5 · 32 · §5.7.2
Elikagai bidez transmititzen diren gaixotasunakEnfermedades transmitidas por los alimentos
Hiru ficha, eta bakoitzak elikagai jakin batzuk aipatzen ditu: arrautza, gazta biguina, haragi gutxi egina.
1Testua
- Salmonellaren ugalketa errazten duten faktoreak zerrendatzea.
- Listeriaren populazio gaixkorra izendatzea.
- E. coliren bi motak bereiztea.
Salmonelosia · Salmonella enterica
SALMONELLA GENEROA → Salmonella = gastroenteritis bakteriarraren kausa ohikoena 2 espezie:
S. Enterica (6 azpiespieze)
S. Bongori: gordelekua odol hotzeko animaliak eta ingurunea (ez dute OP-rako garrantzi handirik) Salmonelosia Salmonella Enterica Enterica → Serotipos Enteritidis eta Typhimurium Elikagaien toxiinfekzioagatiko GASTROENTERITISA Garatutako herrialdeetan oso ohikoak (bizi-estiloa)
GORDELEKUA: Animali asko (behiak, oiloak, beste hegaztiak) eta gizakia (gaixoa edo eramaile osasuntsua)
TRANSMISIOA: Kutsatutako elikagaiak edo gorozki-esku-aho
POPULAZIO GAIXOKORRA: Haurrak, adinekoak eta immunogutxituak
TRATAMENTUA: likidoen errekuperazioa (haurrak eta adinekoak erne). 2-5 egunetan sendatzen da.
ELIKAGAIETAN SALMONELLAREN UGALKETA ERRAZTEN DUTEN FAKTOREAK
Elikagaiak gutxi egitea
Elikagaia pixkanaka hoztea
Elikagaia hotzik gabe mantendu
Gutxi berotu
Prestatzen denetik kontsumitu arte denbora asko igaro
Agerraldi handiak: jatetxe eta jantoki handietan
PREBENTZIO NEURRIAK: ELIKAGAIEN TRATAMENTU OROKORREKO NEURRIAK
Mekanismo exogenoetan:
Animali jatorriko elikagaien kutsadura ekidin
Hiltegira iristen diren animaliak 48 ordu baino lehenago hil
Tresnen desinfekzioa hiltegietan, harategi eta urdaitegietan
Erraiak kendu, haragi freskotik eta egositik urrun
Mikroorganismoen suntsiketa:
Haragia eta arrautzak ongi egosi
Bilketa toki garbietan (marraskari eta intsekturik gabe)
Manipulatzaileen heziketa
Mikroorganismoen ugalketa ekidin:
Hotza: hozkailuetan mantendu (egokiena 0-4 ºc artean). Hotzak ez du suntsitzen, baina mikroorganismoak izan ditzaketen elikagaiak 4ºc baino gutxiagotan mantentzen bada etenik gabe, ugalketa ekidin daiteke eta elikagai hau ez da arriskutsua izango.
Listeriosia · Listeria monocytogenes
Listeriosia →LISTERIA MONOCITOGENES (bakteria) Liseri aparatuko beste gaixotasunekin alderatuta ez da hain ohikoa, baina kuadro larriak sor ditzake.
Azken urteetan gure ingurunean agerraldiak: “carne mechá”, gazta.
SINTOMAK
Sukarra
Bomitoak
Buruko mina
Muskuluetako mina
Botagura
Beherakoa ere azal daiteke
Umeetan kuadro larria: meningitisa eta septizemia
GORDELEKUA: Artaldeetako animaliak, lurzorua.
TRANSMISIOA: Kutsatutako elikagaiak eta haurdunaldian umekiari.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Haurdunak, > 65 urtekoak, immunogutxituak.
PREBENTZIOA: elikagaien segurtasuna
Elikagai ohikoak: esnea, gazta, haragia, arrain ketuak eta barazki gordina.
Elikagaien garbiketa eta manipulazioa
Sukaldeko garbitasuna
Haragiak eta hegaztiak ongi sukaldatu
Haragiak kontserban ez kontsumitu (saltxitxak), enbutidoak, aurrez prestatutako haragi produktuak hotza behar dutenak.
