5 · 47 · §5.7.4
Zimitzek transmititutako gaixotasunak: ChagasEnfermedades transmitidas por chinches: Chagas
Campo gutxiko ficha bat, eta gaixotasun batena, ez mikroorganismo batena: bektore baten izenpean dator, eta bere agentea parasito bat da.
1Testua
- Chagasen bektorea eta bidea izendatzea.
- Gordelekua zein zabala den ikustea.
- Prebentzioa txertorik gabe nola egiten den azaltzea.
ZIMITZEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Chagas gaixotasuna Trypanosoma cruzi Agente eragilea: Parasitoa Hegoamerikan endemikoa (tripanosomiasi amerikarra)
GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…)
TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka.
Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak.
PREBENTZIOA
Ez dago txertorik
Zimitzen kontrola
Hozkada ekiditeko errepelenteak
Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua.
Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko.
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bektorea | Vector |
| Zimitza | Chinche |
| Endemikoa | Endémica |
| Errepelentea | Repelente |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Chagas gaixotasuna
Gaixotasuna · Trypanosoma cruzi · Eragilea: Trypanosoma cruzi
Bi fitxa alderatuta: Chagas gaixotasuna · SARS-CoV-2
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Chagas gaixotasuna | SARS-CoV-2 | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…) | GORDELEKUA: Animalia batzuk eta gizakia TRANSMISIO MEKANISMOAK Arnas bideko tanta handiak eta aerosolak Esku kutsatuekin ahoa, begiak edo sudurra ukitzean |
| Populazio gaixkorra | POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak. | POPULAZIO GAIXKORRA Adinekoak Txertatu gabekoak Beste gaixotasunak dituztenak: kardiobaskularrak, diabetesa, arnas bideetako gaixotasun kronikoak, minbizia. 60 urtetik gorakoak. Haurdun dauden emakumeak TRANSMISIO-ALDIA Etapa presintomatikoaren hasiera → arrisku handiagoa gaixotasunaren hasieraren; lehen egunetan 7-10 egun, transmisio gertagaitza OHIKO KLINIKA: Arnas-infekzio akutua |
| Prebentzioa | Zimitzen kontrola Hozkada ekiditeko errepelenteak Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua. Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko. | PREBENTZIO NEURRIAK Gordelekuan: Diagnostiko goiztiarra (PCR, antigeno testa) Isolamendua Transmisio mekanismoan: Distantzia mantendu Aireztapena Eskuen garbiketa Musukoa ongi jantzia Populazio gaixkorra: Osasun heziketa FFP2 motako musukoa Txertoa Bizi-ohitura osasuntsuak (hipertentsioa eta obesitatea ekiditeko) Baieztatutako kasuen zaintza (Osakidetza) → Arnas infekzio akutua zaintzeko sistema (SiVIRA) Biztanleria kalteberei buruzko estrategia. → Erregistro berezia Baieztatutako kasua: kontu handiz ibili 10 egunez* EZ isolatu. |
| Txertoa | Ez dago txertorik | TXERTOA Txertaketa-estaldura handia 12 urtetik gorako Espainiako biztanleriaren % 92k Eraginkortasuna oso handia da, gaixotasun neurrizkoak, larriak eta hilgarriak. Infekzio-probabilitatea murrizten dute Birusaren erreplikazioa saihesteko eraginkortasun txikiagoa goiko arnasbideetako mukosan |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.