5 · 47 · §5.7.4
Zimitzek transmititutako gaixotasunak: ChagasEnfermedades transmitidas por chinches: Chagas
Campo gutxiko ficha bat, eta gaixotasun batena, ez mikroorganismo batena: bektore baten izenpean dator, eta bere agentea parasito bat da.
1Testua
- Chagasen bektorea eta bidea izendatzea.
- Gordelekua zein zabala den ikustea.
- Prebentzioa txertorik gabe nola egiten den azaltzea.
ZIMITZEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Chagas gaixotasuna Trypanosoma cruzi Agente eragilea: Parasitoa Hegoamerikan endemikoa (tripanosomiasi amerikarra)
GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…)
TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka.
Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak.
PREBENTZIOA
Ez dago txertorik
Zimitzen kontrola
Hozkada ekiditeko errepelenteak
Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua.
Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko.
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bektorea | Vector |
| Zimitza | Chinche |
| Endemikoa | Endémica |
| Errepelentea | Repelente |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Chagas gaixotasuna
Gaixotasuna · Trypanosoma cruzi · Eragilea: Trypanosoma cruzi
Bi fitxa alderatuta: Chagas gaixotasuna · Giardia lamblia
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Chagas gaixotasuna | Giardia lamblia | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…) | GORDELEKUA: Gizakia. Txakurrak eta kastoreak. |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka. Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke. | TRANSMISIOA: Kutsatutako ura eta elikagaiak. Pertsona-pertsona higiene eskasiagatik: haur eskolatan. |
| Populazio gaixkorra | POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak. | POPULAZIO GAIXOKORRA: Bidaiariak eta txakurrak dituztenak. KOADRO KLINIKO EZBERDINAK Beherako urtsu akutua Ondoez orokortua Tripako mina eta hantura Beheralp kronikoa xurgapen arazoekin edo infekzio asintomatikoa GARAPEN ZIKLOA Kisteen irensketa → Heste mehean kalteak Forma bejetatiboak askotan behazun xixkua parasitatzen dute. Trofozoitoak eta kisteak gorozkietatik kanporatzen dira. |
| Prebentzioa | Zimitzen kontrola Hozkada ekiditeko errepelenteak Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua. Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko. | PREBENTZIOA: Uraren tratamendua, higiene pertsonala eta elikagaiena. |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.