutsadura ekidin beraien produkzio prozesu osoan zehar.
Elikagai manipulatzaileen eta biztanleriaren heziketa elikagaiekin lan egitean mantendu beharreko higiene pertsonalean eta elikagaien kontserbazioan
UR ETA ELIKAGAI KUTSATUEN BIDEZ TRANSMITITZEN DIREN GAIXOTASUNAK
Gastroenteritisa Infekzioen bigarren kausa ohikoena.
INFEKZIO TASAK, agente etiologikoak, adinaren, klimaren eta geografiaren araberakoak dira.
ERAGILEAK
BIRUSAK ohikoenak (rotavirus, norovirus, adenovirus, astrovirus)
BAKTERIARRAK: E. Coli-ren andui batzuk eta Vibrio cholerae-ren eta ez kolerikoaren serotalde batzuk.
PROTOZOO batzuk: Giardia, Cryptosporidium, Cistoisospora, Cyclospora Gastroenteritis ez-inflamatorioa
SINDROME KLINIKO TIPIKOA: botagura, bomitoak eta beherako urtsua (batzutan sukarra, mialgiak eta artralgiak).
TRATAMENTUA: likido eta elektrolitoen errekuperazioa Gehienetan ez da antimikrobiabirrik ematen.
PREBENTZIOA: uren saneamenduko sistema egokia eta elikagaien manipulazio egokia.
Enteritis inflamatorioak eta inbasikoak
Enteritis inflamatorio akutuak eta kronikoak (heste mehea)
SINTOMAK: sabeleko mina, beherako akutua eta larria, gorakoak, odola gorozkietan
Disenteria akutua: gorozkiak odolarekin eta zornearekin (pusa)
Agente infekzioso anitzak (Shigella, Salmonella ez tifoideoa, Campilobacter, Yersinia enterokolitikoa, E. Coli O157, Entamoeba hystolitica…)
TRATAMENDUA ETA PREBENTZIOA, kausaren araberakoa da.
Beherakoaren ezaugarriak KALTETUTAKO HESTEAREN ARABERAKOA Heste meharra kaltetua badago, ur gehiago aterako da gorotzetan.
Heste-lodia kaltetuta badago, lehenago heste meharrak ur kantitate bat xurgatuko du, eta gorotzak ez du hainbeste likido isuriko.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Toxiinfekzioa | Toxiinfección |
| Hotz-katea | Cadena de frío |
| Enteritis inflamatorioa | Enteritis inflamatoria |
| Disenteria | Disentería |
| Deshidratazioa | Deshidratación |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ez nahastu
Biek beherakoa ematen dute; aldea gorozkietan ikusten da eta tratamendua erabat aldatzen du.
Gastroenteritis ez-inflamatorioa Enteritis inflamatorioa Beherakoa nolakoa Urtsua Odolarekin, eta batzuetan zornearekin Beste sintomak Botagura eta bomitoak; batzuetan sukarra eta mialgiak Sabeleko mina eta beherako larria Tratamendua Likidoak eta elektrolitoak; ez antimikrobianorik normalean Kausaren araberakoa Nondik datorren: UR ETA ELIKAGAI KUTSATUEN BIDEZ TRANSMITITZEN DIREN GAIXOTASUNAK
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Beherakoa nolakoa: Gastroenteritis ez-inflamatorioa / Enteritis inflamatorioa
Urtsua / Odolarekin, eta batzuetan zornearekin
Beste sintomak: Gastroenteritis ez-inflamatorioa / Enteritis inflamatorioa
Botagura eta bomitoak; batzuetan sukarra eta mialgiak / Sabeleko mina eta beherako larria
Tratamendua: Gastroenteritis ez-inflamatorioa / Enteritis inflamatorioa
Likidoak eta elektrolitoak; ez antimikrobianorik normalean / Kausaren araberakoa