5 · 33 · §5.7.2
Elikagai intoxikazioakLas intoxicaciones alimentarias
Hemen ez da mikroorganismoa sartzen: bere toxina baizik, elikagaian aurrez sortua. Horregatik da inkubazioa hain laburra.
1Testua
- Intoxikazioa eta infekzioa bereiztea.
- Toxina termoegonkorra zer den azaltzea.
- Botulismoaren hiru koadroak izendatzea.
Staphylococcus aureusen enterotoxina
Elikagai intoxikazioak → elikagaietan dauden toxinek eragindako gaixotasunak. Toxina horiek bakterioek edo elikagai berak egin ditzakete. Adib: Clostridium botulinum Staphylococus aureus Kutsatutako elikagaietan aurrez sortutako enterotoxinaren irensketa >> mukosa gastrikoan eragin toxikoa >> botagura, bomitoak, beherakoak eta min abdominala.
Toxina termoegonkorra → Sukaldatzean ez da suntsitzen. Haragi prozesatuak, pastelak, izozkiak, saltsak
GORDELEKUA: Gizakia (elikagaien manipulatzaileak) (%25- 55 nasofaringean eramaileak, asintomatikoak) eta animaliak
TRANSMISIOA: Giza eramaileak kutsatutako elikagaiak.
KLINIKA
Sintomen hasiera azkarra eta bortitza inkubazio epea <= 4 ordu
Gaixotasunaren iraupena laburra eta automugatua. Sintomak 24- 48 ordu
PREBENTZIOA
Elikagaien jatorria kontrolatu: prozesu estafilococo bat daukan animalietatik datozen elikagaiak ekidin.
Elikagaien manipulatzaileak kontrolatu: azalean eta nasofaringean eramaileak diren manipulatzaileak ekidin.
Elikagaien manipulatzaileak diren enpresetan osasun heziketa: zauri, abzesu… daukan langileari, klinikoki eta bakteriologikoki sendatu arte baja eman.
Inguruneko neurriak: materialen desinfekzio egokia.
Hotz katea: enterotoxinaren sorrera ekiditeko metodorik eraginkorrena hotza da eta horretarako elikagaiak 10ºC baino gutxiagoan mantendu behar dira. Elikagaiak prestatu bezain laster kontsumitu, eta bestela hozkailura.
Clostridium botulinum · botulismoa
Clostridium Botulinum Bazilo gram positiboak, toxigenikoak eta anaerobio zorrotza.
FORMA BEJETATIBOA TERMOSENTIKORRA → ESPORAK OSO ERRESITENTEAK Hazkuntza: Ingurune anaerobioan, 30ºC, pH>4.5, gatz konzentrazioa < 10% KONTSERBETAKO INGURUNEA EZIN HOBEA A motako TOXINA, termosentikorra baina oso potentea. Pozoin potenteenetakoa → Gizakian hilgarria den dosia10-8 g (0,01mg) >> BIOTERRORISMOA Elikagaiaren itsura, usaia… ez dira aldatzen!
GORDELEKU NATURALA: Lurzorua
TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz.
Muskuluetako paralisia
Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz)
Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa.
3 koadro:
Elikagaien bidez transmititutakoa
Zaurien bidez transimititutakoa
Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte
SUSMOA IZAN BEHAR DA
2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute
Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa
INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA
Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko
Inplikatutako elikagaiak ikertu
Osasun Saileari jakinarazi
Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia).
PREBENTZIOA
EZ DAGO TXERTORIK
Sukaldatze egokia Itsura txarra duten jaki eta kortserbak ez jan
TRATAMENTUA
Klinikoa
Antitoxina helduetan
Immunoglobulina bularreko haurretan
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Enterotoxina | Enterotoxina |
| Termoegonkorra | Termoestable |
| Botulismoa | Botulismo |
| Paralisi flazidoa | Parálisis flácida |
| Antitoxina | Antitoxina |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Staphylococcus aureusen enterotoxina
Agentea · Staphylococcus aureus
Bi fitxa alderatuta: Staphylococcus aureusen enterotoxina · Sifilisa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Staphylococcus aureusen enterotoxina | Sifilisa | |
|---|---|---|
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Giza eramaileak kutsatutako elikagaiak. | TRANSMISIOA: Sexu-harreman uzki edo baginal bidez edo aho-sexu bidez. |
| Klinika | KLINIKA Sintomen hasiera azkarra eta bortitza inkubazio epea <= 4 ordu Gaixotasunaren iraupena laburra eta automugatua. Sintomak 24- 48 ordu | Sintomak: Larruazaleko erupzioa, askotan esku-azpietan eta oin-zoletan eragiten du Zona genitalaren hantura Ahoan orban zuriak eta guruinak handituak. Tratamendurik gabe sintoma horiek desagertu → infekzioa sendatu gabe hurrengo fasera FASE HAUETAKO LESIOAK INFEKTATZAILEAK DIRA 3. Sifilis latentea Sifilis sekundarioaren sintomak desagertu ondoren Urtetan sintomarik ez edukitzea (infekzioak hor): odol-analisian ikus daiteke (antigorputzak) 4. Sifilis tertziarioa: Tratatu ez diren 10 lagunetatik 1ek inguru Arazo neurologiko, osteoartikular edo kardiako larriak garatuko ditu infekzioa izan eta urte askotara. |
Botulismoa
Gaixotasuna · Eragilea: Clostridium botulinum
Bi fitxa alderatuta: Botulismoa · Sifilisa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Botulismoa | Sifilisa | |
|---|---|---|
| Transmisioa | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). | TRANSMISIOA: Sexu-harreman uzki edo baginal bidez edo aho-sexu bidez. |
| Tratamendua | TRATAMENTUA Klinikoa Antitoxina helduetan Immunoglobulina bularreko haurretan | TRATAMENTUA: Penicilina G benzatina edo sodikoa Infekzioan 4 etapa bereizten dira: 1. Sifilis primarioa: TXANKRO izeneko minik eragiten ez duen ultzera agertzen da bakteriarekin kontaktuan egon den gorputzaren atalean NOIZ: Harremanak izan eta 2-3 aste beranduago NON: Normalean zakilean, aluan, baginan edo uzkian agertzen da Sendatzeko 6 aste 2. Sifilis sekundarioa Tratatzen ez bada →infekzioa bigarren fasera NOIZ: Ultzera agertzen denetik 3 eta 6 aste bitarteko tartean gertatzen da |