5 · 29 · §5.7.1
Aire bidez transmititzen diren gaixotasunak: birusakEnfermedades de transmisión aérea: los virus
Beste zazpi, eta egitura bera: zerrenda hasieran eta ficha bana gero. Gripeak berak hartzen du lekuaren herena, mutazioengatik.
1Testua
- Gripearen mutazio antigenikoek zergatik behartzen duten txerto berria azaltzea.
- Barizela eta herpes zosterra lotzea.
- Zein birusek duten txertoa eta zeinek ez bereiztea.
Zein diren
Gripea → Influenzavirus
Hotzeri arrunta → Rinovirus > coronavirus > adenovirus y mixovirus
Arnas birus sintzitiala (VRS)
Barizela → Varicela-Zoster
Elgorria
Errubeola
Gripea · Influenzavirus
SARS-COV-2 Gripea
EGITURAREN EZAUGARRIAK
RNA kate bakuna eta zatikatuta → Honek aldakortasun genetikoa
ESTALKI MINTZA 2 GERUZA DITU
Barnekoa: Proteinazkoa
M1 eta M2 proteinak
Kanpokoa: Lipidikoa
2 Glukoproteina
Hemaglutinina (H) 16 azpimota
Neuraminidasa (N) 9 azpimota
BIRUS GENEROA: A, B, C
Gripe A:
Ugaztun, hegazti, txerri, zaldi, indioilar, ahate, oilo, gizaki.
Pandemia eta epidemia larrienak.
Gripe B:
Epidemia mugatuak eta ez hain larriak.
Gripe C:
Genero honek espezie bat du: Influenza C birusak gizakiak eta txerriak kutsatzen ditu. Koadro larriak eta epidemia lokalak eragin ditzake animaliengan C mota ez da hain ohikoa. Pandemiak eragitera iritsi daitekeena.
MUTAZIO ANTIGENIKOAK
Birusaren ezaugarri garrantzitsua
Mutazio ezagunenak Hemaglutininan eta Neuraminidasan (biak antigeno printzipalak) → Immunitate sistemaren erantzuna haiengana zuzendu nagusiki
Osasun Publikoko arazo larria da → mutatzen doanez, txertoa eraldatuz joan behar delako
SAILKAPENA
Aldaketa antigeniko txikiak: Hauengatik urtero txerto berria
Aldaketa antigeniko handiak: Pandemien sortzaileak izan daitezke
GORDELEKUA
Gizakia: Gaixoa edo eramailea
Animalia: Hegaztiak, txerriak…
TRANSMISIO MEKANISMOA
Tanta handiak
Aerosolak (arnas bideko prozedura erasokorrekin)
Eskuak
Fomiteak
H5N1 (A gripea): Ama-haur transmisio aukera
POPULAZIO GAIXKORRA
Pertsona guztiak
<5 urteko umeetan eta adinekoetan larriagoa, eta oinarrian beste gaixotasunekin
Kasu gehiago umeetan baina heriotza gehiago adineko pertsonetan
Lanbideak: osasun langileak, irakasleak.
PREBENTZIOA
TXERTAKETA → ESTATUAN, udazkenean
Urtero, aurreikusitako A eta B anduiekin (cepa) (zaintza sareak)
Efektibidadea %35-80 (aldakorra, zientzialarien zein puntutararte asmatzen dutenaren arabera).
Gomendatua:
60 urtetik gorakoak
Gripeak eragindako konplikazioak izateko arrisku handia duten pertsonak (6-59 hilabeterako umeak ere → transmisore nagusiak direlako)
Haurdun dauden emakumeak
Transmisio-arrisku handia duten pertsonak – osasun langileak
Bestelakoak (lanbidea): suhiltzaileak, hegaztiekin kontaktua, agerraldien kontrola Hotzeria arrunta Errinitis birikoa. Jariaketa ugari eta sudurreko obstrukzioa.
Hotzeria arrunta
Prozesu banala, nahiz eta lan-orduak galdu.
Predisposizioa → gaininfekzio bakterianoa.
