5 · 40 · §5.7.3
Larruazaleko mikosiakLas micosis cutáneas
Onddoak, ez bakterioak: keratina jaten dute, eta horregatik erasotzen dituzte azala, ilea eta azazkalak.
1Testua
- Dermatofitoen hiru generoak izendatzea.
- Transmisio zuzena eta ez-zuzena bereiztea.
- Tiña gorputz atalaren arabera sailkatzea.
LARRUAZALEKO MIKOSIAK
LARRUAZALEKO MIKOSIAK → TIÑA Munduko sakabanaketa.
Ohikoago gune bero eta hezeetan.
Adin guztietan. Ume eta zaintzaileak gehiago.
Dermatofitoak: Trichophyton, Microsporum y Epidermophyton (Dermatofitoak keratinasa duten onddo taldeak dira, eta hortaz, keratinizatutako gorputz atalak infektatzeko gaitasuna dute).
GORDELEKUA: Gizakia eta animaliak
TRANSMISIOA
Zuzena: Ukipena (gizaki edo animalien lesioak)
Ez- zuzena: Lurzoru eta dutxak
PATOGENESIA Esporak azaleko epidermisean ernamuintzen dira eta geruza epidermikoan sartzen dira Geruza epidermikoak antigorputz zirkulanteak eta Immunitate sistemako zelulak saiesten ditu.
KALTEAK
Erradialki hazten dira eta, ahal bada, ilearen sustraian sartzen dira
Zelula biziak dauden lekurantz hazten dira → hantura eta narritadura sortuz.
IRTEERA: Onddoak esporak sortuko ditu eta hauek azalean barrena zabalduko dira.
KLINIKA Ezkata lehor edo hezeak, zarakarrak eta ekzema larruazalean
Ilerik gabeko atalak → inflamatutako gune borobildua
Buruko larruazalean → ilerik gabeko guneak, ile hautsia eta azal ezkatatua eta gorria Tiñak eragindako infekzioak afektatutako gorputz atalaren arabera sailkatzen dira:
Buruko larruazalekoak
Gorputzekoak: enborrekoak eta gorputz-adarrekoak
Izterrondoan
Esku ahurretan eta hatz-artekoa
Oinetakoa: “pie de atleta”
Bizarreko eta lepoko infekzioa
Aurpegiko infekzioa
Azazkaletako infekzioa=onikomikosia
TRATAMENDUA: Antifungiko topikoak 2-4 aste (onikomikosietan tratamendu luzeagoak topikoa edo sistemikoa).
PREBENTZIOA
Etxeko animalien kontrola
Oinak lehor mantentzea eta tamaina egokiko zapatak
Eskuen garbiketa egokia
Gorputza ondo lehortzea
Ez partekatu eskuoihalak, orraziak, arropa…
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Dermatofitoa | Dermatofito |
| Keratinasa | Queratinasa |
| Onikomikosia | Onicomicosis |
| Antifungikoa | Antifúngico |
2Sailkapena
Apunteak zerrendatzen dituen kategoriak, irizpide beraren azpian. Ez dago hemen testu berririk: lerro bakoitza apuntearena da.
Tiñak, afektatutako gorputz atalaren arabera
Zeren arabera: Afektatutako gorputz atala
| Buruko larruazalekoak | Buruko larruazalekoak |
|---|---|
| Gorputzekoak | Gorputzekoak: enborrekoak eta gorputz-adarrekoak |
| Izterrondoan | Izterrondoan |
| Esku ahurretan | Esku ahurretan eta hatz-artekoa |
| Oinetakoa | Oinetakoa: “pie de atleta” |
| Bizarreko eta lepokoa | Bizarreko eta lepoko infekzioa |
| Aurpegikoa | Aurpegiko infekzioa |
| Azazkaletakoa | Azazkaletako infekzioa=onikomikosia |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Larruazaleko mikosiak
Gaixotasun taldea · Eragilea: Dermatofitoak
Bi fitxa alderatuta: Larruazaleko mikosiak · Staphylococcus aureus
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Larruazaleko mikosiak | Staphylococcus aureus | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakia eta animaliak | GORDELEKUA: Gizaki eta animaliak. [Elikagaiak] Mikrobiota naturala: perineo, azal, sudurrean (populazioaren %25). |
| Transmisioa | TRANSMISIOA Zuzena: Ukipena (gizaki edo animalien lesioak) Ez- zuzena: Lurzoru eta dutxak | TRANSMISIOA: aire tantak, ukipena, fomiteak. Ospitaletan ohikoa: lehortasun eta Tª aldaketekin erresistentea. |
| Klinika | KLINIKA Ezkata lehor edo hezeak, zarakarrak eta ekzema larruazalean Ilerik gabeko atalak → inflamatutako gune borobildua Buruko larruazalean → ilerik gabeko guneak, ile hautsia eta azal ezkatatua eta gorria Tiñak eragindako infekzioak afektatutako gorputz atalaren arabera sailkatzen dira: Buruko larruazalekoak Gorputzekoak: enborrekoak eta gorputz-adarrekoak Izterrondoan Esku ahurretan eta hatz-artekoa Oinetakoa: “pie de atleta” Bizarreko eta lepoko infekzioa Aurpegiko infekzioa Azazkaletako infekzioa=onikomikosia | MANIFESTAZIO KLINIKOAK Patogeno aldakor eta ohikoa → Folikulitisa, erredura (azal errearen sd), inpetigoa, zelulitisa, neumonia, endokarditisa, osteomielitisa, shock toxikoaren sd eta elikagai intoxikazioa. |
| Patogenesia | PATOGENESIA Esporak azaleko epidermisean ernamuintzen dira eta geruza epidermikoan sartzen dira Geruza epidermikoak antigorputz zirkulanteak eta Immunitate sistemako zelulak saiesten ditu. | Sarrera:. Ile- folikuluen infekzioa edo zaurietatik sartu. Defentsa ekidin: A proteina Ag-ei lotu eta fagozitosia ekidin. Andui batzuk antifagozito kapsula. |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA Etxeko animalien kontrola Oinak lehor mantentzea eta tamaina egokiko zapatak Eskuen garbiketa egokia Gorputza ondo lehortzea Ez partekatu eskuoihalak, orraziak, arropa… | Higiene egokia: neurririk garrantzitsuena. Eskuen garbiketa maiz eta sakon kontaktu bidezko transmisioa ekiditeko. |
| Kalteak | KALTEAK Erradialki hazten dira eta, ahal bada, ilearen sustraian sartzen dira Zelula biziak dauden lekurantz hazten dira → hantura eta narritadura sortuz. IRTEERA: Onddoak esporak sortuko ditu eta hauek azalean barrena zabalduko dira. | Entzimak: koagulasa, lipasak, hialuronidasa, estafiloquinasa, nukleasak Toxinak: hemolisinak, leukozidinas, delta- toxina (mintzak disolbatu), enterotoxinak 6 mota (elikagai intoxikazioan), toxina epidermolitikoa (azal errearen sd), shock toxikoaren sd toxina Entzima eta toxinen kaltea konplikatu egiten da hanturarekin, edema eta sukarra eragiten ditu. |
| Tratamendua | TRATAMENDUA: Antifungiko topikoak 2-4 aste (onikomikosietan tratamendu luzeagoak topikoa edo sistemikoa). | Ttua zehaztu ATBgramarekin (MRSA). Isolatutako %90a beta-laktamikoen aurrean erresistenteak. MRSA (Meticilina Resistentes) |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.