Gazta biguinak ez kontsumitu
Hotza behar duen arrain keztatua ez kontsumitu
Latetan dauden elikagaiak seguruak dira Escherichia Coli Liseri aparatuko mikrobiota ohikoa.
Escherichia coli
E.Coli-k sortutako gastroenteritisak:
E. COLI ENTEROHEMORRAGIKOA (Shiga toxina)
Sintomak: Beherakoak odolarekin, min abdominala, kolikoak, leukozitosia eta sukarrik ez da egoten.
Gordelekua: Animali hausnarkariak: behiak, ahuntzak, ardiak, oreinak. Behiak ohikoenak.
Transmisioa: Gorozki-aho. Askotan barazki gordinak, gutxi egindako haragia eta esne gordina.
E. COLI ENTEROTOXIGENIKOA
BIDAIARIAREN beherakoaren kausa ohikoena
Sintomak: beherako urtsu ugaria, min abdominala eta kolikoak, ondestearen tenesmoa, ondoeza, anorexia. Sukarrik gabe.
Transmisioa: Gorozki-aho. Kutsatutako elikagaien, uraren edo izotzaren bidez.
Prebentzioa: Elikagaiak eta ura irakin, sukaldatu eta azala kendu.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Toxiinfekzioa | Toxiinfección |
| Listeriosia | Listeriosis |
| Hotz katea | Cadena de frío |
| Shiga toxina | Toxina Shiga |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Salmonelosia
Gaixotasuna · Eragilea: Salmonella enterica
Bi fitxa alderatuta: Salmonelosia · Staphylococcus aureus
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Salmonelosia | Staphylococcus aureus | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Animali asko (behiak, oiloak, beste hegaztiak) eta gizakia (gaixoa edo eramaile osasuntsua) | GORDELEKUA: Gizaki eta animaliak. [Elikagaiak] Mikrobiota naturala: perineo, azal, sudurrean (populazioaren %25). |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Kutsatutako elikagaiak edo gorozki-esku-aho | TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena, fomiteak. Ospitaletan ohikoa: lehortasun eta Tª aldaketekin erresistentea. |
| Prebentzioa | PREBENTZIO NEURRIAK: ELIKAGAIEN TRATAMENTU OROKORREKO NEURRIAK Mekanismo exogenoetan: Animali jatorriko elikagaien kutsadura ekidin Hiltegira iristen diren animaliak 48 ordu baino lehenago hil Tresnen desinfekzioa hiltegietan, harategi eta urdaitegietan Erraiak kendu, haragi freskotik eta egositik urrun Mikroorganismoen suntsiketa: Haragia eta arrautzak ongi egosi Bilketa toki garbietan (marraskari eta intsekturik gabe) Manipulatzaileen heziketa Mikroorganismoen ugalketa ekidin: Hotza: hozkailuetan mantendu (egokiena 0-4 ºc artean). Hotzak ez du suntsitzen, baina mikroorganismoak izan ditzaketen elikagaiak 4ºc baino gutxiagotan mantentzen bada etenik gabe, ugalketa ekidin daiteke eta elikagai hau ez da arriskutsua izango. | Higiene egokia: neurririk garrantzitsuena. Eskuen garbiketa maiz eta sakon kontaktu bidezko transmisioa ekiditeko. |
| Tratamendua | TRATAMENTUA: likidoen errekuperazioa (haurrak eta adinekoak erne). 2-5 egunetan sendatzen da. ELIKAGAIETAN SALMONELLAREN UGALKETA ERRAZTEN DUTEN FAKTOREAK Elikagaiak gutxi egitea Elikagaia pixkanaka hoztea Elikagaia hotzik gabe mantendu Gutxi berotu Prestatzen denetik kontsumitu arte denbora asko igaro Agerraldi handiak: jatetxe eta jantoki handietan | Ttua zehaztu ATBgramarekin (MRSA). Isolatutako %90a beta-laktamikoen aurrean erresistenteak. MRSA (Meticilina Resistentes) |
Listeriosia
Gaixotasuna · Eragilea: Listeria monocytogenes
Bi fitxa alderatuta: Listeriosia · Staphylococcus aureus
