ERIZAINTZAOsasun publikoa · 1. maila

5 · 11 · §5.5

Txertoen sailkapenaLa clasificación de las vacunas

11. blokea 54tikPDF orrialdeak: 61, 62

Gauza bera bost modutara sailkatzen da: mikrobiologiaz, teknologiaz, partikulaz, konposizioz eta erabileraz. Ez dira bost zerrenda: bost galdera dira.

1Testua

Ikasketa-helburuak
  • Txerto indargetuak eta inaktibatuak alderatzea.
  • Txerto monobalentea, polibalentea eta konbinatua bereiztea.
  • Txerto sistematikoak eta ez sistematikoak bereiztea.
  • Errekonbinante eta sintetikoak zer diren azaltzea.
01

MIKROBIOLOGIAREN ARABERA

Mikrobiologiaren arabera:

PDF · 61

Txerto bakteriarrak

Birus txertoak

02

SORTZEKO TEKNOLOGIAREN ARABERA

Sortzeko erabili den teknologiaren arabera:

PDF · 61

Bizi indargetuak: Agente infekziosoa aldatu egiten da laborategian. Ahalmen antigenikoa mantentzen dute, mikroorganismo biziak baitira.

Inaktibatuak (hilak): Mikroorganismo hilen bidez egiten dira, prozedura fisikoak edo kimikoak erabiliz.

03

INDARGETUAK ETA INAKTIBATUAK

TXERTO INDARGETUAK TXERTO INAKTIBATUAK Zelulen hazkuntza-saioetan indargetu behar dira. Indargetu gabeko mikroorganismoen bidez egin daitezke.

PDF · 61

Immunitate humoral eta zelularra dakarte. Soilik immunitate humorala dakarte.

Ez dute adjubanteen beharrik. Maiz behar dituzte adjubanteak.

Gutxitan, infekzioak kutsa ditzakete txertorik hartu gabekoei Ez dute infekziorik zabaltzen txertorik hartu gabekoei.

Ahotik edo bide parenteraletik ematen dira. Bide parenteraletik ematen dira.

Galkorrak dira. Egonkorragoak dira.

Erreaktogenoagoak izaten dira. Ez dira hain erreaktogenoak.

Ostalarian erreplika daitezke. Ez dira ostalarian erreplikatzen.

Interferentziak dakarzkie antigorputz zirkulatzaileek.

Antigorputz zirkulatzaileek ez dakarkie hainbesteko interferentziarik.

Zailak dira egiteko. Errazagoak dira egiteko.

Dosi bakarra nahikoa da. Dosi bat baino gehiago behar izaten dira.

04

PARTIKULA ANTIGENIKOAREN ARABERA

Sortzeko erabilitako partikula antigenikoaren arabera:

PDF · 62

Mikroorganismoen zelula osoak

Mikroorganismoaren zati batez osatua

Proteinetan oinarrituta:

Toxoideak (toxinez osatua)

Azpiunitateak

Polisakaridoetan oinarrituta:

Purifikatutako polisakaridoak (neumococo, meningococo)

Polisakarido konjugatuak (neumococo, meningococo) Errekonbinanteak: Geneak klonatuta egiten dira, proteina antigeniko espezifikoak kodetzeko zelula ostalari batean. B hepatitisaren eta giza papilomabirusaren aurkako txertoak egiteko, legamia baten genean txertatzen da dagokion birusaren geneko segmentu bat.

Sintetikoak: Polipeptidoak dituzte osagai, eta mikroorganismoaren antigenoetan erabakigarri diren aminoazidoen sekuentzia primarioa kopiatzen dute.

05

KONPOSIZIOAREN ARABERA

Konposizioaren arabera:

PDF · 62

Txerto monobalenteak: Mikroorganismo baten serum mota edo talde bakarra dute (C serotaldeko meningokokoaren aurkako txertoa).

