5 · 45 · §5.7.4

Eltxoek transmititutako gaixotasunakEnfermedades transmitidas por mosquitos

45. blokea 54tikPDF orrialdeak: 120

Bi ficha: sukar horia, txertoa duena, eta dengea, ez duena.

1Testua

Ikasketa-helburuak

Sukar horiaren eta dengearen gordelekua bereiztea.
Zeinek duen txertoa esatea.
Eltxoen kontrolerako neurriak zerrendatzea.

Sukar horia

Malaria ere eragiten du.

PDF · 120

Sukar horia Azpisaharako guneetan eta hegoamerikan, Ekuadorretik gertu. Mendebaldeko Afrikan: 200.000 kasu urtero eta 30.000 heriotza.

BIRUSA parenteral bidetik sartu, leukozito, plaketa eta endoteliora elkartu → leukozitoak suntsitu → INMUNOESKASIA.

GORDELEKUA: Tximinoak (tropikala)

TRANSMISIOA: Aedes aegypti eltxoa (tximino gaixotik).

TRATAMENTUA: ez dago antibiral eraginkorrik.

Gibeleko kaltea eta urdail-hesteetako odoljario bortitza → IKTERIZIA

Laguntza zainketak: berridratazioa, beste infekzioak ekiditeko ATB eta ZIU.

PREBENTZIOA

Txerto eraginkorra: bidaiariak (leku endemikoetara 9 hilabete baino gehiagorarako doazenak. Babesa 10 urte).

Eltxoen kontrola = dengue.

Denge sukarra

Denge sukarra Eltxoek eragindako giza gaixotasun garrantzitsua → Urtero Miloika heriotza.

PDF · 120

FLAVIVIRUS 4 serotipoekin: DEN-1, DEN-2, DEN-3 eta DEN-4.

GORDELEKUA: Gizakia eta Tximinoak

TRANSMISIOA: Eltxoaren ziztada. Gune tropikal eta azpitropikalak.

PATOGENESIA: Fagozito mononuklearretan sartu eta IS ekiditen du. ISko zelulak suntsitzen ditu. DENGEAREN SUKAR HEMORRAGIKOAK

PREBENTZIOA: Ez dago txertorik

Ur deposituak kendu: ontzi, gurpil zahar, lorontzi…

DEET duen uxatzailea bota, lehioetan moskiterak eta aire egokitua, mauka luzea, galtza luzeak + galtzetinak…

«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.

Hiztegia

Euskaraz	Gaztelaniaz
Flavivirus	Flavivirus
Aedes aegypti	Aedes aegypti
Ikterizia	Ictericia
DEET	DEET

2Fitxa

Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.

Sukar horia

Gaixotasuna

GordelekuaGORDELEKUA	GORDELEKUA: Tximinoak (tropikala)
TransmisioaTRANSMISIOA	TRANSMISIOA: Aedes aegypti eltxoa (tximino gaixotik).
TratamenduaTRATAMENTUA	TRATAMENTUA: ez dago antibiral eraginkorrik. Gibeleko kaltea eta urdail-hesteetako odoljario bortitza → IKTERIZIA Laguntza zainketak: berridratazioa, beste infekzioak ekiditeko ATB eta ZIU. Zaharkitu daiteke
PrebentzioaPREBENTZIOA	PREBENTZIOA Txerto eraginkorra: bidaiariak (leku endemikoetara 9 hilabete baino gehiagorarako doazenak. Babesa 10 urte). Eltxoen kontrola = dengue.

Alderatu beste batekin

Clostridium tetani · 4
Pseudomona aeruginosa · 4
Staphylococcus aureus · 4
B hepatitisa · 4
Rotabirusa · 3
Noravirusa · 3
Chagas gaixotasuna · 3
Giza papiloma birusa · 1
Faringitisa · 3
Neumonia · 2
Legionelosia · 3
Tuberkulosia · 3
Gaixotasun meningokozikoa · 2
Gripea · 3
Hotzeria arrunta · 3
Arnas birus sintzitiala · 3
Barizela eta herpes zosterra · 4
Elgorria · 2
Errubeola · 3
SARS-CoV-2 · 2
Salmonella generoa · 4
Poliomielitisa · 3
Entamoeba histolytica · 2
Giardia lamblia · 3
Salmonelosia · 4
Listeriosia · 3
E. coli enterohemorragikoa · 1
E. coli enterotoxigenikoa · 2
Staphylococcus aureusen enterotoxina · 3
Botulismoa · 4
Larruazaleko mikosiak · 4
Tifus exantematikoa · 3
Difteria · 2
Kukutxeztula · 1
Logurearen gaixotasuna · 3
Sifilisa · 2
Klamidiasia · 2
HIESa · 3
Trikomoniasia · 3
Streptococcus pyogenes · 4
Akainek transmititutako gaixotasunak · 2

Denge sukarra

Gaixotasuna · Eragilea: Flavivirus

GordelekuaGORDELEKUA	GORDELEKUA: Gizakia eta Tximinoak
TransmisioaTRANSMISIOA	TRANSMISIOA: Eltxoaren ziztada. Gune tropikal eta azpitropikalak.
PrebentzioaPREBENTZIOA	PREBENTZIOA: Ez dago txertorik Ur deposituak kendu: ontzi, gurpil zahar, lorontzi… DEET duen uxatzailea bota, lehioetan moskiterak eta aire egokitua, mauka luzea, galtza luzeak + galtzetinak…

GordelekuaGORDELEKUA