5 · 51 · §5.7.5
Giza papiloma birusa (GPB)El virus del papiloma humano (VPH)
Ficha honek ez du gordelekurik eta ez du tratamendurik: transmisioa, txertoa eta klinika ditu, eta bahetze programa bat gainera.
1Testua
- GPBaren transmisio bidea izendatzea.
- Txertaketa egutegian noiz eta zenbat dosi esatea.
- Zein GPB mota lotzen diren minbiziarekin esatea.
GIZA PAPILOMA BIRUSA (GPB)
TRANSMISIOA: Sexu harremanen bidez
EAEan sexualki aktiboak diren emakumeen %80a infektatua dago.
TXERTOA: Txertaketa egutegian sartu da (12 urte) 2, dosia 6 hilabetetan
KLINIKA
Askotan, ez du sintomarik azaleratzen, kasuen % 80 baino gehiagotan iragankorra da eta birusa berez ezabatzen da.
Zenbaitetan GPBak infekzio iraunkor bat eragiten du eta GARATXO GENITALAK ager daitezke
Kanpokaldean bulban, prepuzioan, glandean, eskrotoan, perineoan, uzkian…
Barrualdean faringean, baginan, umetoki-lepoan…
Ez dute minik eragiten baina inflamatzen badira azkura eragin dezakete.
Banaka edo multzoan ager daitezke, zapalak, edo pedunkularrak izan daitezke… UMETOKI-LEPOKO MINBIZIA EDO MINBIZI ANOGENITALAREKIN ERLAZIONATUA DAGO
100 GPB mota baino gehiago daude, horietatik 15-20k gizonen edo emakumeen zona genitalean izan dezakete eragina.
Umetoki-lepoko minbiziarekin erlazionatutakoak GPB 16 eta 18 dira.
Umetoki-lepoko minbizia bahetzeko programa:
Helburua →lesio premalignoak sasoiz eta minbizia hasierako faseetan detektatzea.
25-34 urte bitartean: zitologia 3 urtean behin.
35-65 urte bitartean: zitologia eta GPBaren detekzio proba 5 urtean behin.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Garatxo genitalak | Verrugas genitales |
| Umetoki-lepoa | Cuello del útero |
| Zitologia | Citología |
| Bahetzea | Cribado |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Giza papiloma birusa
Agentea · Human papillomavirus
Bi fitxa alderatuta: Giza papiloma birusa · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Giza papiloma birusa | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Sexu harremanen bidez | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Txertoa | TXERTOA: Txertaketa egutegian sartu da (12 urte) 2, dosia 6 hilabetetan | EZ DAGO TXERTORIK Sukaldatze egokia Itsura txarra duten jaki eta kortserbak ez jan |