Txerto polibalenteak: Espezie bereko antigenoen mota bat baino gehiago dituzte, haien artean immunitate gurutzaturik izan gabe (pneumokokoaren aurkako txertoa).

Txerto konbinatuak: Espezie bat baino gehiagoko elementu antigenikoak edo mikroorganismoak elkartzen dituzte (txerto hirukoitz birikoa: emanaldi bakar batean ematen dira elgorria, errubeola eta hazizurriak edo parotiditisa).

06

OSASUN ERABILERAREN ARABERA

Osasun erabileraren araberakoa:

PDF · 62

Sistematikoak (umeen txertaketa egutegikoak):

Giza gordelekua dutenak eta gizakiz-gizaki transmititzen direnak. (Difteria, poliomielitisa, errubeola, elgorria, B hepatitisa…)

Babes indibiduala eta kolektiboa lortzeko helburuarekin.

Populazio osoan aholkatzen direnak.

Herrialde bakoitzeko Osasun Publikoko agintariek gomendatuta.

Salbuespenak:

Gaixotasun larri batzuk prebenitzeko. (Tetanosa)

Gripearen txertoa ez dago egutegian

Ez sistematikoak:

Babes indibiduala ematen dutenak.

Indibidualki ematen dira.

Medikuaren aholkua da, pertsonaren edo ingurunearen ezaugarriak kontuan hartuz.

Espainian 3 talde daude:

Egoera indibidual eta inguruneko egoera batzuetan aholkatzen direnak.

Egoera epidemiologiko batzuetan aholkatzen direnak.

Nazioarteko bidaia batzuetan aholkatzen direnak.

«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.

Hiztegia
EuskarazGaztelaniaz
Bizi indargetuaViva atenuada
InaktibatuaInactivada
AzpiunitateaSubunidad
Txerto konbinatuaVacuna combinada
Txerto sistematikoaVacuna sistemática

2Sailkapena

Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.

TXERTOAK KONPOSIZIOAREN ARABERA

Zeren arabera: Zenbat serotipo eta zenbat espezie dituen

Monobalenteak

Txerto monobalenteak: Mikroorganismo baten serum mota edo talde bakarra dute (C serotaldeko meningokokoaren aurkako txertoa).

Polibalenteak

Txerto polibalenteak: Espezie bereko antigenoen mota bat baino gehiago dituzte, haien artean immunitate gurutzaturik izan gabe (pneumokokoaren aurkako txertoa).

Konbinatuak

Txerto konbinatuak: Espezie bat baino gehiagoko elementu antigenikoak edo mikroorganismoak elkartzen dituzte (txerto hirukoitz birikoa: emanaldi bakar batean ematen dira elgorria, errubeola eta hazizurriak edo parotiditisa).

2Ulertu

Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.

  1. Ez nahastu

    Apunteak bi zutabeko taula batean ematen ditu, hamabi lerrorekin; hemen lau lerro nagusi daude, eta gainerakoak apuntean.

    Txerto indargetuakTxerto inaktibatuak
    Zer daramateMikroorganismo bizia, laborategian aldatuaMikroorganismo hila
    Zer immunitateHumorala ETA zelularraHumorala bakarrik
    AdjubanteakEz dute beharMaiz behar dituzte
    DosiakBakarra nahikoaBat baino gehiago
    EgonkortasunaGalkorrakEgonkorragoak

    Nondik datorren: SORTZEKO TEKNOLOGIAREN ARABERA · INDARGETUAK ETA INAKTIBATUAK

Egiaztatu

Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.

  • Zer daramate: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak

    Mikroorganismo bizia, laborategian aldatua / Mikroorganismo hila

  • Zer immunitate: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak

    Humorala ETA zelularra / Humorala bakarrik

  • Adjubanteak: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak

    Ez dute behar / Maiz behar dituzte

  • Dosiak: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak

    Bakarra nahikoa / Bat baino gehiago

  • Egonkortasuna: Txerto indargetuak / Txerto inaktibatuak

    Galkorrak / Egonkorragoak