Diagnostikoa klinikaren baitan.
GORDELEKUA: Gizakia
TRANSMISIO MEKANISMOA
Batez ere eskuak
Aire bidea (garrantzi gutxiago)
POPULAZIO GAIXKORRA
Jende pilaketak
Estresa
Adinak behera, intzidentzia gora
PREBENTZIOA: Eskuak maiz garbitzea. Sudur-aho estali eztula edo doministiku egitean.
Arnas birus sintzitiala (VRS)
Arnas birun sintzitiala (BRONKIOLITISA) <2 urtekoetan ospitalizazioa behar duen arnas infekzio ohikoena (nagusiki 6 hilabete -) → BRONKIOLITISA Infekzio nosokomiala → diagnostiko goiztiarra arriskuko pazienteak ez kutsatzeko.
GORDELEKUA: Gizakia.
TRANSMISIO MEKANISMOA: Airea eta fomiteak.
POPULAZIO GAIXKORRA: Edoskitzaileak, adinekoak, inmunogutxitua. Neguan.
PREBENTZIOA
Txertoa → Nirsevimab
Eskuen garbiketa
Jende pilaketak ekidin Bronkiolitisak umeei eragingo die, guk bronkitisa izango genuke.
Barizela eta herpes zosterra
Barizela / Barizela zosterra Gaixotasun exantematikoa (erupzioak eragin azalean) Primoinfekzioa → BARIZELA Erreaktibazioa → HERPES ZOSTER BARIZELA: haurren gaixotasuna. Sukar prozesu arina. Exantema besikulak boladetan → Pustulak eta kostrak (zarakarrak).
KONPLIKAZIOAK: Helduetan ohikoagoak (neumonia, enzefalomielitisa)
Erditzean ±1 aste → Jaioberria kutsatzeko arrisku altua
Inkubazioa: 14 -16 egun
Kutsakorra: Exantemak atera aurretik baino 2 egun lehenago kutsatuta egon daiteke pertsona
PREBENTZIOA: Txertoa (15 hilabete eta 4 urterekin)
GORDELEKUA: Gizakia
TRANSMISIOA: Aerosolak edo kontaktu zuzena
POPULAZIO GAIXKORRA: Immunizatu gabekoak, kontuz immunizatu gabeko haurdunekin.
Txikitan barizela izanda, birus hori betirako gertuko da gorputzean, eta nagusitan aktibatu egin daieke, eta “herpes zoster”-a eragin. Beraz, barizela eta herpesa eragiten dituzten birusak familiakoak dira.
HERPES ZOSTER: Erreaktibazioa helduetan.
Besikula mingarriak nerbio sentsitibo bat edo gehiagoren inguruko azalean Kokapenak → TORAXA Immunogutxituetan → ZOSTER HEDATUA. Kuadro larriak → (hilkortasuna >50%)
TRATAMENDUA: Aciclovir eta famciclovir dosi altuetan
Txertaketa
Arrisku taldeak: hematopoietikoen transplantea, GIB, kimioterapia…
Elgorria
65 urtetik gorakoak Elgorria Gaixotasun exantematikoa / oso kutsakorra Sukarrarekin hasten da, sudur-mukosaren hanturarekin, eztularekin eta orban eritematoso txikiekin, erdigune zurixkarekin ahoko mukosan (KOPLIKEN orbanak → Aho inguruan orban txuriak).
EXANTEMA, sintomak hasi eta 3 eta 7 egun bitartean agertzen dira.
Aurpegian hasi eta gorputz osoan zabaltzen da.
GORDELEKUA: Gizakia
TRANSMISIO MEKANISMOA: Aerosolak edo zuzena (sudur sekrezioak)
POPULAZIO GAIXOKORRA: Txertatu gabeko umea
Errubeola
PREBENTZIOA: Txertoa → birus hirukoitza Errubeloa Inkubazioa 12-23 egun RNA birusa Onbera haurtzaroan
GORDELEKUA: Gizakia
TRANSMISIOA: Aire bidezkoa tanta handiekin
POPULAZIO SENTIKOARRA: Txertatu gabekoak. Haurdunaldian Teratogenoa infekzioa lehen 3hilabetekoak umekia hil dezake.
