5 · 11 · §5.5
Txertoen sailkapenaLa clasificación de las vacunas
Gauza bera bost modutara sailkatzen da: mikrobiologiaz, teknologiaz, partikulaz, konposizioz eta erabileraz. Ez dira bost zerrenda: bost galdera dira.
1Testua
- Txerto indargetuak eta inaktibatuak alderatzea.
- Txerto monobalentea, polibalentea eta konbinatua bereiztea.
- Txerto sistematikoak eta ez sistematikoak bereiztea.
- Errekonbinante eta sintetikoak zer diren azaltzea.
MIKROBIOLOGIAREN ARABERA
Mikrobiologiaren arabera:
Txerto bakteriarrak
Birus txertoak
SORTZEKO TEKNOLOGIAREN ARABERA
Sortzeko erabili den teknologiaren arabera:
Bizi indargetuak: Agente infekziosoa aldatu egiten da laborategian. Ahalmen antigenikoa mantentzen dute, mikroorganismo biziak baitira.
Inaktibatuak (hilak): Mikroorganismo hilen bidez egiten dira, prozedura fisikoak edo kimikoak erabiliz.
INDARGETUAK ETA INAKTIBATUAK
TXERTO INDARGETUAK TXERTO INAKTIBATUAK Zelulen hazkuntza-saioetan indargetu behar dira. Indargetu gabeko mikroorganismoen bidez egin daitezke.
Immunitate humoral eta zelularra dakarte. Soilik immunitate humorala dakarte.
Ez dute adjubanteen beharrik. Maiz behar dituzte adjubanteak.
Gutxitan, infekzioak kutsa ditzakete txertorik hartu gabekoei Ez dute infekziorik zabaltzen txertorik hartu gabekoei.
Ahotik edo bide parenteraletik ematen dira. Bide parenteraletik ematen dira.
Galkorrak dira. Egonkorragoak dira.
Erreaktogenoagoak izaten dira. Ez dira hain erreaktogenoak.
Ostalarian erreplika daitezke. Ez dira ostalarian erreplikatzen.
Interferentziak dakarzkie antigorputz zirkulatzaileek.
Antigorputz zirkulatzaileek ez dakarkie hainbesteko interferentziarik.
Zailak dira egiteko. Errazagoak dira egiteko.
Dosi bakarra nahikoa da. Dosi bat baino gehiago behar izaten dira.
PARTIKULA ANTIGENIKOAREN ARABERA
Sortzeko erabilitako partikula antigenikoaren arabera:
Mikroorganismoen zelula osoak
Mikroorganismoaren zati batez osatua
Proteinetan oinarrituta:
Toxoideak (toxinez osatua)
Azpiunitateak
Polisakaridoetan oinarrituta:
Purifikatutako polisakaridoak (neumococo, meningococo)
Polisakarido konjugatuak (neumococo, meningococo) Errekonbinanteak: Geneak klonatuta egiten dira, proteina antigeniko espezifikoak kodetzeko zelula ostalari batean. B hepatitisaren eta giza papilomabirusaren aurkako txertoak egiteko, legamia baten genean txertatzen da dagokion birusaren geneko segmentu bat.
Sintetikoak: Polipeptidoak dituzte osagai, eta mikroorganismoaren antigenoetan erabakigarri diren aminoazidoen sekuentzia primarioa kopiatzen dute.
KONPOSIZIOAREN ARABERA
Konposizioaren arabera:
Txerto monobalenteak: Mikroorganismo baten serum mota edo talde bakarra dute (C serotaldeko meningokokoaren aurkako txertoa).
Txerto polibalenteak: Espezie bereko antigenoen mota bat baino gehiago dituzte, haien artean immunitate gurutzaturik izan gabe (pneumokokoaren aurkako txertoa).
Txerto konbinatuak: Espezie bat baino gehiagoko elementu antigenikoak edo mikroorganismoak elkartzen dituzte (txerto hirukoitz birikoa: emanaldi bakar batean ematen dira elgorria, errubeola eta hazizurriak edo parotiditisa).
OSASUN ERABILERAREN ARABERA
Osasun erabileraren araberakoa:
Sistematikoak (umeen txertaketa egutegikoak):
Giza gordelekua dutenak eta gizakiz-gizaki transmititzen direnak. (Difteria, poliomielitisa, errubeola, elgorria, B hepatitisa…)
Babes indibiduala eta kolektiboa lortzeko helburuarekin.
Populazio osoan aholkatzen direnak.
Herrialde bakoitzeko Osasun Publikoko agintariek gomendatuta.
Salbuespenak:
Gaixotasun larri batzuk prebenitzeko. (Tetanosa)
Gripearen txertoa ez dago egutegian
Ez sistematikoak:
Babes indibiduala ematen dutenak.
Indibidualki ematen dira.
Medikuaren aholkua da, pertsonaren edo ingurunearen ezaugarriak kontuan hartuz.
Espainian 3 talde daude:
Egoera indibidual eta inguruneko egoera batzuetan aholkatzen direnak.
Egoera epidemiologiko batzuetan aholkatzen direnak.
Nazioarteko bidaia batzuetan aholkatzen direnak.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bizi indargetua | Viva atenuada |
| Inaktibatua | Inactivada |
| Azpiunitatea | Subunidad |
| Txerto konbinatua | Vacuna combinada |
| Txerto sistematikoa | Vacuna sistemática |
2Sailkapena
Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.
TXERTOAK KONPOSIZIOAREN ARABERA
Zeren arabera: Zenbat serotipo eta zenbat espezie dituen
| Monobalenteak | Txerto monobalenteak: Mikroorganismo baten serum mota edo talde bakarra dute (C serotaldeko meningokokoaren aurkako txertoa). |
|---|---|
| Polibalenteak | Txerto polibalenteak: Espezie bereko antigenoen mota bat baino gehiago dituzte, haien artean immunitate gurutzaturik izan gabe (pneumokokoaren aurkako txertoa). |
| Konbinatuak | Txerto konbinatuak: Espezie bat baino gehiagoko elementu antigenikoak edo mikroorganismoak elkartzen dituzte (txerto hirukoitz birikoa: emanaldi bakar batean ematen dira elgorria, errubeola eta hazizurriak edo parotiditisa). |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ez nahastu
Apunteak bi zutabeko taula batean ematen ditu, hamabi lerrorekin; hemen lau lerro nagusi daude, eta gainerakoak apuntean.
Txerto indargetuak Txerto inaktibatuak Zer daramate Mikroorganismo bizia, laborategian aldatua Mikroorganismo hila Zer immunitate Humorala ETA zelularra Humorala bakarrik Adjubanteak Ez dute behar Maiz behar dituzte Dosiak Bakarra nahikoa Bat baino gehiago Egonkortasuna Galkorrak Egonkorragoak Nondik datorren: SORTZEKO TEKNOLOGIAREN ARABERA · INDARGETUAK ETA INAKTIBATUAK
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Zer daramate: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak
Mikroorganismo bizia, laborategian aldatua / Mikroorganismo hila
Zer immunitate: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak
Humorala ETA zelularra / Humorala bakarrik
Adjubanteak: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak
Ez dute behar / Maiz behar dituzte
Dosiak: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak
Bakarra nahikoa / Bat baino gehiago
Egonkortasuna: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak
Galkorrak / Egonkorragoak