5 · 01 · §5.1
DemografiaLa demografía
Zenbat gara, non gaude eta nola aldatzen da hori. Datu horiek gabe ez dago tasarik, eta tasarik gabe ez dago epidemiologiarik.
1Testua
- Demografia eta populazioa definitzea.
- Zentsua eta errolda bereiztea, helburuaren eta maiztasunaren arabera.
- Demografia estatikoa eta dinamikoa bereiztea.
- Tasa demografiko bat zer den azaltzea.
5.1. DEMOGRAFIA
Demografiak herrialdeei buruzko datuak ematen dizkigute, galderei erantzuten laguntzen dutenak.
DEMOGRAFIA: “Populaziaren tamaina, banaketa geografikoa eta osaera, bere aldaketak eta hauen kausak ikertzen dituen zientzia da” (ONU).
POPULAZIOA: Pertsonez osatuta dagoen taldea da, egonkorra mantentzen dena eta ezaugarri territorialak, politikoak, juridikoak, etab. dituenak.
OINARRIZKO FENOMENO DEMOGRAFIKOAK: Jaiotza-tasa, heriotza-tasa, ugalkortasuna, ezkontza-tasa, mugimendu migratorioaren… laburpen historikoa.
ERABILERA OSASUN PUBLIKOAN
Tasak eta beste osasun adierazleak sortu
Epidemiologiako ikerketak burutu
Osasun Publikoaren planifikazioa egin egin
Garapen nazional edo eskualdeko plan orokorrak egin
Edozein helburutarako biztanleriaren proiekzioa egin
DATU ITURRIAK
Biztanleriaren zentsua Helburu ESTATISTIKOA du.
Herrialde batetako biztanle guztien datu demografiko, ekonomiko eta sozialak bildu, laburtu, aztertu eta publikatzeaz arduratzen den prozesu multzoa (adina, ikasketa maila, egoera zibila, jarduera ekonomikoa, etxebizitzaren baldintzak, erabilitako garraioa, etxebizitzako senidetartasuna…).
Tradizionalki 10 urtero berriztatzen zen.
Biztanleriaren errolda Helburu ADMINISTRATIBOA du.
Herri bakoitzeko biztanleen datuak (NAN, helbidea, sexua, jaiotze data eta lekua, nazionalitatea, ikasketa maila) Udalak, urtero.
Urte bakoitzeko urtarrilaren 1ean herri batean bizi den biztanleriaren datuak ematen ditu.
Erregistro demografikoak INE/ Eustat, Udaletxeak, Caritas, Gipuzkoa.net, SOS racismo….
DEMOGRAFIA ESTATIKOA
Giza populazioak aztertzen ditu denbora-une jakin batean, DIMENTSIOAREN, LURRALDEAREN eta EGITURAREN ikuspegitik:
Dimentsioa: Pertsona kopurua
Lurraldea: Bizilekua
Egitura: irizpide ezberdinen araberakoa (adina, sexua, egoera zibila, jaiolekua, nazionalitatea, hizkuntza, heziketa maila, maila ekonomikoa, ugalkortasuna).
DEMOGRAFIA DINAMIKOA
Denboran zehar, populazioak izan dituen aldaketak ikertzen ditu. Biztanleriaren eboluzioa denboran zehar eta gizabanakoen mekanismoak biztanlerian parte hartzeko edo ateratzeko aztertzen ditu.
Mekanismoak: Jaiotzak, heriotzak, migrazio mugimenduak… Demografia dinamikoak grafikoak eta taulak erabiltzeaz gain, tasak erabiltzen ditu, hau da, denbora batean, populazio osoaren arabera ematen diren maiztasun erlatiboa. Tasek herrialdeen arteko konparazioak ahalbidetzen dituzte.
Tasa demografikoak: denbora batean, populazio osoaren arabera ematen diren gertaeren maiztasun erlatiboa: hilkortasun tasa, jaiotze-tasa, ugalketa orokorraren tasa, umeen hilkortasun-tasa, bizitza-esperantza jaiotzean, dependentzia- tasa…
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Zentsua | Censo |
| Errolda | Padrón |
| Demografia estatikoa | Demografía estática |
| Demografia dinamikoa | Demografía dinámica |
| Tasa | Tasa |
2Ulertu
Apunte bera, beste forma batean: hemen ez dago materia berririk, dagoena beste era batera antolatuta baizik.
Ez nahastu
Biek biztanleria kontatzen dute eta datu antzekoak jasotzen dituzte; aldea helburuan eta maiztasunean dago.
Zentsua Errolda Helburua ESTATISTIKOA ADMINISTRATIBOA Nork egiten du Herrialde mailan Udalak Noizbehinka Tradizionalki, 10 urtero Urtero Zer ematen du Biztanle guztien datu demografiko, ekonomiko eta sozialak Urtarrilaren 1ean herri batean bizi denaren datuak Nondik datorren: DATU ITURRIAK
Ez nahastu
Biek populazioa ikertzen dute; aldea denbora da: argazkia ala pelikula.
Demografia estatikoa Demografia dinamikoa Zer begiratzen du Denbora-une jakin bat Denboran zeharreko aldaketak Zer aldagai Dimentsioa, lurraldea eta egitura Jaiotzak, heriotzak eta migrazioak Zer tresna Une horretako kopuruak Tasak, herrialdeak alderatzeko Nondik datorren: DEMOGRAFIA ESTATIKOA · DEMOGRAFIA DINAMIKOA
Egiaztatu
Estali erantzuna eta saiatu. Klik eginez agertzen da.
Helburua: Zentsua / Errolda
ESTATISTIKOA / ADMINISTRATIBOA
Nork egiten du: Zentsua / Errolda
Herrialde mailan / Udalak
Noizbehinka: Zentsua / Errolda
Tradizionalki, 10 urtero / Urtero
Zer ematen du: Zentsua / Errolda
Biztanle guztien datu demografiko, ekonomiko eta sozialak / Urtarrilaren 1ean herri batean bizi denaren datuak
Zer begiratzen du: Demografia estatikoa / Demografia dinamikoa
Denbora-une jakin bat / Denboran zeharreko aldaketak
Zer aldagai: Demografia estatikoa / Demografia dinamikoa
Dimentsioa, lurraldea eta egitura / Jaiotzak, heriotzak eta migrazioak
Zer tresna: Demografia estatikoa / Demografia dinamikoa
Une horretako kopuruak / Tasak, herrialdeak alderatzeko