PREBENTZIOA: TXERTAKETA → Birus hirukoitza
UMEETAN
Sukar baxua
Gorakoak
Erupzio iragankorrak
SARS-CoV-2
HELDUAK: Artritisa, fetuaren heriotza, algiak… SARS-COV 2 Coronaviridiae familiako birusa → Anima eta gizakiei eragin
GORDELEKUA: Animalia batzuk eta gizakia
TRANSMISIO MEKANISMOAK
Arnas bideko tanta handiak eta aerosolak
Esku kutsatuekin ahoa, begiak edo sudurra ukitzean
POPULAZIO GAIXKORRA
Adinekoak
Txertatu gabekoak
Beste gaixotasunak dituztenak: kardiobaskularrak, diabetesa, arnas bideetako gaixotasun kronikoak, minbizia.
60 urtetik gorakoak.
Haurdun dauden emakumeak
TRANSMISIO-ALDIA
Etapa presintomatikoaren hasiera → arrisku handiagoa gaixotasunaren hasieraren; lehen egunetan
7-10 egun, transmisio gertagaitza
OHIKO KLINIKA: Arnas-infekzio akutua
PREBENTZIO NEURRIAK
Gordelekuan:
Diagnostiko goiztiarra (PCR, antigeno testa)
Isolamendua
Transmisio mekanismoan:
Distantzia mantendu
Aireztapena
Eskuen garbiketa
Musukoa ongi jantzia
Populazio gaixkorra:
Osasun heziketa
FFP2 motako musukoa
Txertoa
Bizi-ohitura osasuntsuak (hipertentsioa eta obesitatea ekiditeko) Baieztatutako kasuen zaintza (Osakidetza) → Arnas infekzio akutua zaintzeko sistema (SiVIRA) Biztanleria kalteberei buruzko estrategia. → Erregistro berezia Baieztatutako kasua: kontu handiz ibili 10 egunez* EZ isolatu.
TXERTOA
Txertaketa-estaldura handia 12 urtetik gorako Espainiako biztanleriaren % 92k
Eraginkortasuna oso handia da, gaixotasun neurrizkoak, larriak eta hilgarriak.
Infekzio-probabilitatea murrizten dute
Birusaren erreplikazioa saihesteko eraginkortasun txikiagoa goiko arnasbideetako mukosan
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Hemaglutinina | Hemaglutinina |
| Neuraminidasa | Neuraminidasa |
| Bronkiolitisa | Bronquiolitis |
| Exantema | Exantema |
| Teratogenoa | Teratógeno |
| Birus hirukoitza | Triple vírica |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Gripea
Gaixotasuna · Eragilea: Influenzavirus
Bi fitxa alderatuta: Gripea · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Gripea | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA Gizakia: Gaixoa edo eramailea Animalia: Hegaztiak, txerriak… | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIO MEKANISMOA Tanta handiak Aerosolak (arnas bideko prozedura erasokorrekin) Eskuak Fomiteak H5N1 (A gripea): Ama-haur transmisio aukera | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA TXERTAKETA → ESTATUAN, udazkenean Urtero, aurreikusitako A eta B anduiekin (cepa) (zaintza sareak) Efektibidadea %35-80 (aldakorra, zientzialarien zein puntutararte asmatzen dutenaren arabera). Gomendatua: 60 urtetik gorakoak Gripeak eragindako konplikazioak izateko arrisku handia duten pertsonak (6-59 hilabeterako umeak ere → transmisore nagusiak direlako) Haurdun dauden emakumeak Transmisio-arrisku handia duten pertsonak – osasun langileak Bestelakoak (lanbidea): suhiltzaileak, hegaztiekin kontaktua, agerraldien kontrola Hotzeria arrunta Errinitis birikoa. Jariaketa ugari eta sudurreko obstrukzioa. | PREBENTZIOA |
Hotzeria arrunta
Gaixotasuna
Bi fitxa alderatuta: Hotzeria arrunta · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Hotzeria arrunta | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIO MEKANISMOA Batez ere eskuak Aire bidea (garrantzi gutxiago) | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA: Eskuak maiz garbitzea. Sudur-aho estali eztula edo doministiku egitean. | PREBENTZIOA |