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Listeriosia | Staphylococcus aureus | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Artaldeetako animaliak, lurzorua. | GORDELEKUA: Gizaki eta animaliak. [Elikagaiak] Mikrobiota naturala: perineo, azal, sudurrean (populazioaren %25). |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Kutsatutako elikagaiak eta haurdunaldian umekiari. | TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena, fomiteak. Ospitaletan ohikoa: lehortasun eta Tª aldaketekin erresistentea. |
| Klinika | SINTOMAK Sukarra Bomitoak Buruko mina Muskuluetako mina Botagura Beherakoa ere azal daiteke Umeetan kuadro larria: meningitisa eta septizemia | MANIFESTAZIO KLINIKOAK Patogeno aldakor eta ohikoa → Folikulitisa, erredura (azal errearen sd), inpetigoa, zelulitisa, neumonia, endokarditisa, osteomielitisa, shock toxikoaren sd eta elikagai intoxikazioa. |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA: elikagaien segurtasuna Elikagai ohikoak: esnea, gazta, haragia, arrain ketuak eta barazki gordina. Elikagaien garbiketa eta manipulazioa Sukaldeko garbitasuna Haragiak eta hegaztiak ongi sukaldatu Haragiak kontserban ez kontsumitu (saltxitxak), enbutidoak, aurrez prestatutako haragi produktuak hotza behar dutenak. Gazta biguinak ez kontsumitu Hotza behar duen arrain keztatua ez kontsumitu Latetan dauden elikagaiak seguruak dira Escherichia Coli Liseri aparatuko mikrobiota ohikoa. | Higiene egokia: neurririk garrantzitsuena. Eskuen garbiketa maiz eta sakon kontaktu bidezko transmisioa ekiditeko. |
E. coli enterohemorragikoa
Agentea · Escherichia coli
Bi fitxa alderatuta: E. coli enterohemorragikoa · Staphylococcus aureus
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| E. coli enterohemorragikoa | Staphylococcus aureus | |
|---|---|---|
| Gordelekua | Gordelekua: Animali hausnarkariak: behiak, ahuntzak, ardiak, oreinak. Behiak ohikoenak. | GORDELEKUA: Gizaki eta animaliak. [Elikagaiak] Mikrobiota naturala: perineo, azal, sudurrean (populazioaren %25). |
| Klinika | Sintomak: Beherakoak odolarekin, min abdominala, kolikoak, leukozitosia eta sukarrik ez da egoten. | MANIFESTAZIO KLINIKOAK Patogeno aldakor eta ohikoa → Folikulitisa, erredura (azal errearen sd), inpetigoa, zelulitisa, neumonia, endokarditisa, osteomielitisa, shock toxikoaren sd eta elikagai intoxikazioa. |
E. coli enterotoxigenikoa
Agentea · Escherichia coli
Bi fitxa alderatuta: E. coli enterotoxigenikoa · Staphylococcus aureus
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| E. coli enterotoxigenikoa | Staphylococcus aureus | |
|---|---|---|
| Transmisioa | Transmisioa: Gorozki-aho. Kutsatutako elikagaien, uraren edo izotzaren bidez. | TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena, fomiteak. Ospitaletan ohikoa: lehortasun eta Tª aldaketekin erresistentea. |
| Klinika | Sintomak: beherako urtsu ugaria, min abdominala eta kolikoak, ondestearen tenesmoa, ondoeza, anorexia. Sukarrik gabe. | MANIFESTAZIO KLINIKOAK Patogeno aldakor eta ohikoa → Folikulitisa, erredura (azal errearen sd), inpetigoa, zelulitisa, neumonia, endokarditisa, osteomielitisa, shock toxikoaren sd eta elikagai intoxikazioa. |
| Prebentzioa | Prebentzioa: Elikagaiak eta ura irakin, sukaldatu eta azala kendu. | Higiene egokia: neurririk garrantzitsuena. Eskuen garbiketa maiz eta sakon kontaktu bidezko transmisioa ekiditeko. |