5 · 47 · §5.7.4
Zimitzek transmititutako gaixotasunak: ChagasEnfermedades transmitidas por chinches: Chagas
Campo gutxiko ficha bat, eta gaixotasun batena, ez mikroorganismo batena: bektore baten izenpean dator, eta bere agentea parasito bat da.
1Testua
- Chagasen bektorea eta bidea izendatzea.
- Gordelekua zein zabala den ikustea.
- Prebentzioa txertorik gabe nola egiten den azaltzea.
ZIMITZEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Chagas gaixotasuna Trypanosoma cruzi Agente eragilea: Parasitoa Hegoamerikan endemikoa (tripanosomiasi amerikarra)
GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…)
TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka.
Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak.
PREBENTZIOA
Ez dago txertorik
Zimitzen kontrola
Hozkada ekiditeko errepelenteak
Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua.
Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko.
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bektorea | Vector |
| Zimitza | Chinche |
| Endemikoa | Endémica |
| Errepelentea | Repelente |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Chagas gaixotasuna
Gaixotasuna · Trypanosoma cruzi · Eragilea: Trypanosoma cruzi
Bi fitxa alderatuta: Chagas gaixotasuna · Salmonelosia
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Chagas gaixotasuna | Salmonelosia | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…) | GORDELEKUA: Animali asko (behiak, oiloak, beste hegaztiak) eta gizakia (gaixoa edo eramaile osasuntsua) |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka. Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke. | TRANSMISIOA: Kutsatutako elikagaiak edo gorozki-esku-aho |
| Populazio gaixkorra | POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak. | POPULAZIO GAIXOKORRA: Haurrak, adinekoak eta immunogutxituak |
| Prebentzioa | Zimitzen kontrola Hozkada ekiditeko errepelenteak Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua. Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko. | PREBENTZIO NEURRIAK: ELIKAGAIEN TRATAMENTU OROKORREKO NEURRIAK Mekanismo exogenoetan: Animali jatorriko elikagaien kutsadura ekidin Hiltegira iristen diren animaliak 48 ordu baino lehenago hil Tresnen desinfekzioa hiltegietan, harategi eta urdaitegietan Erraiak kendu, haragi freskotik eta egositik urrun Mikroorganismoen suntsiketa: Haragia eta arrautzak ongi egosi Bilketa toki garbietan (marraskari eta intsekturik gabe) Manipulatzaileen heziketa Mikroorganismoen ugalketa ekidin: Hotza: hozkailuetan mantendu (egokiena 0-4 ºc artean). Hotzak ez du suntsitzen, baina mikroorganismoak izan ditzaketen elikagaiak 4ºc baino gutxiagotan mantentzen bada etenik gabe, ugalketa ekidin daiteke eta elikagai hau ez da arriskutsua izango. |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.