5 · 45 · §5.7.4

Eltxoek transmititutako gaixotasunakEnfermedades transmitidas por mosquitos

45. blokea 54tikPDF orrialdeak: 120

Bi ficha: sukar horia, txertoa duena, eta dengea, ez duena.

1Testua

Ikasketa-helburuak

Malaria ere eragiten du.

PDF · 120

Sukar horia Azpisaharako guneetan eta hegoamerikan, Ekuadorretik gertu. Mendebaldeko Afrikan: 200.000 kasu urtero eta 30.000 heriotza.

BIRUSA parenteral bidetik sartu, leukozito, plaketa eta endoteliora elkartu → leukozitoak suntsitu → INMUNOESKASIA.

GORDELEKUA: Tximinoak (tropikala)

TRANSMISIOA: Aedes aegypti eltxoa (tximino gaixotik).

TRATAMENTUA: ez dago antibiral eraginkorrik.

Gibeleko kaltea eta urdail-hesteetako odoljario bortitza → IKTERIZIA

Laguntza zainketak: berridratazioa, beste infekzioak ekiditeko ATB eta ZIU.

PREBENTZIOA

Txerto eraginkorra: bidaiariak (leku endemikoetara 9 hilabete baino gehiagorarako doazenak. Babesa 10 urte).

Eltxoen kontrola = dengue.

Denge sukarra Eltxoek eragindako giza gaixotasun garrantzitsua → Urtero Miloika heriotza.

PDF · 120

FLAVIVIRUS 4 serotipoekin: DEN-1, DEN-2, DEN-3 eta DEN-4.

GORDELEKUA: Gizakia eta Tximinoak

TRANSMISIOA: Eltxoaren ziztada. Gune tropikal eta azpitropikalak.

PATOGENESIA: Fagozito mononuklearretan sartu eta IS ekiditen du. ISko zelulak suntsitzen ditu. DENGEAREN SUKAR HEMORRAGIKOAK

PREBENTZIOA: Ez dago txertorik

Ur deposituak kendu: ontzi, gurpil zahar, lorontzi…

DEET duen uxatzailea bota, lehioetan moskiterak eta aire egokitua, mauka luzea, galtza luzeak + galtzetinak…

«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.

Hiztegia

Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.

Gaixotasuna

Bi fitxa alderatuta: Sukar horia · Pseudomona aeruginosa

Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.

	Sukar horia	Pseudomona aeruginosa
Gordelekua	GORDELEKUA: Tximinoak (tropikala)	GORDELEKUA: Lurzoru eta ura. Batzutan gizakia.
Transmisioa	TRANSMISIOA: Aedes aegypti eltxoa (tximino gaixotik).	TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena (pertsona- pertsona, azalera) OSPITALETAN ohikoa desinfektatzaileen aurrean erresistenteak. FOMITEAK: arnasketa ekipoak, janaria, iturriak, landareak, fregona…
Prebentzioa	PREBENTZIOA Txerto eraginkorra: bidaiariak (leku endemikoetara 9 hilabete baino gehiagorarako doazenak. Babesa 10 urte). Eltxoen kontrola = dengue.	INFEKZIO NOSOKOMIALAK: isolamendua, teknika aseptikoak, arnasketa mekanikoko aparatuen garbiketa sakona, kateter eta beste instrumentoen manipulazio aseptikoa. Erreduren ttu topikoa eta zauri kirurgikoen zainketa antibakteriarrekin. Infekzioen kontrolerako protokolo zorrotzak jarraitu.
Tratamendua	TRATAMENTUA: ez dago antibiral eraginkorrik. Gibeleko kaltea eta urdail-hesteetako odoljario bortitza → IKTERIZIA Laguntza zainketak: berridratazioa, beste infekzioak ekiditeko ATB eta ZIU.	TRATAMENTUA ATB askoren aurrean erresistentea. Tratamenduen konbinazioa: pseudomonen aurkako penizilinak + cefalosporinak + levofloxacino edo imipenem, meropenem

Gaixotasuna · Eragilea: Flavivirus

Bi fitxa alderatuta: Denge sukarra · Pseudomona aeruginosa

Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.

	Denge sukarra	Pseudomona aeruginosa
Gordelekua	GORDELEKUA: Gizakia eta Tximinoak	GORDELEKUA: Lurzoru eta ura. Batzutan gizakia.
Transmisioa	TRANSMISIOA: Eltxoaren ziztada. Gune tropikal eta azpitropikalak.	TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena (pertsona- pertsona, azalera) OSPITALETAN ohikoa desinfektatzaileen aurrean erresistenteak. FOMITEAK: arnasketa ekipoak, janaria, iturriak, landareak, fregona…
Patogenesia	PATOGENESIA: Fagozito mononuklearretan sartu eta IS ekiditen du. ISko zelulak suntsitzen ditu. DENGEAREN SUKAR HEMORRAGIKOAK	PATOGENESIA Arnas epitelioari atxikitzen zaizkio, erredurak, zauri kirurgikoak, eta hortik barreiatzen dira. Kapsula antifagozitikoa. Patogeno oportunista eta nosokomiala.
Prebentzioa	PREBENTZIOA: Ez dago txertorik Ur deposituak kendu: ontzi, gurpil zahar, lorontzi… DEET duen uxatzailea bota, lehioetan moskiterak eta aire egokitua, mauka luzea, galtza luzeak + galtzetinak…	INFEKZIO NOSOKOMIALAK: isolamendua, teknika aseptikoak, arnasketa mekanikoko aparatuen garbiketa sakona, kateter eta beste instrumentoen manipulazio aseptikoa. Erreduren ttu topikoa eta zauri kirurgikoen zainketa antibakteriarrekin. Infekzioen kontrolerako protokolo zorrotzak jarraitu.