Arnas birus sintzitiala
Agentea · Virus respiratorio sincitial
Bi fitxa alderatuta: Arnas birus sintzitiala · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Arnas birus sintzitiala | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia. | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIO MEKANISMOA: Airea eta fomiteak. | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA Txertoa → Nirsevimab Eskuen garbiketa Jende pilaketak ekidin Bronkiolitisak umeei eragingo die, guk bronkitisa izango genuke. | PREBENTZIOA |
Barizela eta herpes zosterra
Gaixotasuna · Eragilea: Varicela-Zoster
Bi fitxa alderatuta: Barizela eta herpes zosterra · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Barizela eta herpes zosterra | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Aerosolak edo kontaktu zuzena | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA: Txertoa (15 hilabete eta 4 urterekin) | PREBENTZIOA |
| Tratamendua | TRATAMENDUA: Aciclovir eta famciclovir dosi altuetan Txertaketa Arrisku taldeak: hematopoietikoen transplantea, GIB, kimioterapia… | TRATAMENTUA Klinikoa Antitoxina helduetan Immunoglobulina bularreko haurretan |
Elgorria
Gaixotasuna
Bi fitxa alderatuta: Elgorria · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Elgorria | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIO MEKANISMOA: Aerosolak edo zuzena (sudur sekrezioak) | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
Errubeola
Gaixotasuna
Bi fitxa alderatuta: Errubeola · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Errubeola | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Aire bidezkoa tanta handiekin POPULAZIO SENTIKOARRA: Txertatu gabekoak. Haurdunaldian Teratogenoa infekzioa lehen 3hilabetekoak umekia hil dezake. | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA: Txertoa → birus hirukoitza Errubeloa Inkubazioa 12-23 egun RNA birusa Onbera haurtzaroan PREBENTZIOA: TXERTAKETA → Birus hirukoitza UMEETAN Sukar baxua Gorakoak Erupzio iragankorrak | PREBENTZIOA |
SARS-CoV-2
Agentea · SARS-CoV-2
Bi fitxa alderatuta: SARS-CoV-2 · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| SARS-CoV-2 | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Animalia batzuk eta gizakia TRANSMISIO MEKANISMOAK Arnas bideko tanta handiak eta aerosolak Esku kutsatuekin ahoa, begiak edo sudurra ukitzean | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Prebentzioa | PREBENTZIO NEURRIAK Gordelekuan: Diagnostiko goiztiarra (PCR, antigeno testa) Isolamendua Transmisio mekanismoan: Distantzia mantendu Aireztapena Eskuen garbiketa Musukoa ongi jantzia Populazio gaixkorra: Osasun heziketa FFP2 motako musukoa Txertoa Bizi-ohitura osasuntsuak (hipertentsioa eta obesitatea ekiditeko) Baieztatutako kasuen zaintza (Osakidetza) → Arnas infekzio akutua zaintzeko sistema (SiVIRA) Biztanleria kalteberei buruzko estrategia. → Erregistro berezia Baieztatutako kasua: kontu handiz ibili 10 egunez* EZ isolatu. | PREBENTZIOA |
| Txertoa | TXERTOA Txertaketa-estaldura handia 12 urtetik gorako Espainiako biztanleriaren % 92k Eraginkortasuna oso handia da, gaixotasun neurrizkoak, larriak eta hilgarriak. Infekzio-probabilitatea murrizten dute Birusaren erreplikazioa saihesteko eraginkortasun txikiagoa goiko arnasbideetako mukosan | EZ DAGO TXERTORIK Sukaldatze egokia Itsura txarra duten jaki eta kortserbak ez jan |