5 · 47 · §5.7.4
Zimitzek transmititutako gaixotasunak: ChagasEnfermedades transmitidas por chinches: Chagas
Campo gutxiko ficha bat, eta gaixotasun batena, ez mikroorganismo batena: bektore baten izenpean dator, eta bere agentea parasito bat da.
1Testua
- Chagasen bektorea eta bidea izendatzea.
- Gordelekua zein zabala den ikustea.
- Prebentzioa txertorik gabe nola egiten den azaltzea.
ZIMITZEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Chagas gaixotasuna Trypanosoma cruzi Agente eragilea: Parasitoa Hegoamerikan endemikoa (tripanosomiasi amerikarra)
GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…)
TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka.
Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak.
PREBENTZIOA
Ez dago txertorik
Zimitzen kontrola
Hozkada ekiditeko errepelenteak
Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua.
Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko.
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bektorea | Vector |
| Zimitza | Chinche |
| Endemikoa | Endémica |
| Errepelentea | Repelente |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Chagas gaixotasuna
Gaixotasuna · Trypanosoma cruzi · Eragilea: Trypanosoma cruzi
Bi fitxa alderatuta: Chagas gaixotasuna · Faringitisa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Chagas gaixotasuna | Faringitisa | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…) | GORDELEKUA: Gaixoak eta eramaile asintomatikoak. |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka. Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke. | TRANSMISIOA: Aerosolak (eztula, doministikua) eta fomiteak |
| Populazio gaixkorra | POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak. | POPULAZIO GAIXKORRA: Umeetean kasu gehiago. DIAGNOSTIKOA: Bakterien kasuan ATSBH bilatu (A Taldeko Streptococcus Beta Hemolitikoa) (Ingelesez GABHS). ADIERAZPEN ETA KONPLIKAZIOAK: Azal eta azal azpiko infekzioak Impetigo kutsakorra edo PIODERMIA 1-5 urte bitarteko umeetan aurpegi eta beheko gorputz adarretan. Besikula → pustula apurtu → kostra horia. ERISIPELA Gehienetan aurpegian azaltzen den gune inflamatua eta gorria (sudur- zulo, ahoan). ESKARLATINA Sukar altua, zefalea, gomitoak, gorputzeko exantema, glositisa… Zelulitisa Zauri txikien ondorioz, azala eta azalazpiko ehunak eraso ditzake → FASZIAKO NEKROSIA Zauri eta erreduren infekzioa Immunogutxituetan garrantzitsua eta ospitaleetako kutsadura arriskua altua. Gaixotasun ez supuratzaileak Sukar erreumatikoa: Konplikazio larriena. Zornedun prozesu bat izan eta 3-4 asteetara → sukarra, azalazpiko noduluak, poliartritisa, korea, karditisa → bihotzeko balbuletako lesioak Glomerulonefritis akutua: Glomeruloak iragazkortasun selektiboa galdu → edema, hipertentsioa, hematuria, proteinuria… Ongi tratatuz gero sendatzen da, baina giltzurrun gutxiegitasuna eragin dezake. |
| Prebentzioa | Zimitzen kontrola Hozkada ekiditeko errepelenteak Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua. Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko. | PREBENTZIOA: EZ DAGO TXERTORIK Garbiketa higieniko pertsonala Profilaxi antibiotikoa agerraldi epidemikoetan zabaltzea ekiditeko |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.