5 · 03 · §5.2–5.3
Fenomeno epidemiologikoak neurtzeaMedir los fenómenos epidemiológicos
Kasuak kontatzea ez da neurtzea: neurtzeak norekin konparatzen den esatea eskatzen du. Hortik datoz balio erlatiboak, tasak, eta prebalentziaren eta intzidentziaren arteko aldea.
1Testua
- Balio absolutuak eta erlatiboak bereiztea.
- Zenbakitzailea eta izendatzailea identifikatzea.
- Prebalentzia eta intzidentzia bereiztea.
- Endemia, epidemia, pandemia eta agerraldia bereiztea.
FENOMENO EPIDEMIOLOGIKOEN NEURKETA
Balio absolutuak
Ezaugarri berdina duten kasu guztien kontaketa.
Kudeaketarako balio dute.
Ideia okerretara eraman gaitzakete.
Balio erlatiboak
Kasu kopurua (zenbakitzailea) beste zenbaki batekin erlazionatzen du (izendatzailea).
Hobeto informatzen dute.
Alderaketak egiteko balio dute Adibidez, TASAK (prebalentzia tasa, intzidentzia tasa, hilkortasun tasa absolutua, adinaren araberako hilkortasun tasa espezifikoa, haur hilkortasun tasa) TASAK: Fenomeno baten maiztasuna denbora jakin batean neurtzea Hilkortasuna eta gaixotasuna neurtzeko erabiltzen dira (prebalentzia-tasa, intzidentzia-tasa, hilkortasun-tasa absolutua, adinarekin lotutako heriotza-tasa espezifikoa, haurren heriotza-tasa).
TASA MOTAK:
TASA OROKORRAK EDO GORDINAK
TASA ESFEZIFIKOAK (adina, gaixotasuna) Maiztasun adierazleak PREBALENTZIA: Une jakin bateko talde edo populazio baten kasu kopurua INTZIDENTZIA: Talde edo populazio batek une jakin batean izandako kasu BERRIEN kopurua.
OSASUN FENOMENOEN NEURKETA: MAIZTASUNA
PREBALENTZIA: Gaixotasun baten kasu kopuru totala
INTZIDENTZIA: Gaixotasun baten kasu kopuru berriak
Endemia: Eremu geografiko zehatz batean eta denbora tarte batean gaixotasun baten prebalentzia jarraia.
Epidemia: Lurralde eta leku zehatz batean, espero dena baina handiagoa denean gaixotasun baten prebalentzia.
Pandemia: Gaixotasuna denbora zehatz batean, eremu geografiko zabal batetik hedatzen denean eta gainera esperotako prebalentzia baino handiagoa denean.
Sindemia: Denbora eta leku bateko epidemien arteko sinergia, non faktore sozialak elkarbanatzen dituzten eta beraien artean elkarrekintza dagoen.
Agerraldi epidemikoa: Epidemia mugatua dagoenean leku eta kopuru aldetik.
Bi kasu edo gehiagok erlazioa dute haien artean:
Hasteko unea , lekua eta pertsonen ezaugarriak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Zenbakitzailea | Numerador |
| Izendatzailea | Denominador |
| Tasa | Tasa |
| Prebalentzia | Prevalencia |
| Intzidentzia | Incidencia |
| Endemia | Endemia |
| Epidemia | Epidemia |
| Pandemia | Pandemia |
2Sailkapena
Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.
Gaixotasun bat nola izendatzen den
Zeren arabera: Hedadura eta esperotakoarekiko aldea
Ez dira baztertzaileak · Agerraldi epidemikoa epidemia mugatu bat da, eta pandemia ere epidemia zabaldu bat da: apunteak berak batzuk besteen bidez definitzen ditu, beraz ez dira konpartimentu itxiak.
| Endemia | Endemia: Eremu geografiko zehatz batean eta denbora tarte batean gaixotasun baten prebalentzia jarraia. |
|---|---|
| Epidemia | Epidemia: Lurralde eta leku zehatz batean, espero dena baina handiagoa denean gaixotasun baten prebalentzia. |
| Pandemia | Pandemia: Gaixotasuna denbora zehatz batean, eremu geografiko zabal batetik hedatzen denean eta gainera esperotako prebalentzia baino handiagoa denean. |
| Sindemia | Sindemia: Denbora eta leku bateko epidemien arteko sinergia, non faktore sozialak elkarbanatzen dituzten eta beraien artean elkarrekintza dagoen. |
| Agerraldi epidemikoa | Agerraldi epidemikoa: Epidemia mugatua dagoenean leku eta kopuru aldetik. |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ez nahastu
Apunteak bata bestearen ondoan ematen ditu, lerro berean, eta biek «kasu kopurua» esaten dute; aldea kasu guztiak ala berriak diren da.
Prebalentzia Intzidentzia Zer kontatzen du Kasu kopuru totala Kasu BERRIEN kopurua Noiz Une jakin batean Une jakin batean izandakoak Nondik datorren: OSASUN FENOMENOEN NEURKETA: MAIZTASUNA · FENOMENO EPIDEMIOLOGIKOEN NEURKETA
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Zer kontatzen du: Prebalentzia / Intzidentzia
Kasu kopuru totala / Kasu BERRIEN kopurua
Noiz: Prebalentzia / Intzidentzia
Une jakin batean / Une jakin batean izandakoak