5 · 34 · §5.7.2
Birusek sortutako gastroenteritisakLas gastroenteritis víricas
Atal bakar batean bi ficha daude, rotabirusarena eta norabirusarena, eta ia campo berberak errepikatzen dituzte: horregatik dago hemen.
1Testua
- Rotabirusa eta norabirusa bereiztea.
- Bakoitzaren populazio gaixkorra izendatzea.
- Zeinek duen txertoa eta zeinek ez esatea.
Rotavirusa
Rotavirusa <5 URTEKO UMEEN gastroenteritis kausa ohikoenak → <2 urte deshidratazio larria izateko aukera Agerraldiak haurtzaindegietan, pediatrian… Inokulo txikia infekzioa gertatzeko.
KLINIKA: Batez ere beherakoak eta bomitoak.
TRATAMENTUA: likido eta elektrolitoen errekuperazioa aho bidez edo zain-bidetik.
GORDELEKUA: Gizakia
TRANSMISIOA: Gorozki-aho, kutsatutako objektuak
POPULAZIO GAIXOKORRA: 6 hilabete-5 urteko haurrak
PREBENTZIOA: Aho bidezko txertoa ez sistemarikoa.
Noravirusa
Noravirusa Agerraldiak kruzeroetan, adineko eguneko zentroetan eta eskoletan.
GORDELEKUA: Gizakia da bakarra
TRANSMISIOA: Gorozki-aho. Askotan kutsatutako azaleren bidez, kutsatutako ura.
SINTOMAK: Forma akutua. Ondoeza, zefalea, mialgiak, botagura, bomitoak, beherako likidoa, min abdominala eta febrikula. Sintomak desagertuta ere birusa kanporatzen jarra daiteke.
PREBENTZIOA
Eskuen higienea, erropen garbiketa temperatura altuan…
EZ DAGO TXERTORIK Gorozkien bidez kanporatu daiteke gaixondoan ere.
AUTOMUGATUA eta 1-3 EGUNETAN SINTOMAK DESAGERTZEN dira.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Gorozki-aho | Fecal-oral |
| Inokuloa | Inóculo |
| Automugatua | Autolimitada |
| Deshidratazioa | Deshidratación |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Rotabirusa
Agentea · Rotavirus
Bi fitxa alderatuta: Rotabirusa · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Rotabirusa | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Gorozki-aho, kutsatutako objektuak | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Tratamendua | TRATAMENTUA: likido eta elektrolitoen errekuperazioa aho bidez edo zain-bidetik. | TRATAMENTUA Klinikoa Antitoxina helduetan Immunoglobulina bularreko haurretan |
| Txertoa | PREBENTZIOA: Aho bidezko txertoa ez sistemarikoa. | EZ DAGO TXERTORIK Sukaldatze egokia Itsura txarra duten jaki eta kortserbak ez jan |
Noravirusa
Agentea · Norovirus
Bi fitxa alderatuta: Noravirusa · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Noravirusa | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia da bakarra | GORDELEKU NATURALA: Lurzorua |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Gorozki-aho. Askotan kutsatutako azaleren bidez, kutsatutako ura. | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | Eskuen higienea, erropen garbiketa temperatura altuan… | PREBENTZIOA |
| Txertoa | EZ DAGO TXERTORIK Gorozkien bidez kanporatu daiteke gaixondoan ere. | EZ DAGO TXERTORIK Sukaldatze egokia Itsura txarra duten jaki eta kortserbak ez jan |